Związek Komunistów Jugosławii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Związek Komunistów Jugosławii (ZKJ), Savez komunista Jugoslavije (SKJ) – partia polityczna istniejąca w latach 1919–1991.

Związek Komunistów Jugosławii został utworzony jako Socjalistyczna Partia Robotnicza Jugosławii w 1919 i od początku był członkiem Międzynarodówki Komunistycznej. W latach 1920–1952 nosił nazwę Komunistyczna Partia Jugosławii (KPJ). Delegalizacja KPJ w 1921 i spory frakcyjne hamowały jego działalność.

Aktywność partii wzrosła po objęciu w 1937 kierownictwa przez Josipa Broz Tito. KPJ występowała wtedy przeciw zbliżeniu Jugosławii z III Rzeszą.

W zajętej w kwietniu 1941 przez Niemcy i ich sojuszników Jugosławii, KPJ wysunęła hasło powstania narodowego przeciw okupantom i kierowała masowym ruchem wyzwoleńczym. Zorganizowała silne oddziały partyzanckie, które zostały przekształcone później w Wojska Narodowowyzwoleńcze.

Po II wojnie światowej przejęła pełnię władzy, eliminując przeciwników politycznych i wprowadzając monopartyjną dyktaturę. W 1948 – po ostrym konflikcie J. B. Tito ze Stalinem – doprowadziła do zerwania współpracy między innymi partiami komunistycznymi.Współpracę nawiązano ponownie w 1955.

ZKJ był inicjatorem udziału Jugosławii w ruchu państw niezaangażowanych.

Od śmierci Josipa Broz Tito w 1980, funkcję przywódcy ZKJ pełniło Prezydium Komitetu Centralnego ZKJ. Jego przewodniczący wybierany był spośród członków Prezydium na okres 1 roku.

ZKJ rozwiązano w 1991 wraz z rozpadem Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii.

Od 1965 Komitet Centralny mieścił w Belgradzie, w wieżowcu Ušće Tower.

Przewodniczący Związku Komunistów Jugosławii po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

imię i nazwisko okres Republika
Josip Broz Tito listopad 1936 – 4 maja 1980 Chorwacja
Branko Mikulić
(p.o.)
19 października 1978 – 23 października 1979 Bośnia i Hercegowina
Stevan Doronjski
(p.o. do 4 maja)
23 października 1979 – 20 października 1980 Wojwodina
Lazar Mojsov 20 października 1980 – 20 października 1981 Macedonia
Dušan Dragosavac 20 października 1981 – 29 czerwca 1982 Chorwacja
Mitja Ribičič 29 czerwca 1982 – 30 czerwca 1983 Słowenia
Dragoslav Marković 30 czerwca 1983 – 26 czerwca 1984 Serbia
Ali Shukrija 26 czerwca 1984 – 25 czerwca 1985 Kosowo
Vidoje Žarković 25 czerwca 1985 – 26 czerwca 1986 Czarnogóra
Milanko Renovica 28 czerwca 1986 – 30 czerwca 1987 Bośnia i Hercegowina
Boško Krunić 30 czerwca 1987 – 30 czerwca 1988 Wojwodina
Stipe Šuvar 30 czerwca 1988 – 17 maja 1989 Chorwacja
Milan Pančevski 17 maja 1989 – 30 czerwca 1990 Macedonia

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]