Zuzanna Ginczanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zuzanna Ginczanka

Zuzanna Ginczanka, właściwie Sara Polina Gincburg (ur. 9 marca 1917 w Kijowie, zm. 1944 w Płaszowie) – polska poetka pochodzenia żydowskiego.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Zuzanny Ginczanki

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Kijowie w rodzinie zasymilowanych rosyjskich Żydów. Jej rodzice wyjechali do Polski niedługo po wybuchu rewolucji październikowej. Zamieszkali w Równem na Wołyniu, w którym osiedli się również dziadkowie Ginczanki. Babka Zuzanny, Klara Sandberg, prowadziła tam ekskluzywny skład apteczny.

Zuzanna Ginczanka zaczęła pisać wiersze już w wieku 10 lat. Te pierwsze opublikowane ukazywały się w gimnazjalnej gazetce Echa szkolne. Za namową Juliana Tuwima wzięła udział w konkursie poetyckim w 1934 roku ogłoszonym przez Wiadomości Literackie i zdobyła w nim wyróżnienie. Wiosną 1935 roku rozpoczęła współpracę z Wiadomościami Literackimi; należała do kręgu Skamandrytów.

Po ukończeniu gimnazjum przeniosła się do Warszawy, gdzie rozpoczęła studia pedagogiczne. W 1936 roku zaczęła pisać do Szpilek, m.in. publikowała w tym czasopiśmie wiersze satyryczne. Bywała w Małej Ziemiańskiej, słynnym miejscu spotkań warszawskich literatów; przyjaźniła się między innymi z Witoldem Gombrowiczem. W 1936 wydała swój jedyny tomik poezji zatytułowany O centaurach.

Po wybuchu II wojny światowej uciekła do Lwowa. Wyszła za mąż za krytyka sztuki Michała Weinziehera. 17 września 1940 roku wstąpiła do Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy[1]. Publikowała swoje i tłumaczone na język polski wiersze innych autorów w Nowych Widnokręgach oraz w Almanachu Literackim. Po zajęciu Lwowa przez hitlerowskie Niemcy w czerwcu 1941 roku ukrywała się w tym mieście do 1943 roku. Z tego okresu pochodzi wiersz Non omnis moriar, w którym utrwaliła nazwisko właścicielki mieszkania, w którym się ukrywała, a która wkrótce ją wydała. W roku 1943 uciekła w okolice Krakowa; jesienią 1944 roku została aresztowana przez gestapo i wkrótce później rozstrzelana w Płaszowie.

Na motywach historii Zuzanny Ginczanki Tomasz Bochiński oparł opublikowane w antologii Niech żyje Polska. Hura! - tom 2 opowiadanie Cudowny wynalazek pana Bella. Maciej Woźniak poświęcił jej zamieszczony w tomie Obie strony światła wiersz Zuzanna Ginczanka, list z tamtej strony światła.

Zbiory poezji[edytuj | edytuj kod]

  • 1936: O centaurach
  • 1953: Wiersze wybrane
  • 1991: Udźwignąć własne szczęście
  • 2014: Wniebowstąpienie ziemi (wiersze zebrane przez Tadeusza Dąbrowskiego)

Publikacje na temat Zuzanny Ginczanki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. 1, Warszawa 1998, s. 123

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izolda Kiec: Zuzanna Ginczanka. Życie i twórczość. Poznań: Obserwator, 1994. ISBN 8390172003.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]