Zongli Yamen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zongli Yamen
Nazwa chińska
Hanyu pinyin Zǒnglǐ Yámen
Wade-Giles Tsung-li Ya-men
Zn. tradycyjne 總理衙門
Zn. uproszczone 总理衙门
Brama wejściowa do budynków Zongli Yamen

Zongli Yamen (dosł. Główny Urząd ds. Cudzoziemców[1]) – jedna z centralnych instytucji w cesarskich Chinach, pełniąca funkcję ministerstwa spraw zagranicznych, utworzona na mocy edyktu cesarza Xianfenga z 20 stycznia 1861 roku[2].

Zongli Yamen zostało utworzone w wyniku zobowiązań do jakich pod naciskiem obcych mocarstw zobowiązały się Chiny w konwencji pekińskiej z 1851 roku[1]. Było to pierwsze ministerstwo utworzone w Chinach od V wieku[1]. Zajmowało się kwestiami związanymi z polityką i handlem zagranicznym. W 1862 roku, po dokooptowaniu do niego głównych urzędników Centralnego Urzędu Podatkowego, doszły do tego sprawy dotyczące podatków i obsługi kontrybucji wojennych.

W jego skład wchodziło początkowo 10 osób, następnie liczba ta wahała się między 9 a 11[2]. Było podzielone na 5 wydziałów:

  • Anglii;
  • Obrony Morskiej;
  • Rosji;
  • USA;
  • Francji.

Niemal wszyscy jego członkowie pełnili jednocześnie kierownicze funkcje państwowe, w związku z czym zapadały w nim praktycznie wszystkie ważniejsze decyzje polityczne. W przeciwieństwie do swoich zachodnich odpowiedników Zongli Yamen nie miało jednak zbyt dużej samodzielności, a jego decyzje były całkowicie podporządkowane dworowi[3]. Opinie przychodzące z zagranicy rzadko były poważnie rozpatrywane, podobnie jak nie liczono się z raportami własnych posłów[3].

Zongli Yamen zostało zlikwidowane po upadku powstania bokserów w 1901 roku, w ramach wprowadzania założeń tzw. nowej polityki[4]. Na jego miejsce utworzono Ministerstwo Spraw Zagranicznych[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005, s. 256. ISBN 83-05-13407-5.
  2. 2,0 2,1 Historia nowożytna Chin. Warszawa: Wyd. "Książka i Wiedza", 1979, s. 242.
  3. 3,0 3,1 Wiesław Olszewski: Chiny. Zarys kultury. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2003, s. 61. ISBN 83-232-1272-4.
  4. Historia nowożytna Chin. Warszawa: Wyd. "Książka i Wiedza", 1979, s. 415.