Zyndram z Maszkowic
 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: Dyskusja |
| Zyndram z Maszkowic | |
.png) Słońce |
|
| Data urodzenia | ok. 1350 |
| Data śmierci | przed czerwcem 1414 |
| Rodzice | Mikołaj z Bielawy na Śląsku Raciborskim Na mapach: 50°17′08″N 18°14′32″E / 50.285555555556, 18.242222222222 |
| Małżeństwo | Anna – mieszczka krakowska (od 1393) |
| Dzieci | córka, nieznana z imienia. |
| Wojny i bitwy | Litewska wojna domowa, bitwa pod Grunwaldem |
| Administracja | Miecznik Krakowski praefectus castrorum officium principis militae[1] |
Zyndram z Maszkowic łac. Sindram[2] miał w herbie Słońce (ur. w latach 50. XIV wieku, zm. przed 5 czerwca 1414 roku), polski rycerz. Był z pochodzenia małopolskim Niemcem[3].
Człek animuszu wielkiego a prawie hetmańskiego, chociaż osoby nie wysokiej lecz zsiadłej[4]
Imię oraz używany herb wskazują, iż przodkowie Zyndrama mogli pochodzić z wioski Sonnenberg (dzisiejsza dzielnica miasta Wiesbaden) w Hesji. Ponadto źródła wskazują, iż na przełomie wieku XIII/XIV dziedzicznymi sołtysami wsi Bielawa na Śląsku Raciborskim był ród niemiecki, w którym w każdym pokoleniu potomek płci męskiej nosił imię Zyndram[5].
Informacje źródłowe i poszlaki [edytuj]
- Akta sądu ziemskiego w Bieczu wskazują, iż 2 czerwca 1388 roku niejaki sołtys Piotr ustanowił Zyndrama z Maszkowic swoim pełnomocnikiem i powierzył prowadzenie swojej sprawy[potrzebne źródło]
- W 1390 roku Zyndram wziął udział w wyprawie Władysława Jagiełły przeciw Krzyżakom i Witoldowi. Król wyznaczył Zyndrama starostą zdobytego w trakcie wyprawy Kamieńca Litewskiego, gdzie dowodził załogą i bronił go przed Krzyżakami[6] popierającymi księcia Witolda
- Niektórzy historycy przypuszczają, że w latach 1395-1400 mógł wziąć udział w wyprawie krzyżowej Zygmunta Luksemburskiego i walczył w bitwie pod Nikopolis[5]
- W roku 1401 Zyndram z Maszkowic był starostą niegrodowym (tenutariuszem) Małogoszcza[7].
- Od 1404 roku pełnił urząd miecznika krakowskiego[8]
- W roku 1409 był starostą niegrodowym Jasła[8]
- Przed wyprawą grunwaldzką Zyndram sprzedał za trzysta grzywien wieś Lubatowa biskupowi Maciejowi z Przemyśla, zastrzegając sobie jej wykup w ciągu trzech lat. Wsi jednak nigdy nie zdołał wykupić
- Podczas wyprawy grunwaldzkiej pełnił funkcję oboźnego koronnego (łac.Praefectus castrorum). Według Jana Długosza w dniu 9 lipca 1410 roku został mianowany przez króla Władysława "dowodzącym wojskiem" (łac.officium principis militae)[9]. Z rozkazu króla rozstawiał przed bitwą pod Grunwaldem chorągwie skrzydła polskiego[10]. W czasie bitwy prowadził do boju chorągiew ziemi krakowskiej
- Według przekazów Jana Długosza, to właśnie ludzie z jego oddziału mieli zabić wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena
- Po wyprawie grunwaldzkiej nie otrzymał żadnej nagrody od króla, co mogło mieć związek z upadkiem w trakcie bitwy wielkiej chorągwi królestwa[11]
- W 1412 roku bezskutecznie pozwał biskupa Macieja do sądu w Bieczu, o sumę siedmiuset grzywien, dłużną mu jakoby z tytułu kontraktu o wieś Jasionkę. Wyznaczony przez króla sędzia, Krystyn z Ostrowa kasztelan krakowski, rozstrzygnął spór na korzyść biskupa, uznając, że przedstawiony sądowi przez Zyndrama dokument jest sfałszowany[8]
- W 1413 roku Zyndram z Maszkowic, otrzymując wieś Przysietnicę, wziął na siebie obowiązek obrony ziemi przed najazdami Tatarów i przed zbójnikami beskidzkimi[12]
- W czerwcu roku 1414 w zapiskach sądowych występuje już Anna – wdowa po Zyndramie[potrzebne źródło]
- Z dokumentu królewskiego z 1426 roku wynika, iż Zyndram z Maszkowic, którego siedzibą były Maszkowice koło Nowego Sącza, posiadał z nadania królewskiego w ziemi bieckiej wsie: Jaśliska, Zyndranowa, Lubatowa, Jasionka i Królików[potrzebne źródło].
Zyndram pojął za żonę Annę – mieszczankę krakowską. Miał z nią tylko córkę, która wyszła za mąż za rajcę krakowskiego Jana, który przybrał po teściu przydomek "Zyndram"[potrzebne źródło].
Maszkowice [edytuj]
Nie ma żadnych materialnych dowodów na to, iż Zyndram faktycznie zamieszkiwał w Maszkowicach. Przypisywana mu siedziba, "Grodzisko", czy też jak chce późniejsza tradycja "Góra Zyndrama" była zamieszkana już od czasów neolitycznych, o czym świadczą znalezione tam przedmioty kamienne. Znana badaczka, Maria Cabalska, odsłoniła na wzgórzu w Maszkowicach potężny gród obronny datowany jednak na epokę brązu. Starożytne osadnictwo w Maszkowicach zanikło na dobre na przełomie naszej ery. Trzeba jednak przyznać, iż na południowym cyplu wzgórza "Zyndrama" odnaleziono resztki średniowiecznego muru (baszty?), a okoliczna ludność miała jakoby odnaleźć miecz i drobne żelazne przedmioty. Sprawa średniowiecznej budowli na Grodzisku w Maszkowicach zostaje więc otwarta. Niezaprzeczalna jest jednak jego starożytna metryka i nietypowa dla kultury łużyckiej konstrukcja kamiennego wału osady. Obecnie teren Grodziska stanowi rozległa łąka, zbocza natomiast porastają sady i brzozowy las[potrzebne źródło].
Przypisy
- ↑ (dowódca wyprawy wojennej) za Rocznikami Jana Długosza
- ↑ Sindram (Syndram, Zindram, Synderin) Acta iudiciaria civitatis Cassoviensis 1393-1405: das Älteste Kaschauer [...] Ondrej R. Halaga 1994. t.34. s. 468; imię męskie pochodzenia niemieckiego od 'Sintrammus, Sinthram ... [w:] Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, pod red. Aleksandry Cieślikowej, M. Malec, K. Rymuta, Kraków 1995-2000; cz. 2: Nazwy osobowe pochodzenia chrześcijańskiego, oprac. M. Malec; cz. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego, oprac. Z. Klimek
- ↑ Marian Friedberg: Kultura polska a niemiecka, 1946. t.1, s.161; "Przegląd Historyczny", 1910, nr 11; Marek Zybura: Niemcy w Polsce, 2004.
- ↑ Karol Szajnocha: Jadwiga i Jagiełło 1374-1413: Opowiadanie historyczne, t.IV. Warszawa, PIW 1969, s.443.
- ↑ 5,0 5,1 Irena Styczyńska: Zyndram z Maszkowic
- ↑ Karol Szajnocha: Jadwiga i Jagiełło 1374-1413: Opowiadanie historyczne, t.IV. Warszawa, PIW 1969, s.257.
- ↑ SPPP t.2, nr 787.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Stefan Kuczyński: Wielka wojna z zakonem krzyżackim w latach 1409-1411, Warszawa. MON 1960, s.177.
- ↑ Karol Szajnocha: Jadwiga i Jagiełło, za Rocznikami Jana Długosza, t.IV, s.445.
- ↑ Stefan Kuczyński: Wielka wojna z zakonem krzyżackim w latach 1409-1411, Warszawa. MON 1960, s.172.
- ↑ Stefan Kuczyński: Wielka wojna z zakonem krzyżackim w latach 1409-1411, Warszawa. MON 1960, s.376.
- ↑ Karol Szajnocha: Jadwiga i Jagiełło 1374-1413: Opowiadanie historyczne, Warszawa. PIW 1969, s.603.
