Zurych

Zurych Zürich
Herb Zurychu
Zurych Zürich
Państwo	Szwajcaria
Kanton	Zurych
Powierzchnia	91,88 km²
Położenie	47°23′N 8°32′E
Wysokość	408 m n.p.m.
Ludność (2010) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	387 890 4167 os./km² 1 667 000
Nr kierunkowy	(+41) 44
Kod pocztowy	8000-8099
Tablice rejestracyjne	ZH
Podział miasta	12 dzielnic
Miasta partnerskie	San Francisco, Kunming
Położenie na mapie Szwajcarii Zurych Zürich
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

XIX-wieczny Zurych

Zurych (niem. Zürich; fr. Zurich; wł. Zurigo; romansz Turitg; w miejscowym dialekcie Züri) – miasto w północno-wschodniej Szwajcarii, nad Jeziorem Zuryskim oraz rzekami Limmat i Sihl, stolica kantonu Zurychu; największe miasto i główny ośrodek gospodarczy kraju. Zurych jest największym kompleksem urbanistycznym Szwajcarii.

Historia

Założenie w 1877 roku zuryskiej giełdy wyznaczyło początek ponad stuletniego okresu, w którym Zurych odgrywał doniosłą rolę finansowej stolicy. Jednak dzieje miasta sięgają w przeszłość do niepamiętnych czasów – już w epoce neolitycznej pierwotni mieszkańcy tej ziemi budowali na brzegu Jeziora Zuryskiego osady na palach, a 2000 lat temu na szczycie wzgórza nad rzeką Limmat Rzymianie założyli posterunek celny zwany 'Turicum'. Miejsce to, dziś noszące nazwę Lindenhof, stanowi geograficzny środek miasta. Potem musiało upłynąć z góry dziesięć wieków, zanim Zurych zyskał prawa miejskie, wzrósł w siłę i sławę jako centrum wyrobu tkanin jedwabnych, wełnianych i lnianych. Po wstąpieniu do Konfederacji w 1351 roku arystokracja i wpływowi kupcy Zurychu zgodzili się dzielić władzę z przedstawicielami gildii rzemieślniczych. Dziś wielusetletnie siedziby gildii nadal zajmują poczesne miejsce wśród skarbów architektury zuryskiej Starówki.

Silne gospodarczo i politycznie miasto w XVI wieku zaczęło rozwijać się intelektualnie, do czego wydatnie przyczynił się kaznodzieja Huldrych Zwingli, głoszący nauki reformacji. Przez parę kolejnych wieków Zurych jako ośrodek liberalnej myśli przyciągał wiele osobistości, takich jak Johann Wolfgang von Goethe, Wagner, Thomas Mann, Albert Einstein, James Joyce, Lenin i Trocki. Właśnie z Zurychu w 1917 roki Lenin i jego towarzysze odjechali słynnym "zapieczętowanym pociągiem" przez Niemcy do pogrążonego w chaosie Piotrogrodu.

Podczas I wojny światowej w kabarecie "Voltaire" na Spiegelgasse narodził się dadaizm. Dziś miasto szczyci się posiadaniem ponad 50 galerii i biur wystaw wszelkiego rodzaju sztuki. Zuryski uniwersytet – największy w Szwajcarii – oraz uważana za jedną z najlepszych uczelni technicznych świata słynna ETH Zürich nadają miastu intelektualny charakter.

Muzea w Zurychu

• Kunsthaus
• Schweizerisches Landesmuseum
• Kunsthalle
• Muzeum Fundacji E.G. Bührlego

Sport

• FC Zürich - klub piłkarski
• Grasshoppers Zurych - klub piłkarski
• ZSC Lions - klub hokejowy
• Zawody lekkoatletyczne Weltklasse Zürich organizowane corocznie w sierpniu, znajdujące się w kalendarzu Diamentowej Ligi IAAF.
• W Zurychu mieści się siedziba FIFA, co rok odbywa się tam gala na której wybierany jest Piłkarz Roku FIFA.

Inne atrakcje

• W trzeci poniedziałek kwietnia w Zurychu podczas święta wiosny Sechseläuten odbywa się parada cechów rzemieślniczych. Pochód przechodzi od Bahnhofstrasse i Limmatquai do Sechseläutenplatz i o godzinie 18:00 wieńczony jest spaleniem słomianej figury Böögga, co symbolizować ma wypędzenie zimy.
• W połowie sierpnia Zurych jest gospodarzem festiwalu muzyki techno, której fani przybywają tu tysiącami, aby wziąć udział w paradzie ulicznej (Street Parade) i innych rozrywkach miasta, m.in. w ogólnej zabawie na stadionie Letzigrund. Szalone gigantyczne imprezy i parada mają demonstrować i symbolizować szczodrość, miłość, wolność i tolerancję.
• Pod koniec lata (sierpień i wrzesień) odbywa się spokojniejszy i bardziej nobliwy Zürcher Theater Spektakel, w ramach którego występuje wiele dobrze znanych zespołów teatralnych.

Osoby związane z miastem

• Otto Busse (ur. 1867 – zm. 1922) – patolog, zmarł w Zurychu

Zobacz też

• Bahnhofstrasse
• Fraumünster
• Zunftauz zur Meisen guildhall
• Zunfthaus zur Waag
• Sankt Peterkirche
• Lindenhof
• Grossmünster
• Wasserkirche
• Zunfthaus zum Rüden
• Zunfthaus zur Zimmerleuten
• Zunfthaus zur Saffran
• Zürich Hauptbahnhof
• Synagoga w Zurychu

Linki zewnętrzne

• Strona Zurychu