Znak menniczy

Znak menniczy – oznaczenie mennicy, w której została wybita moneta, jej pracowników – mincmistrzów, mincerzy i probierzy lub urzędników odpowiadających za skarb państwa. Znak wyrażany najczęściej w postaci jednej lub kilku liter umieszczanych na monecie, a także znak figuralny.

Polska

• WM lub MW- mennica warszawska (lata 1792-1795)
• MW – mennica warszawska (lata 1834-1850)
• B.M. (od rosyjskiego – Варшавскaя Moneta, czytaj warszawskaja monieta) – znak mennicy warszawskiej (lata 1850-1864)
• znak podobny do strzały, pochodzący z herbu Kościesza (lata 1925-1939)
• monogram "mw" (od roku 1965).

W numizmatyce polskie monety nie posiadające znaku menniczego oznaczane są jako 'b.z.' lub 'b.z.m.'

Kraje niemieckie

• A – Berlin,
• B – Wrocław (w latach 1750-1826) – monety pruskie dla Prus Południowych, dla Śląska oraz dla Wielkiego Księstwa Poznańskiego
• B – Hanower – dla Brunszwiku (w latach 1860-1871), dla Fryzji Wschodniej (w latach 1823-1825), emisje ogólnoniemieckie (w latach 1872-1878), dla Hanoweru (w latach 1821-1866), dla Prus (w latach 1866-1873)
• B – Bayreuth – Brandenburgia (Ansbach-Bayreuth) (w latach 1796-1804)
• C – Frankfurt nad Menem (w latach 1866-1879),
• D – Monachium,
• E – Drezno,
• E – Królewiec (dla Prus),
• F – Stuttgart,
• G – Karlsruhe,
• H – Darmstadt (w latach 1872-1882),
• J – Hamburg.

W okresie cesarstwa znak menniczy umieszczano najczęściej po obu stronach ogona orła niemieckiego (dwie takie same literki np. D D). Wyjątek stanowi tu 1/2 marki (od 1877), gdzie znak ten występował jako pojedyncza litera pod wieńcem oraz 25 fenigów, gdzie umieszczono go poniżej nominału. Natomiast monety 10 fenigów z lat 1917-1922 znaku menniczego w ogóle nie posiadają.

Rosja i ZSRR

Na monetach Imperium Rosyjskiego najczęściej występują:

• EM – Jekaterynburg (w latach 1762-1876),
• SPB – St. Petersburg (w latach 1724-1915),
• B.M. (od rosyjskiego – Варшавскaя Moneta, czytaj warszawskaja monieta) – Mennica Warszawska (1850-1864).

Rzadziej spotkać można takie znaki mennicze jak IM, KM, SM, SPM. W okresie ZSRR monety znaków menniczych nie posiadały, z wyjatkiem emisji obiegowych z roku 1991 i części kolekcjonerskich z lat 1988-1991) oraz okolicznościowych rubli z lat 1977-1980 (olimpiada w Moskwie). Były to:

• L / monogram LM – Leningrad,
• M / monogram MM – Moskwa.

Część późniejszych monet także posiada powyższe znaki mennicze.

Bibliografia

• Marian Kowalski, Vademecum kolekcjonera monet i banknotów. Wrocław, 1988. ISBN 83-04-02598-1
• Tadeusz Kałkowski, Tysiąc lat monety polskiej. Kraków, 1974.
• Dariusz Ejzenhart, Herby i znaki mennicze na trojakach polskich. Wrocław, 2008. ISBN 978-83-926876-0-3