Zofia Kossak-Szczucka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zofia Kossak-Szczucka-Szatkowska
Zofia Kossak-Szczucka-Szatkowska
Data i miejsce urodzenia 10 sierpnia 1889 Kośmin
Data i miejsce śmierci 9 kwietnia 1968 Bielsko-Biała
Narodowość polska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty "Wawrzyn Akademicki" Wielki Krzyż Zasługi Zakonu Świętego Łazarza z Jerozolimy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Zofia Kossak-Szczucka w Wikicytatach

Zofia Kossak-Szczucka, później Zofia Kossak-Szatkowska, de domo Kossak, primo voto Szczucka, secundo voto Szatkowska (ur. 10 sierpnia 1889[1] w Kośminie[2], zm. 9 kwietnia 1968 w Bielsku-Białej) – polska powieściopisarka, uczestniczka ruchu oporu organizacji Żegota.

Spis treści

Biografia [edytuj]

Była córką Tadeusza Kossaka (brata bliźniaka Wojciecha) i Anny Kisielnickiej-Kossakowej, siostrą stryjeczną satyryczki Magdaleny Samozwaniec i poetki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej oraz wnuczką Juliusza Kossaka.

W większości publikacji figuruje rok 1890 jako data jej narodzin; po dotarciu do nieznanych wcześniej dokumentów okazało się, że przyszła na świat rok wcześniej. Dzieciństwo i młodość spędziła na Lubelszczyźnie i na Wołyniu.

Na początku uczyła się w domu, potem w 1906 pracowała jako nauczycielka w Warszawie. Następnie studiowała w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych i w tej samej dziedzinie w Genewie. W 1915 roku wyszła za mąż za Stefana Szczuckiego, po zamążpójściu mieszkała w Nowosielicy na Wołyniu, tu przeżyła okres krwawych wystąpień chłopskich oraz najazd bolszewicki. Po śmierci pierwszego męża w 1921 roku zamieszkała w Górkach Wielkich. W 1925 roku ponownie wyszła za mąż, za Zygmunta Szatkowskiego. W roku 1932 odznaczona nagrodą literacką województwa śląskiego. W 1936 otrzymała Złoty Wawrzyn Akademicki Polskiej Akademii Literatury, a w 1937 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[3].

II wojna światowa [edytuj]

Information icon.svg Osobny artykuł: Protest Zofii Kossak-Szczuckiej.

Czas II wojny światowej spędzała w Warszawie, prowadząc działalność konspiracyjną i charytatywną. Stanęła na czele Frontu Odrodzenia Polski, tajnej organizacji katolickiej, będącej kontynuacją przedwojennej Akcji Katolickiej. Współpracowała też z polityczno-wojskową katolicką organizacją podziemną Unia.

Była współredaktorką pierwszego pisma podziemnego "Polska Żyje". W sierpniu 1942 roku opublikowała swój protest[4]. We wrześniu 1942 wraz z Wandą Krahelską powołała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom, przekształcony wkrótce w Radę Pomocy Żydom "Żegota". Za tę działalność, po wojnie odznaczona została medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata". W 1943 aresztowana i więziona w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, (wspomnienia z obozu opisała w książce Z otchłani) przeniesiona do warszawskiego Pawiaka, skazana na śmierć. Uwolniona w 1944 dzięki staraniom władz podziemia wzięła udział w powstaniu warszawskim.

Okres powojenny [edytuj]

W 1945 skierowana w misji Polskiego Czerwonego Krzyża do Londynu, pozostała na emigracji przez 12 lat gospodarując wraz z mężem na farmie w Kornwalii i kontynuując pracę pisarską. Wszystkie jej utwory objęte były w 1951 roku zapisem cenzury w Polsce, podlegały natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek[5].

Po powrocie do kraju w 1957 osiadła ponownie w Górkach Wielkich. Jako publicystka współpracowała przede wszystkim z prasą katolicką. Dzięki umiejętności barwnego obrazowania, dużym walorom poznawczym i potoczystej narracji większość jej powieści historycznych zyskała również popularność wśród dzieci. W 1964 była jedną z sygnatariuszek listu 34, w którym przyłączyła się do protestu pisarzy w obronie swobody wypowiedzi[6].

Uhonorowana przynależnością do Rycerskiego i Szpitalnego Zakonu św. Łazarza z Jerozolimy, poprzez otrzymanie Wielkiego Krzyża Zasługi.

Grób Zofii Kossak-Szczuckiej w Górkach Wielkich

Zmarła 9 kwietnia 1968 w Bielsku-Białej, pochowana na cmentarzu parafialnym w Górkach Wielkich.

Twórczość [edytuj]

  • Beatum scelus (Błogosławiona wina)
  • Beatyfikacja Skargi
  • Bez oręża – powieść historyczna (1937)
  • Błogosławiony Jan Sarkander ze Skoczowa
  • Bursztyny (1958)
  • Chrześcijańskie posłannictwo Polski
  • Dzień dzisiejszy (1931, powiastka ziemiańska)
  • Dziedzictwo – powieść historyczna (razem z Zygmuntem Szatkowskim)
  • Gość oczekiwany – dramat
  • Gród nad jeziorem
  • Kielich krwi – obrazek sceniczny w dwóch aktach
  • Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata (dla dzieci) (1924)
  • Król trędowaty – powieść historyczna (1937)
  • Krzyżowcy (1935, 4 tomy)
  • Ku swoim – powieść dla młodzieży (1932)
  • Legnickie pole (1930, przekład niem. O. F. Battaglii, 1931)
  • Na drodze – obrazek sceniczny dla młodzieży w 2 aktach
  • Na Śląsku
  • Nieznany kraj – wybór opowiadań (1932)
  • Ognisty wóz
  • Pątniczym szlakiem. Wrażenia z pielgrzymki (1933)
  • Pod lipą
  • Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917-1919 – powieść biograficzna (1922)
  • Prometeusz i garncarz
  • Przymierze – powieść biblijna o patriarsze Abrahamie (1952)
  • Purpurowy szlak
  • Puszkarz Orbano – powieść historyczna
  • Rewindykacja polskości na Kresach
  • Rok polski: obyczaj i wiara
  • S.O.S. ... ! – powieść
  • Skarb Śląski
  • Suknia Dejaniry
  • Szaleńcy Boży (1929)
  • Szukajcie przyjaciół – powieść dla młodzieży (1933)
  • Topsy i Lupus – powieść dla młodzieży (1931)
  • Trembowla – powieść historyczna
  • Troja północy (razem z Zygmuntem Szatkowskim) – powieść historyczna o Słowianach połabskich
  • W Polsce Podziemnej: wybrane pisma dotyczące lat 1939-1944
  • Warna
  • Wielcy i mali (1927)
  • Z dziejów Śląska
  • Z miłości – powieść (1925)
  • Z otchłani: wspomnienia z lagru
  • Złota wolność (1928, 2 tomy, przekład szwedzki 1931)

Zobacz też [edytuj]

Przypisy

  1. ↑ Zofia Kossak
  2. ↑ Informacje z serwisu wiadomości.ox.pl
  3. ↑ M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410
  4. ↑ Andrzej Krzysztof Kunert, „Polacy – Żydzi 1939-1945. Wybór źródeł”, Rytm Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2001, s. 213, ISBN 8373991581.
  5. ↑ Cenzura PRL, posłowie Zbigniew Żmigrodzki, Wrocław 2002, s. 21.
  6. ↑ Zob. też: Norbert Wójtowicz, Jeszcze o świadectwie życia Zofii Kossak, „Nasz Głos” (Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”) 2007, nr 8-9 (125-126), s.25-26

Linki zewnętrzne [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zofia_Kossak-Szczucka&oldid=36112967”