Zygmunt (opera)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zygmunt
Sigismondo
Rodzaj opera seria
Muzyka Gioacchino Rossini
Libretto Giuseppe Foppa
Liczba aktów 2
Język oryginału włoski
Data powstania 1814
Premiera 26 grudnia 1814
La Fenice Wenecja

Zygmunt (wł. Sigismondo) – opera seria w dwóch aktach. Libretto napisał Giuseppe Foppa, a muzykę skomponował w 1814 roku Gioacchino Rossini.

Okoliczności powstania opery[edytuj | edytuj kod]

Niepowodzenie Aureliana w Palmirze, a potem Turka we Włoszech skłoniło Rossiniego do powrotu z Mediolanu do Wenecji, która tak życzliwie przyjęła jego wcześniejsze utwory. Dzięki zdobytej reputacji, a być może także zabiegom śpiewaczki Marietty Marcolini, wenecki teatr La Fenice podpisał z kompozytorem kontrakt na nową operę. Tekstu dostarczył Giuseppe Foppa. Kiepskie libretto, a być może również kryzys wywołany doznanymi niepowodzeniami, przyniosły w rezultacie dzieło anemiczne i artystycznie słabe. Sam Rossini miał wątpliwości co do jego wartości, mimo że członkowie orkiestry przekonywali go na próbach, że Zygmunt jest najlepszą operą, jaką dotąd napisał i musi odnieść sukces[1].

Premiera opery odbyła się w weneckim La Fenice 26 grudnia 1814 roku. Publiczność przyjęła Zygmunta chłodno. Tylko ze względu na szacunek dla popularnego autora Tankreda i Włoszki w Algierze obyło się bez incydentów. Nie pomogły głośne nazwiska wykonawców. Marietta Marcolini (Zygmunt) i Elisabetta Manfredini (Aldamira) były wyraźnie nie w formie. O przebiegu premiery Rossini powiedział później Hillerowi: Widzowie nudzili się śmiertelnie. Czytałem to w ich oczach. Jakżeż chętnie daliby upust swemu niezadowoleniu! A jednak powstrzymali się i bez najmniejszego incydentu pozwolili wykonać muzykę do końca. Byłem wzruszony ich uprzejmością[2].

Osoby[edytuj | edytuj kod]

Rola[3] Głos Premiera 26 grudnia 1814
(Pierwsza obsada)
Zygmunt mezzosopran Marietta Marcolini
Aldamira, żona Zygmunta sopran Elisabetta Manfredini
Anagilda sopran Marianna Rossi
Ulderyk, ojciec Aldamiry, król Bremy bas Luciano Bianchi
Władysław, minister Zygmunta tenor Claudio Bonoldi
Ziemowit, dworzanin Zygmunta bas Luciano Bianchi
Radoski tenor Domenico Bartoli

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akcja opery rozgrywa się w Polsce, w bliżej nie określonym czasie, w nieokreślonej też bliżej dawnej stolicy Polski i okolicach[4] Władysław, pierwszy minister króla Zygmunta, zakochany w królowej Aldamirze i odepchnięty przez nią, mści się oskarżając ją o zdradę małżeńską. Król daje wiarę oskarżeniu, Aldamira zostaje skazana na śmierć, przed którą ratuje ją szlachetny dworzanin Zygmunta, Ziemowit (Zenovito). Dworzanin i królowa chronią się w puszczy. Po dwudziestu latach Ulderyk, król Bremy (lub co bardziej prawdopodobne Węgier)[5], mszcząc krzywdę córki, wyrusza przeciw Zygmuntowi. Jego wojska zwycięsko posuwają się naprzód. Tymczasem Zygmunt z Władysławem trafiają przypadkiem podczas polowania do kryjówki Ziemowita i Aldamiry. Obydwaj są przerażeni ich podobieństwem do dworzanina i królowej od lat uważanych za zmarłych. Ziemowit zapewnia ich jednak, że podobieństwo jest zupełnie przypadkowe: on sam jest skromnym pustelnikiem a Aldamira, jego córką. Dowiedziawszy się o kłopotach króla, aby ratować kraj, radzi mu posłużyć się podstępem, przebrać jego córkę w szaty zmarłej królowej i przedstawić ją jako Aldamirę Ulderykowi. Zygmunt przystaje na propozycję, jest nawet skłonny poślubić sobowtóra swej małżonki. Władysław, który myśli o zdetronizowaniu Zygmunta, ujawnia jednak intrygę Ulderykowi. Aldamira, po przybyciu do obozu ojca, zostaje uwięziona jako oszustka i oddana w ręce Władysława. Zygmunt w decydującej bitwie z Ulderykiem ponosi klęskę i dostaje się do niewoli. Na szczęście Aldamirze udaje się wymknąć Władysławowi i odkryć przed Ulderykiem i Zygmuntem kim naprawdę jest. Sztuka kończy się sceną pojednania, a skazany na śmierć za swe intrygi Władysław, zostaje ułaskawiony przez królową[1].

Konteksty[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja akcji opery w Polsce jest całkowicie umowna, a kontekst historyczny potraktowany bardzo swobodnie, jako egzotyczny ornament. Obok Gniezna i Ziemowita, król Zygmunt i jego minister Władysław, królowa o imieniu Aldamira, córka króla Ulderyka węgierskiego czy może, co jeszcze egzotyczniejsze, bremeńskiego, służą tylko za tło dla wydarzeń. Czeski muzykolog i kompozytor Karel Burian w rywalizacji o tron pomiędzy Zygmuntem a Władysławem widzi dalekie echo rywalizacji pomiędzy synami Jagiellończyka, Zygmunta identyfikuje z Zygmuntem Starym, bratem Władysława Jagiellończyka. Niezależnie od tego jednak czy zestawienie Zygmunt - Władysław łączyć się będzie z Zygmuntem Starym czy Zygmuntem III Wazą i jego synem Władysławem IV związek bohaterów opery z historycznymi pierwowzorami pozostanie nader luźny, co zresztą jest charakterystyczne i dla wcześniejszych utworów historycznych Rossiniego (Tankred, Aurelian w Palmirze)[1].

Zygmunt jest jedną z najsłabszych oper Rossiniego. I on zawiera jednak cenne fragmenty. Należy do nich między innymi chór z początku II aktu wykorzystany później w pierwszej scenie Cyrulika sewilskiego[6]; duet Władysława i Aldamiry z I aktu, z którego epizod zostanie później wykorzystany w arii o plotce Don Basilia w tymże Cyruliku; wejście dręczonego wyrzutami sumienia Zygmunta. Uwertura napisana pierwotnie dla Turka we Włoszech została następnie wykorzystana w Otellu[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Wiarosław Sandelewski: Rossini. s. 72-73.
  2. Wiarosław Sandelewski: Rossini. s. 73-74.
  3. Tabela na podstawie Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. s. 289.
  4. Pod koniec utworu Zygmunt zabiera Aldamirę na swą stolicę, do sławnego miasta Gesna, idzie zatem o Gniezno. Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. s. 289.
  5. Za Bremą opowiada się Sandelewski (Rossini, s. 72), za Węgrami P. Kamiński (Tysiąc i jedna opera, tom 2, s. 289)
  6. Wiarosław Sandelewski: Rossini. s. 74.
  7. Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. s. 289.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiarosław Sandelewski: Rossini. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1980. ISBN 83-224-0133-7.
  • Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, 2008. ISBN 978-83-224-0900-8.