Zygmunt Rumel
| Zygmunt Jan Rumel[1] | |
| Imiona i nazwisko | Zygmunt Jan Rumel |
| Data i miejsce urodzenia | 22 lutego 1915 Piotrogród |
| Data i miejsce śmierci | 10/11 lipca 1943 Kustycze Wołyń |
| Narodowość | Polska |
| Dziedzina sztuki | Poezja |
| Ważne dzieła | poemat "Rok 1863", wiersz "Dwie matki" |
| Zygmunt Jan Rumel[1] Mały, Krzysztof Poręba |
|
 podporucznik |
|
| Przebieg służby | |
| Lata służby | od 1939 |
| Stanowiska | komendant VIII okręgu wołyńskiego (Okręg Wołyń BCh) |
| Główne wojny i bitwy | kampania wrześniowa - podporucznik artylerii, II wojna światowa |
| Odznaczenia | |
 |
|
Zygmunt Jan Rumel Mały, Krzysztof Poręba (ur. 22 lutego 1915 w Piotrogrodzie, zg. w nocy z 10 na 11 lipca 1943 koło wsi Kustycze - Wołyń) - polski dowódca wojskowy; komendant VIII Okręgu Wołyń BCh, oficer Armii Krajowej. Poeta, autor m.in. poematu "Rok 1863" i wiersza zatytułowanego "Dwie matki".
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Urodził się w rodzinie Władysława Rumla i Janiny z Tymińskich. Ojciec, z wykształcenia inżynier rolnictwa, był oficerem Wojska Polskiego, uczestnikiem kampanii 1920 roku, odznaczonym Krzyżem Order Virtuti Militari, który po wojnie osiadł jako osadnik wojskowy w powiecie krzemienieckim na Wołyniu.
Dzieciństwo Zygmunta upłynęło na wsi wołyńskiej. Liceum kończył w Krzemieńcu, gdzie mieszkał w dworku należącym niegdyś do rodziny Juliusza Słowackiego. Następnie studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim.
Pomimo studiów w Warszawie angażował się w życie społeczne Wołynia. W latach 30-tych działał w Wołyńskim Związku Młodzieży Wiejskiej. Włączył się w prace Uniwersytetu Ludowego w Różynie, gdzie prawdopodobnie poznał Kazimierza Banacha. Był publicystą i przewodniczącym komitetu redakcyjnego miesięcznika "Droga Pracy", dodatku do "Życia Krzemienieckiego". W swoich artykułach Rumel poruszał tematy historyczne i społeczne. Opowiadał się za ideą Polski jako państwa wielonarodowego, potępiał przejawy antysemityzmu. Publikował także w dwujęzycznym piśmie "Młoda Wieś - Mołode Seło" wydawanym w Krzemieńcu[2].
Był uczestnikiem kampanii wrześniowej w stopniu podporucznika artylerii. Po dostaniu się do niewoli sowieckiej podał się za szeregowca i został zwolniony. Początki okupacji spędził na Wołyniu, gdzie już pod koniec 1939 roku wstąpił do podziemnej antysowieckiej organizacji powołanej przez działaczy ruchu ludowego. Konspiratorzy postanowili skontaktować się z Henrykiem Józewskim, przebywającym w Generalnym Gubernatorstwie, w którym widzieli przyszłego lidera organizacji. Podczas nieudanej próby przekroczenia granicy z GG w styczniu 1940 r. Rumel oraz jego towarzysz Pius Zalewski odmrozili nogi i zatrzymali się w Łucku. Tam zastali ich emisariusze ZWZ płk Tadeusz Majewski Szmigiel i Jerzy Potapow Jarosław przybyli na Wołyń z misją tworzenia konspiracji ZWZ. Organizacja Rumla podporządkowała się rozkazom płk. Majewskiego.
W lutym i marcu 1940 roku Rumel odbył dwie podróże między Wołyniem a Warszawą jako kurier ZWZ. W tym czasie NKWD rozbiło kierownictwo wołyńskiego ZWZ i aresztowało wielu jego działaczy, w tym Bronisława Rumla, brata Zygmunta (stracony w 1941 r.) Zygmunt Rumel, także zagrożony aresztowaniem, przedostał się do Warszawy[3].
Przebywając w Warszawie Rumel odnowił kontakty z działaczami ruchu ludowego, w tym z Banachem oraz kontynuował studia w ramach tajnego nauczania[potrzebne źródło]. Prowadził wraz z bratem Stanisławem i żoną, Anną z Wójcikiewiczów (poślubioną w 1941 roku), sklep z naczyniami kuchennymi na Ochocie, który służył za punkt kontaktowy konspiracji. Włączył się w prace podziemnej drukarni Komendy Głównej Batalionów Chłopskich[4].
Od jesieni 1941 był emisariuszem Batalionów Chłopskich na Wołyń. Na początku 1943 promowany przez Kazimierza Banacha na dowódcę VIII okręgu BCh – Wołyń (pseudonim "Krzysztof Poręba").
Na początku lipca 1943 r. wydano mu rozkaz przeprowadzenia rozmów z miejscowym dowództwem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) na Wołyniu. Rumel stanął na czele delegacji wysłanej przez Kazimierza Banacha, pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej Polskiej, mającej na celu zahamowanie rzezi wołyńskiej i uzgodnienie wspólnej z Ukraińcami walki z Niemcami. Zrezygnowawszy ze zbrojnej obstawy w geście dobrej woli, Zygmunt Rumel udał się 10 lipca 1943 do kwatery lokalnego dowództwa SB OUN wraz z przedstawicielem Okręgu Wołyńskiego AK Krzysztofem Markiewiczem pseudonim "Czort" i woźnicą Witoldem Dobrowolskim. Wszyscy trzej zostali tam aresztowani i zabici[5]. Według przekazów rodzinnych, rozpowszechnionych przez Annę Kamieńską, mord odbył się przez rozerwanie końmi[6]. Jarosław Iwaszkiewicz wspominając śmierć młodego poety napisał: „Był to jeden z diamentów, którym strzelano do wroga. Diament ten mógł zabłysnąć pierwszorzędnym blaskiem”.
W dniu następnym 11 lipca UPA rozpoczęła główny etap rzezi wołyńskiej - planowego ludobójstwa ludności polskiej na Wołyniu.
[edytuj] Twórczość
Pierwsze próby poetyckie Zygmunta Rumla, opublikowane w szkolnym piśmie, datują się na rok 1934. Poza poematem Pieśń, opublikowanym w czasopiśmie "Droga Pracy", jego wiersze trafiały do szuflady. Podczas jednego ze spotkań poetyckich w okupowanej Warszawie z twórczością Rumla miał okazję zapoznać się Leopold Staff i po tym spotkaniu powiedział do Anny Rumlowej: „Niech pani chroni tego chłopca, to będzie wielki poeta”[7].
Rękopisy wierszy Rumla przetrwały dzięki żonie poety, która z rodzinnym archiwum ("walizką Rumlów") przeszła m.in. przez powstanie warszawskie jako sanitariuszka. Wybór jego wierszy dokonany przez Annę Kamieńską wydano pośmiertnie dopiero w 1975 r. Spotkał się on z wysoką oceną Jarosława Iwaszkiewicza ("umysł i talent noszący cechy wręcz oryginalne")[8].
Zdaniem Bożeny Gorskiej poezja Rumla wykazuje wyraźne wpływy twórczości Słowackiego i Norwida. Nie ulegał wpływom awangardy, poza poszukiwaniami na gruncie języka (metafora, słowotwórstwo, rym), gdzie zbliżał się do Staffa i Leśmiana[9]. Wzorem romantyków ze szkoły ukraińskiej nawiązywał do lokalnego kolorytu oraz używał rutenizmów i rusycyzmów[10]. W wielu jego wierszach obecna jest tematyka historyczna (np. poemat Rok 1863).
[edytuj] Patron
- Decyzją Rady m.st Warszawy dnia 10 lutego 2011 r. Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Praga-Południe otrzymała imię Zygmunta Rumla
[edytuj] Filmy
- "Poeta nieznany" - scenariusz, realizacja Wincenty Ronisz, zdjęcia Grzegorz Borowski redakcja Jerzy Kapuściński produkcja Wytwórnia Filmowa Czołówka, TVP SA Program 2, 2004. czas 59 min.
[edytuj] Literatura
- Janusz Gmitruk, Zygmunt Rumel. Żołnierz nieznany, ISBN 978-83-60093-92-4, Warszawa 2009
- Bożena Gorska, Krzemieńczanin, Muzeum Niepodległości, Warszawa 2008
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 W oparciu o Dokumenty Google
- ↑ Janusz Gmitruk, Zygmunt Rumel. Żołnierz nieznany, ISBN 978-83-60093-92-4, Warszawa 2009, ss. 19-21
- ↑ Janusz Gmitruk, Zygmunt Rumel..., ss. 22-26
- ↑ Janusz Gmitruk, Zygmunt Rumel..., ss. 26-30
- ↑ Grzegorz Motyka, "Ukraińska partyzantka 1942-1960", Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3, s.326-327
- ↑ Bożena Gorska, Krzemieńczanin, Warszawa 2008, s.121
- ↑ Bożena Gorska, op.cit., s.124
- ↑ Bożena Gorska, op. cit., s.125
- ↑ Bożena Gorska, op. cit., s.162
- ↑ Bożena Gorska, op. cit., s.152-153
