Zorilla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zorilla
Ictonyx striatus[1]
(Perry, 1810)
Zorilla
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina łasicowate
Podrodzina łasice właściwe
Rodzaj Ictonyx
Gatunek zorilla
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zorilla (Ictonyx striatus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Długość - do 40 cm, ogon - 30 cm, wysokość 10-13 cm. Waga samca do 1,5 kg, waga samicy do 800 g. Długa, gęsta, szarobrunatna sierść. Białe pasy na ciele i plamy na głowie. Ogon długi, puszysty. Brzuch i nogi czarne.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Środkowa i południowa Afryka. Żyje często w pobliżu ludzkich siedzib. Występuje na sawannach i wyżynach.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Zorilla jest drapieżnikiem, który chwyta małe jaszczurki, żaby, węże, ptaki gniazdujące na ziemi i ssaki aż do wielkości zająca. Upolowaną zdobycz rozrywa na kawałki, które przełyka niemal bez gryzienia. Zjada też jaja ptasie, dżdżownice i większe owady. Zwierzęta żyjące w norach zagania pod ziemię. Niekiedy zanosi upolowany łup do nory. Zorille żyjące w pobliżu siedzib ludzkich, chwytają drób, głównie kurczęta, stąd zazwyczaj uważane są za szkodniki. Najczęściej jednak toleruje się je, bo kontroluje liczebność gryzoni. Jak wiele łasicowatych, np. rosomak, także i zorilla zabija często więcej zdobyczy, niż jest w stanie pożreć i część chowa na ciężkie czasy.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Zorilla żyje samotnie i na polowanie wyrusza późnym wieczorem lub nocą. W miejscach, gdzie ziemia jest miękka, zorilla wygrzebuje swymi długimi i silnymi pazurami norę, często między korzeniami drzew. W regionach z twardą glebą chętnie wykorzystuje opuszczone nory innych zwierząt. Jeśli jej rewir znajduje się w pobliżu siedzib ludzkich, osiedla się też pod oborami i stodołami. Zorilla ma własne terytoria. Samce zajmują rewiry o powierzchni kilku kilometrów kwadratowych, które znakują wydzieliną z gruczołów okołoodbytowych. Terytoria samic bywają zazwyczaj mniejsze i często nachodzą na rewiry samców. Samce prowadzą zaciekłe walki, szczególnie w porze godowej. Zorilla porusza się zazwyczaj powoli, polegając na swym barwnym ubarwieniu, które ostrzega wszystkich ewentualnych wrogów przed jej niebezpieczną "bronią chemiczną". Jeśli zorilla zostanie zaskoczona przez o wiele silniejsze zwierzę, np. lwa, często udaje martwą. W sytuacji bez wyjścia, jeży sierść na grzbiecie i wystawia na atakującego tylną część ciała. Jeśli ta groźba nie wystarczy, unosi ogon i wstrzykuje w oczy wroga śmierdzącą ciecz. "Strzela" bardzo celnie, nawet z odległości 3-4 metrów. Substancja ta oślepia napastnika na moment i zorilla może uciec.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Pora godowa zorilli zaczyna się w marcu. W tym czasie, samce wyruszają na poszukiwanie partnerki. Zapuszczają się przy tym, poza granice swojego terytorium. Samica zorilli miewa młode zazwyczaj raz w roku. W swej norze buduje gniazdo z suchych liści i traw, po czym z reguły 36 dni po parzeniu, rodzi 1-3 młode. Troskliwie opiekuje się potomkami i w pierwszych tygodniach opuszcza norę tylko na czas konieczny na najedzenie się i wypróżnienie. Matka karmi młode z reguły przez miesiąc. Zanim je odstawi, przynosi im małe kawałeczki mięsa, by małe przyzwyczaiły się do pokarmu dorosłych zwierząt. Dwumiesięczne zorille coraz częściej towarzyszą matce w wyprawach po pożywienie i same badają otoczenie nory, stopniowo zapuszczając się coraz dalej. Od matki uczą się polować i szybko stają się zupełnie samodzielne.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Kiedy brakuje świeżego pożywienia, zorilla próbuje odgonić inne zwierzęta od upolowanego przez nie łupu. Zaobserwowano zorille, gdy ucztująca na martwej zebrze utrzymywała swym uniesionym ogonem w odpowiedniej odległości stado lwów.

Jeśli zorilla oswajana jest od małego, może stać się pięknym i miłym zwierzęciem domowym. Oswojone zorille swą "broń" wykorzystują tylko w skrajnych przypadkach.

Sudańczycy nazywają zorille 'śmierdzielem'.

W razie konieczności, zorilla umie też przepłynąć niewielkie odległości lub gonić zdobycz w gałęziach drzew.

Zorilla widzi lepiej w nocy, niż w dzień.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się kilkanaście podgatunków zorilli[3][1]:

  • I. striatus albescens Heller, 1913
  • I. striatus arenarius Roberts, 1924
  • I. striatus elgonis Granvik, 1924
  • I. striatus erythreae de Winton, 1898
  • I. striatus ghansiensis Roberts, 1932
  • I. striatus giganteus Roberts, 1932
  • I. striatus intermedius Anderson & de Winton, 1902
  • I. striatus kalaharicus Roberts, 1932
  • I. striatus lancasteri Roberts, 1932
  • I. striatus limpopoensis Roberts, 1917
  • I. striatus maximus Roberts, 1924
  • I. striatus obscuratus de Beaux, 1924
  • I. striatus orangiae Roberts, 1924
  • I. striatus ovamboensis Roberts, 1951
  • I. striatus pretoriae Roberts, 1924
  • I. striatus senegalensis (J. B. Fischer, 1829)
  • I. striatus shoae Thomas, 1906
  • I. striatus shortridgei Roberts, 1924
  • I. striatus striatus (Perry, 1810)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ictonyx striatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Ictonyx striatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ictonyx striatus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2 września 2009]