Zofia (księżna słucka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zofia z Olelkowiczów Radziwiłłowa
Zofia z Olelkowiczów Radziwiłłowa
Zofia Słucka
Pogoń Litewska
Pogoń Litewska
Data urodzenia 1 maja 1585
Miejsce urodzenia Słuck
Data śmierci 19 marca 1612
Miejsce śmierci Myleniec
Rodzina Olelkowicze-Słuccy
Rodzice Jerzy Olelkowicz
Barbara z Kiszków
Małżeństwo Janusz Radziwiłł
Dzieci NN

Zofia z Olelkowiczów Radziwiłłowa (lt. Sofija Slucka iš Olelkaičių) (ur. 1 maja 1585 w Słucku, zm. 19 marca 1612 w Myleńcu) – księżna na Słucku i Kopylu, święta prawosławna

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia przedstawicielka kniaziowskiego rodu litewskiego Olelkowiczów-Słuckich. Córka księcia Jerzego Olelkowicza (zm. 1586) i Barbary z Kiszków. Po śmierci ojca stała sie jedyną spadkobierczynią jego ogromnej fortuny. Wychowywała się pod opieką Jerzego Chodkiewicza. W dzieciństwie zaręczona z Januszem Radziwiłłem, którego poślubiła 1 października 1600 roku w Brześciu Litewskim po głośnym sporze rodów Chodkiewiczów i Radziwiłłów[1][2].

Większość życia spędziła w dobrach rodowych Olelkowiczów na Białej Rusi. Z uwagi na ciągłe podróże męża i jego nieobecność poświęciła się życiu religijnemu i dobroczynnemu. Było przeciwniczką kościoła unickiego w Rzeczypospolitej, protektorką prawosławia, opiekunką i fundatorką licznych cerkwi. Za jej sprawą Słuck stał się ważnym ośrodkiem ruchu dyzunickiego w Wielkim Księstwie Litewskim.

Zofia z Olelkowiczów Radziwiłłowa zmarła 19 marca 1612 roku[3] we wsi Myleniec podczas pierwszego porodu. Jej jedyne dziecko urodziło się martwe. Cały jej majątek na mocy testamentu przeszedł na własność Janusza Radziwiłła i stał się w przyszłości podstawą późniejszej potęgi Bogusława Radziwiłła.

Święta prawosławna[edytuj | edytuj kod]

Sobór Ducha Świętego w Mińsku

W 1983 roku za swoje zasługi w ratowaniu od całkowitej likwidacji struktur Kościoła Prawosławnego w Wielkim Księstwie Litewskim, pomoc udzielaną dyzunitom, liczne fundacje kościelne oraz pobożne życie została kanonizowana, jako Prawiednaja Sofija. Jej święto liturgiczne przypada 19 marca[4] i w trzecią niedzielę po Pięćdziesiątnicy[5].

Pochowana pierwotnie w cerkwi zamkowej Świętej Trójcy w Słucku. Obecnie jej relikwie znajdują się w soborze Ducha Świętego w Mińsku. W ikonografii świętych prawosławnych przedstawiana jest jako młoda kobieta, w stroju książęcym, z białą chustą spadającą na ramiona spod książęcej czapy. Dłonie ma zazwyczaj złożone na piersi w modlitewnym geście.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Sofja Alelkavič Słuckaja. Соф’я Алелькавіч Слуцкая.jpg


  • Zofia z Olelkowiczów Radziwiłłowa jest bohaterką powieści historycznej Józefa Ignacego Kraszewskiego Ostatnia z Książąt Słuckich (1841).
  • Kult Zofii z Olelkowiczów Radziwiłłowej jest rozpowszechniony głównie na Białorusi. W Mińsku znajduje się cerkiew prawosławna pod wezwaniem świętej Zofii Słuckiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Adam Naruszewicz: Żywot J. K. Chodkiewicza, wojewody wileńskiego, hetmana wielkogo w. ks. lit. T. I. Kraków: K. J. Turowski, 1858, s. 19-25.
  2. Leon Potocki: Pamietniki pana Kamertona przez L.P.. Poznań: Księgarnia J. K. Żupańskiego, 1869, s. 174.
  3. Kilka źródeł podaje rok 1617: Kazimierz Stadnicki: Bracia Władysława-Jagiełły Olgierdowicza, króla Polski, Wielkiego xięcia Litwy, jako dalszy ciąg "Synów Giedymina". Lwów: Nakł. Alexandra Vogla, 1867, s. 186., Emil Kierski: Starozytności polskie: Ku wygodzie czytelnika porządkiem abecadłowym zebrane. T. II. Poznań: Księgarnia J. K. Żupańskiego, 1852, s. 469-470. oraz Michał Balinski: Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana. Tymoteusz Lipiński. T. III. Warszawa: S. Orgelbrand, 1846, s. 668., jednak na rycinie Marcina Franciszka Wobe z 1765 roku wskazany jest rok 1612.
  4. według kalendarza juliańskiego
  5. według Soboru Świętych Białoruskich

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]