Zuzanna Ginczanka
Zuzanna Ginczanka, właściwie Zuzanna Polina Gincburg (ur. 1917 w Kijowie, zm. 1944 w Płaszowie) – polska poetka pochodzenia żydowskiego.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Urodziła się w Kijowie w rodzinie zasymilowanych rosyjskich Żydów. Jej rodzice wyjechali do Polski niedługo po wybuchu rewolucji październikowej. Zamieszkali w Równem na Wołyniu, w którym osiedli się również dziadkowie Ginczanki. Babka Zuzanny, Klara Sandberg, prowadziła tam eksluzywny skład apteczny.
Zuzanna Ginczanka zaczęła pisać wiersze już w wieku 10 lat. Te pierwsze opublikowane ukazywały się w gimnazjalnej gazetce Echa szkolne. Za namową Juliana Tuwima wzięła udział w konkursie poetyckim w 1934 ogłoszonym przez Wiadomości Literackie, w którym zdobyła wyróżnienie. Wiosną 1935 rozpoczęła współpracę z Wiadomościami Literackimi; należała do kręgu Skamandrytów.
Po ukończeniu gimnazjum przeniosła się do Warszawy, gdzie rozpoczęła studia pedagogiczne. W 1936 zaczęła pisać do Szpilek, m.in. publikowała w tym czasopiśmie wiersze satyryczne. Bywała w Małej Ziemiańskiej, słynnym miejscu spotkań warszawskich literatów; przyjaźniła się między innymi z Witoldem Gombrowiczem. W 1936 wydała swój jedyny tomik poezji zatytułowany O centaurach.
Po wybuchu II wojny światowej przeniosła się do Lwowa. Podczas sowieckiej okupacji uczestniczyła w działalności Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy. Publikowała swoje i tłumaczone na język polski wiersze innych autorów w Nowych Widnokręgach oraz w Almanachu Literackim. Po zajęciu Lwowa przez hitlerowskie Niemcy w czerwcu 1941 ukrywała się we Lwowie do 1943. Z tego okresu pochodzi wiersz Non omnis moriar, w którym utrwaliła nazwisko właścicielki mieszkania, w którym się ukrywała, a która wkrótce ją wydała. W 1943 uciekła w okolice Krakowa; jesienią 1944 została aresztowana przez gestapo i wkrótce później rozstrzelana w Płaszowie.
Na motywach historii Zuzanny Ginczanki Tomasz Bochiński oparł opublikowane w antologii Niech żyje Polska. Hura! - tom 2 opowiadanie Cudowny wynalazek pana Bella. Maciej Woźniak poświęcił jej zamieszczony w tomie Obie strony światła wiersz Zuzanna Ginczanka, list z tamtej strony światła.
[edytuj] Zbiory poezji
[edytuj] Publikacje na temat Zuzanny Ginczanki
- Izolda Kiec: Zuzanna Ginczanka. Życie i twórczość. Poznań: Obserwator, 1994. ISBN 8390172003.
- Agata Araszkiewicz: Wypowiadam wam moje życie. Melancholia Zuzanny Ginczanki. Warszawa: Fundacja Ośka, 2001. ISBN 8390982080.
[edytuj] Bibliografia
- Izolda Kiec: Zuzanna Ginczanka. Życie i twórczość. Poznań: Obserwator, 1994. ISBN 8390172003.
