Zorilla
 |
Ten artykuł od 2011-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Zorilla | |
| Ictonyx striatus[1] | |
| (Perry, 1810) | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | drapieżne |
| Rodzina | łasicowate |
| Podrodzina | łasice właściwe |
| Rodzaj | Ictonyx |
| Gatunek | zorilla |
| Podgatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
| Kategoria zagrożenia (CzKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
Zorilla (Ictonyx striatus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.
Spis treści |
[edytuj] Wygląd
Długość - do 40 cm, ogon - 30 cm, wysokość 10-13 cm. Waga samca do 1,5 kg, waga samicy do 800 g. Długa, gęsta, szarobrunatna sierść. Białe pasy na ciele i plamy na głowie. Ogon długi, puszysty. Brzuch i nogi czarne.
[edytuj] Występowanie
Środkowa i południowa Afryka. Żyje często w pobliżu ludzkich siedzib. Występuje na sawannach i wyżynach.
[edytuj] Pożywienie
Zorilla jest drapieżnikiem, który chwyta małe jaszczurki, żaby, węże, ptaki gniazdujące na ziemi i ssaki aż do wielkości zająca. Upolowaną zdobycz rozrywa na kawałki, które przełyka niemal bez gryzienia. Zjada też jaja ptasie, dżdżownice i większe owady. Zwierzęta żyjące w norach zagania pod ziemię. Niekiedy zanosi upolowany łup do nory. Zorille żyjące w pobliżu siedzib ludzkich, chwytają drób, głównie kurczęta, stąd zazwyczaj uważane są za szkodniki. Najczęściej jednak toleruje się je, bo kontroluje liczebność gryzoni. Jak wiele łasicowatych, np. rosomak, także i zorilla zabija często więcej zdobyczy, niż jest w stanie pożreć i część chowa na ciężkie czasy.
[edytuj] Tryb życia
Zorilla żyje samotnie i na polowanie wyrusza późnym wieczorem lub nocą. W miejscach, gdzie ziemia jest miękka, zorilla wygrzebuje swymi długimi i silnymi pazurami norę, często między korzeniami drzew. W regionach z twardą glebą chętnie wykorzystuje opuszczone nory innych zwierząt. Jeśli jej rewir znajduje się w pobliżu siedzib ludzkich, osiedla się też pod oborami i stodołami. Zorilla ma własne terytoria. Samce zajmują rewiry o powierzchni kilku kilometrów kwadratowych, które znakują wydzieliną z gruczołów okołoodbytowych. Terytoria samic bywają zazwyczaj mniejsze i często nachodzą na rewiry samców. Samce prowadzą zaciekłe walki, szczególnie w porze godowej. Zorilla porusza się zazwyczaj powoli, polegając na swym barwnym ubarwieniu, które ostrzega wszystkich ewentualnych wrogów przed jej niebezpieczną "bronią chemiczną". Jeśli zorilla zostanie zaskoczona przez o wiele silniejsze zwierzę, np. lwa, często udaje martwą. W sytuacji bez wyjścia, jeży sierść na grzbiecie i wystawia na atakującego tylną część ciała. Jeśli ta groźba nie wystarczy, unosi ogon i wstrzykuje w oczy wroga śmierdzącą ciecz. "Strzela" bardzo celnie, nawet z odległości 3-4 metrów. Substancja ta oślepia napastnika na moment i zorilla może uciec.
[edytuj] Rozmnażanie
Pora godowa zorilli zaczyna się w marcu. W tym czasie, samce wyruszają na poszukiwanie partnerki. Zapuszczają się przy tym, poza granice swojego terytorium. Samica zorilli miewa młode zazwyczaj raz w roku. W swej norze buduje gniazdo z suchych liści i traw, po czym z reguły 36 dni po parzeniu, rodzi 1-3 młode. Troskliwie opiekuje się potomkami i w pierwszych tygodniach opuszcza norę tylko na czas konieczny na najedzenie się i wypróżnienie. Matka karmi młode z reguły przez miesiąc. Zanim je odstawi, przynosi im małe kawałeczki mięsa, by małe przyzwyczaiły się do pokarmu dorosłych zwierząt. Dwumiesięczne zorille coraz częściej towarzyszą matce w wyprawach po pożywienie i same badają otoczenie nory, stopniowo zapuszczając się coraz dalej. Od matki uczą się polować i szybko stają się zupełnie samodzielne.
[edytuj] Ciekawostki
Kiedy brakuje świeżego pożywienia, zorilla próbuje odgonić inne zwierzęta od upolowanego przez nie łupu. Zaobserwowano zorille, gdy ucztująca na martwej zebrze utrzymywała swym uniesionym ogonem w odpowiedniej odległości stado lwów.
Jeśli zorilla oswajana jest od małego, może stać się pięknym i miłym zwierzęciem domowym. Oswojone zorille swą "broń" wykorzystują tylko w skrajnych przypadkach.
Sudańczycy nazywają zorille 'śmierdzielem'.
W razie konieczności, zorilla umie też przepłynąć niewielkie odległości lub gonić zdobycz w gałęziach drzew.
Zorilla widzi lepiej w nocy, niż w dzień.
[edytuj] Podgatunki
Wyróżnia się kilkanaście podgatunków zorilli[3][1]:
- I. striatus albescens Heller, 1913
- I. striatus arenarius Roberts, 1924
- I. striatus elgonis Granvik, 1924
- I. striatus erythreae de Winton, 1898
- I. striatus ghansiensis Roberts, 1932
- I. striatus giganteus Roberts, 1932
- I. striatus intermedius Anderson & de Winton, 1902
- I. striatus kalaharicus Roberts, 1932
- I. striatus lancasteri Roberts, 1932
- I. striatus limpopoensis Roberts, 1917
- I. striatus maximus Roberts, 1924
- I. striatus obscuratus de Beaux, 1924
- I. striatus orangiae Roberts, 1924
- I. striatus ovamboensis Roberts, 1951
- I. striatus pretoriae Roberts, 1924
- I. striatus senegalensis (J. B. Fischer, 1829)
- I. striatus shoae Thomas, 1906
- I. striatus shortridgei Roberts, 1924
- I. striatus striatus (Perry, 1810)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ictonyx striatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Ictonyx striatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ictonyx striatus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2 września 2009]
