Województwo wielkopolskie

From Wikipedia
Jump to: navigation, search

Na mapach: 52°20′N 17°15′E/52,333889 17,247222

Województwo wielkopolskie
Herb województwa wielkopolskiego Flaga województwa wielkopolskiego
Herb województwa Flaga województwa
Wielkopolskie (EE,E NN,N).png
Województwo wielkopolskie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Poznań COA.svg Poznań
Urząd Wojewódzki Poznań,
al. Niepodległości 16/18
Wojewoda Piotr Florek
Urząd Marszałkowski Poznań,
al. Niepodległości 18
Marszałek Marek Woźniak
Powierzchnia 29 826,50 km²
Ludność 3 467 016[1] mieszk.
(2013)
Gęstość zaludnienia 116 mieszk./km²
Urbanizacja 55,2%
Tablica rejestracyjna P
TERYT 30
Kod ISO PL-WP
Podział administracyjny województwa wielkopolskiego
Powiaty województwa wielkopolskiego
miasta na prawach powiatu 4
powiaty 31
gminy miejskie 19
miejsko-wiejskie 91
wiejskie 116
Adres urzędu
wojewódzkiego
al. Niepodległości 16/18
61-713 Poznań
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Województwo wielkopolskie w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wielkopolski Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa wielkopolskiego

Województwo wielkopolskiewojewództwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3,47 mln osób (2013 r.); siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.

Województwo wielkopolskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem powierzchni i trzecie pod względem liczby ludności.

Na obszarze województwa leży aglomeracja kalisko-ostrowska i aglomeracja poznańska oraz Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy, Konińskie Zagłębie Węgla Brunatnego i Poznański Okręg Przemysłowy.

Historia[edit | edit source]

Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

Geografia[edit | edit source]

Mapa fizyczna województwa

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 29 826,50 km², co stanowi 9,5% powierzchni Polski[2]. Wielkopolskie jest drugim co do powierzchni województwem w Polsce (po woj. mazowieckim).

Położenie administracyjne[edit | edit source]

Województwo jest położone w środkowo-zachodniej Polsce i graniczy z województwami[3]:

Położenie historyczne[edit | edit source]

Województwa wielkopolskiego nie można jednoznacznie utożsamiać z historyczną Wielkopolską, gdyż nie należą do niego m.in.:

W skład województwa wchodzą natomiast m.in.:

Morfologia[edit | edit source]

Rzeźba terenu województwa wielkopolskiego, warunki geologiczne i glebowe zostały ukształtowane przez dwa zlodowacenia:

  • przez zlodowacenie bałtyckie w części północnej i środkowej, gdzie teren jest nizinny, występują licznie jeziora Pojezierza Pomorskiego, Poznańskiego i Gnieźnieńskiego,
  • przez zlodowacenie środkowopolskie w części południowej, gdzie występuje mniej urozmaicona rzeźba oraz brak jezior.

Topografia[edit | edit source]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 284 km, to jest 2°33′08″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 228 km, co w mierze kątowej daje 3°19′44″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny (średnia wysokość 101,1 m n.p.m.)[potrzebne źródło]
Najwyższym punktem jest wierzchołek Kobylej Góry – 284 m n.p.m.
Najniższym punktem jest obszar w dolinie Warty u ujścia Noteci – 21 m n.p.m.[potrzebne źródło].

Stosunki wodne[edit | edit source]

Pojezierze Wielkopolskie

Region wielkopolski leży w obrębie dorzecza Odry, przy czym 88% jego powierzchni odwadnia system cieków dorzecza Warty, a pozostałe 12% jest odwadniane przez systemy cieków Baryczy, Krzyckiego Rowu i Obrzycy. Jakość wód rzecznych jest w większości pozaklasowa, ale ich stan ulega stopniowej poprawie.

Na pojezierzach w części północnej i środkowej regionu występuje ok. 800 jezior, w tym 58% o powierzchni do 10 ha i 8% o powierzchni powyżej 100 ha. Największym jeziorem jest Jezioro Powidzkie – 10,36  km² wchodzące w skład Pojezierza Gnieźnieńskiego.

Klimat[edit | edit source]

Wielkopolska znajduje się pod wpływem oceanicznych mas powietrza, co wpływa na łagodność klimatu. Im dalej na wschód tym bardziej zaznacza się kontynentalizm klimatu. Obszar znajduje się w wielkopolsko-śląskiej dzielnicy rolniczo-klimatycznej. Średnia roczna temperatura wynosi ok. +8,2 °C, ku północy spada do +7,6 °C, a na krańcach południowych i zachodnich osiąga +8,5 °C. Liczba dni w roku z pokrywą śnieżną dochodzi do 57 dni w Kaliszu[potrzebne źródło].

Okres wegetacyjny należy do najdłuższych w Polsce. Na Nizinie Południowowielkopolskiej wynosi ok. 228 dni i na północ od Gniezna i Szamotuł zaczyna powoli spadać do 216 dni na krańcach północnych[potrzebne źródło].

Opady roczne wahają się od 500 do 550 mm. Jednak region zmaga się z deficytem opadów, zwłaszcza we wschodniej części województwa (okolice Słupcy, Kazimierza Biskupiego, Kleczewa) gdzie spada czasem zaledwie 450 mm opadów w roku, co grozi stepowieniem terenu. Przypuszczalnie jest to skutkiem wykarczowania lasów oraz eksploatacji kopalni węgla brunatnego. Liczba opadów wzrasta na północnych i południowych (Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów) krańcach Wielkopolski ponad 650 mm. Przeważają wiatry zachodnie[potrzebne źródło].

Bogactwa naturalne[edit | edit source]

Głównymi mineralnymi surowcami energetycznymi Wielkopolski są węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa i torf.[potrzebne źródło]

Złoża węgla brunatnego eksploatuje się w rejonie Konina, Turku i Koła (KWB „Konin” i KWB „Adamów”), są bazą dla przemysłu energetycznego (Zespół Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin opalanej węglem brunatnym produkuje ponad 10% krajowej energii elektrycznej). Znaczne są też ilości złóż torfu, oblicza się, że jest ich 886 tys. ha o średniej miąższości 1,5 m. Odkryto złoża tego surowca o znaczeniu leczniczym – borowiny w Błażejewie, Ławicy i Mechnaczu. Ponadto bardzo duże pokłady węgla brunatnego zostały odkryte w okolicach Kościana. Jednak nie są one obecnie eksploatowane i prawdopodobnie ze względu na kosztowne przystosowanie tych terenów do budowy kopalni i konieczności przesiedlenia tysięcy ludzi nigdy nie będą.

Intensywnie eksploatuje się sól kamienną w kopalni soli w Kłodawie (około 20% krajowej produkcji). W Wapnie eksploatuje się bogate złoża gipsu.

Gleby[edit | edit source]

Przeważają gleby bielicowe i rdzawe stanowiące 60% powierzchni oraz płowe i brunatne – 20%, pozostałe to głównie gleby obszarów podmokłych (opadowo-glejowe, glejobielicowe, murszowo-torfowe, mady rzeczne).

Lasy[edit | edit source]

Powierzchnię około 800 tys. ha zajmują lasy, co stanowi 25,8% powierzchni całkowitej regionu.[potrzebne źródło]

Demografia[edit | edit source]

Według danych z 31 grudnia 2013 r. województwo wielkopolskie miało 3 467 016 mieszkańców, co stanowiło 9,0% ludności Polski[4]. Wielkopolskie jest trzecim województwem pod względem liczby ludności w Polsce.

Dane z 31 grudnia 2007 r.[5]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 3 419 426 100 1 760 667 51,49 1 658 759 48,51
powierzchnia 29 826,51 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
114,64 59,3 55,61

Podział administracyjny[edit | edit source]

Miasta na prawach powiatu – porównanie
Herb Miasto na p.powiatu Ludność
2009-12-31[6]
Powierzchnia
[km²]
Gęstość zaludnienia
[os./km²]
Wydatki budżetu 2013[7] [mln zł] Dochody budżetu 2013[8] [mln zł] Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[9] [%] Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[10]
POL Kalisz COA 1.svg Kalisz 107 019 69,42 1541,6 436,44 462,35 34,94% 6,9%
POL Konin COA.svg Konin 79 516 82,20 968,6 404,63 394,66 29,51% 12,9%
POL Leszno COA.svg Leszno 64 338 31,9 1999 307,17 309,71 48,05% 7,7%
POL Poznań COA.svg Poznań 554 221 261,85 2123,4 2 693,73 2 664,64 69,41% 3,7%
Powiaty – porównanie
Herb Powiat Siedziba powiatu Ludność 2009[6] Powierzchnia
[km²]
Gęst. zaludnienia
[os./km²]
Urbanizacja
[%]
Wydatki budżetu 2013[7] [mln zł] Dochody budżetu 2013[8] [mln zł] Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[9] [%] Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[10]
POL powiat chodzieski COA.svg chodzieski Chodzież 47389 680,58 70 58,5 44,66 46,30 28,99% 14,4%
POL powiat czarnkowsko-trzcianecki COA.svg czarnkowsko-trzcianecki Czarnków 86939 1808,19 48 46,4 83,31 85,40 19,31% 12,1%
POL powiat gnieźnieński COA.svg gnieźnieński Gniezno 141719 1254,34 113 63,9 118,70 124,45 16,31% 14,0%
POL powiat gostyński COA.svg gostyński Gostyń 76052 810,34 93,85 42 68,76 70,65 46,12% 10,8%
POL powiat grodziski (wielkopolski) COA.svg grodziski Grodzisk Wielkopolski 49903 643,72 77,5 38 37,47 37,83 9,53% 8,1%
POL powiat jarociński COA.svg jarociński Jarocin 70821 587,7 120,5 39,65 64,13 64,54 9,54% 11,7%
POL powiat kaliski COA.svg kaliski Kalisz 81166 1160,02 70 1,9 42,44 46,58 22,54% 7,0%
POL powiat kępiński COA.svg kępiński Kępno 55903 600,39 93,1 26,3 51,22 47,17 45,42% 4,0%
POL powiat kolski COA.svg kolski Koło 88274 1011,03 87,3 37,9 72,28 74,68 9,57% 14,3%
POL powiat koniński COA.svg koniński Konin 125965 1578,71 79,8 14,1 77,06 77,01 22,96% 16,9%
POL powiat kościański COA.svg kościański Kościan 78205 722,53 108 46,5 64,89 62,93 36,73% 7,5%
POL powiat krotoszyński COA.svg krotoszyński Krotoszyn 77440 714,23 108,4 60,2 73,97 77,35 18,80% 8,7%
POL powiat leszczyński COA.svg leszczyński Leszno 51722 804,65 64,3 9,3 34,93 38,72 0,67% 7,2%
POL powiat międzychodzki COA.svg międzychodzki Międzychód 36646 736,66 49,7 46,4 47,93 45,51 8,35% 9,4%
POL powiat nowotomyski COA.svg nowotomyski Nowy Tomyśl 72725 1011,67 71,9 47,3 53,53 55,77 21,15% 5,9%
POL powiat obornicki COA.svg obornicki Oborniki 57042 712,65 80 50,8 41,48 43,48 26,23% 10,7%
POL powiat ostrowski COA.svg ostrowski Ostrów Wielkopolski 159332 1160,65 137,3 53 127,66 132,80 31,16% 8,2%
POL powiat ostrzeszowski COA.svg ostrzeszowski Ostrzeszów 54973 772,37 71,17 33,1 55,81 58,87 15,78% 8,7%
POL powiat pilski COA.svg pilski Piła 137562 1267,1 108,6 65,1 138,68 145,28 24,58% 11,3%
POL powiat pleszewski COA.svg pleszewski Pleszew 62407 711,91 87,7 28,2 86,50 84,83 53,84% 11,0%
POL powiat poznański COA.svg poznański Poznań 319258 1899,61 168 40,1 220,35 213,70 22,73% 4,1%
POL powiat rawicki COA.svg rawicki Rawicz 59826 553,23 108,1 48,6 46,49 49,14 26,18% 10,1%
POL powiat słupecki COA.svg słupecki Słupca 58516 837,91 69,8 28,9 63,15 64,46 25,72% 15,3%
POL powiat szamotulski COA.svg szamotulski Szamotuły 87260 1119,55 77,9 48,4 67,44 68,30 9,61% 8,5%
POL powiat średzki wlkp COA.svg średzki Środa Wielkopolska 55408 623,18 88,9 35,3 41,18 43,39 28,44% 13,3%
POL powiat śremski COA.svg śremski Śrem 59307 574,41 103,2 57,6 53,98 56,27 16,39% 8,2%
POL powiat turecki COA.svg turecki Turek 83961 929,4 90,3 40 81,31 78,40 17,52% 9,5%
POL powiat wągrowiecki COA.svg wągrowiecki Wągrowiec 68552 1040,8 65,9 47,2 67,43 69,66 22,78% 17,1%
POL powiat wolsztyński COA.svg wolsztyński Wolsztyn 55591 680,03 81,7 24,1 49,64 51,11 33,37% 5,1%
POL powiat wrzesiński COA.svg wrzesiński Września 74856 704,19 106,3 52,4 60,63 63,72 19,28% 13,0%
POL powiat złotowski COA.svg złotowski Złotów 68737 1660,91 41,4 49,9 57,52 57,98 37,43% 14,8%

Administracja i polityka[edit | edit source]

Wejście do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu

Samorząd[edit | edit source]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Wielkopolskiego, składający się z 39 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Poznań. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Marszałek województwa, w sekcji Województwo wielkopolskie.

Administracja rządowa[edit | edit source]

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Wielkopolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Poznań[11], gdzie znajduje się Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu. W ramach urzędu działają także 4 delegatury: w Kaliszu, Koninie, Lesznie i Pile.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania[12]:

  • delegatura w Kaliszu powiaty: jarociński, kaliski, kępiński, krotoszyński, ostrowski, ostrzeszowski, pleszewski i miasto Kalisz;
  • delegatura w Koninie powiaty: kolski, koniński, słupecki, turecki i miasto Konin;
  • delegatura w Lesznie powiaty: gostyński, grodziski, kościański, leszczyński, rawicki, wolsztyński i miasto Leszno;
  • delegatura w Pile powiaty: chodzieski, czarnkowsko-trzcianecki, pilski i złotowski.

Ochrona przyrody[edit | edit source]

Pomnik przyrody – Dąb Sokół w Giewartowie

Stan na rok 2005:

Powierzchnia obszarów prawnie chronionych: 932,6 tys. ha (9,0% prawnie chronionej powierzchni kraju)
w tym obszary chronionego krajobrazu – 78,9%, parki krajobrazowe – 18,5%, parki narodowe – 0,9%, rezerwaty przyrody – 0,6%.

Gospodarka[edit | edit source]

W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. wielkopolskiego wynosił 127,3 mld zł, co stanowiło 9,5% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 37,4 tys. zł (106,3% średniej krajowej), co plasowało wielkopolskie na 4. miejscu względem innych województw[13].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. wielkopolskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3353,16 zł, co lokowało je na 6. miejscu względem wszystkich województw[14].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 148,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,0% do aktywnych zawodowo[15].

Według danych z 2013 r. 8,5% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. wielkopolskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[16].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. wielkopolskim wynosiła 103,8 mld zł, co stanowiło 10,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w wielkopolskim wynosiła 15,2 mld zł, co stanowiło 9,5% sprzedaży Polski[17].

Budżet województwa wielkopolskiego w 2013 r. zamknął się dochodami w wysokości 1170 mln zł oraz wydatkami w wysokości 1385 mln zł. Zadłużenie samorządu na koniec 2013 r. wyniosło 441,0 mln zł, co stanowiło 37,67% wysokości dochodów województwa[18][19].

Transport[edit | edit source]

Autostrada A2 – węzeł „Krzesiny” (Poznań-Nowe Miasto)
Port lotniczy Poznań-Ławica

W Wielkopolsce krzyżuje się kilka szlaków komunikacyjnych. Przez Poznań i Konin przebiega trasa z Europy Zachodniej do Rosji. W kierunku południowym biegnie międzynarodowa trasa z Gdańska przez Poznań i Leszno do Pragi i dalej na południe Europy. Budowana jest tu autostrada A2, która będzie biegła od granicy zachodniej przez Poznań i Warszawę do Moskwy.

Głównymi węzłami kolejowymi są tutaj: Poznań, Piła i Ostrów Wielkopolski. Pomiędzy Warszawą a Berlinem kursują pociągi EuroCity, które zapewniają szybkie połączenie komunikacyjne pomiędzy Poznaniem a Berlinem. Trasa ta została jako pierwsza w Polsce, dostosowana do europejskiego systemu szybkich przewozów.

Planowana jest budowa linii szybkiej kolei Y łączącej Kalisz i Poznań z Łodzią, Warszawą i Wrocławiem.[potrzebne źródło]

W Poznaniu znajduje się także port lotniczy Poznań-Ławica.

Lotnisko powojskowe z długim betonowym pasem startowym znajduje się w Pile. Planowane jest tutaj stworzenie lotniska towarowego, a w przyszłości także pasażerskiego.[potrzebne źródło] W Michałkowie położonym ok. 5 km na północ od Ostrowa Wielkopolskiego znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Lotnisko posiada krótki utwardzony pas oraz lądowisko trawiaste przez co mogą tam lądować tylko niewielkie samoloty. Małe samoloty mogą również lądować na lotnisku szybowcowym w Lesznie.

Transport drogowy[edit | edit source]

Drogi krajowe w województwie wielkopolskim[20][21]
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
2 granica państwa z Niemcami NiemcyŚwieckoNowy TomyślPoznańKoninWarszawaSiedlceTerespol – granica państwa z Białorusią Białoruś  ?
A2 granica państwa z Niemcami NiemcyŚwieckoPoznańŁódźWarszawa (węzeł „Konotopa”) – ... – Warszawa (węzeł „Lubelska”) – Biała PodlaskaKukuryki – granica państwa z Białorusią Białoruś 210 km Istniejący odcinek: TrzcielDąbie
5 ŚwiecieBydgoszczGnieznoPoznańLesznoWrocławBolkówLubawka – granica państwa z Czechami Czechy  ?
S5 A1 (Grudziądz) – BydgoszczPoznańLesznoA8 (Wrocław) 5,5 km W eksploatacji: obwodnica Śmigla, odcinek węzeł Poznań Wschód-Gniezno
8 granica państwa z Czechami CzechyKudowa-ZdrójKłodzkoWrocławOleśnicaSycówKępnoWieluńBełchatówPiotrków TrybunalskiRawa MazowieckaWarszawaRadzyminWyszkówOstrów MazowieckaZambrówBiałystokAugustówBudzisko – granica państwa z Litwą Litwa  ?
S8 Wrocław (Psie Pole) – KępnoSieradzA1 (Łódź) – ... – A1 (Piotrków Trybunalski) – Rawa MazowieckaWarszawaOstrów MazowieckaZambrówChoroszcz S19  ? W województwie brak odcinków w eksploatacji
10 granica państwa z Niemcami NiemcyLubieszynSzczecinStargard SzczecińskiWałczPiłaPawłówekBiałe BłotaWypaleniskaPrzyłubieToruńLipnoSierpcDrobinPłońsk  ?
S10 A6 (Szczecin) – PiłaBydgoszczToruńS7 (Płońsk) 7,8 km W eksploatacji: obwodnica Wyrzyska
11 KołobrzegKoszalinPiłaPoznańPleszewOstrów WielkopolskiKępnoBytom  ?
S11 KoszalinPiłaPoznańOstrów WielkopolskiTarnowskie GóryA1 20,2 km W eksploatacji: Poznań – Krzesiny A2 – Kórnik, obwodnica Ostrowa Wielkopolskiego
12 granica państwa z Niemcami NiemcyŁęknicaDrożów 3GłogówLesznoPleszewKaliszSieradzPiotrków TrybunalskiSulejówRadomZwoleńPuławyLublinDorohusk – granica państwa z Ukrainą Ukraina 155 km
15 TrzebnicaKrotoszynJarocinWrześniaGnieznoStrzelnoInowrocławToruńOstróda 187 km
22 granica państwa z Niemcami NiemcyKostrzyn nad OdrąGorzów WielkopolskiWałczCzłuchówStarogard GdańskiMalborkElblągGrzechotki – granica państwa z Rosją Rosja  ?
24 PniewyGorzyńSkwierzynaWałdowice  ?
25 BoboliceBydgoszczInowrocławStrzelnoKoninKaliszOstrów WielkopolskiOleśnica 149 km
32 granica państwa z Niemcami NiemcyGubinekZielona GóraSulechówWolsztynGrodzisk WielkopolskiStęszew 65,3 km
36 ProchowiceLubinRawiczKrotoszynOstrów Wielkopolski 78,6 km
39 ŁagiewnikiStrzelinBrzegNamysłówKępno 24,1 km
72 KoninTurekŁódźRawa Mazowiecka 48,6 km
83 TurekSieradz 25,6 km
92 2 (Nowy Tomyśl) – PniewyPoznańWrześniaSłupcaKoninKutnoŁowicz  ?

Transport lotniczy[edit | edit source]

Nauka i oświata[edit | edit source]

Studenci na UAM

W 2012 r. w województwie funkcjonowało 39 szkół wyższych, na których studiowało ogółem 159,4 tys. osób. Największą wielkopolską uczelnią wyższą jest Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, na którym według danych z 30 listopada 2012 r. studiowało 43,2 tys. osób[22].

Zobacz też[edit | edit source]

Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat województwa wielkopolskiego

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. Stan w dniu 31 XII [1]
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  4. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. (Stan w dniu 31 XII 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06-05. ISSN 1734-6118.
  5. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118.
  6. 6,0 6,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 45-. ISSN 1734-6118. [dostęp 10 października 2010].
  7. 7,0 7,1 Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Wydatki bieżące i majątkowe (Tab.5). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-09].
  8. 8,0 8,1 Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Dochody bieżące i majątkowe (Tab.2). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-09].
  9. 9,0 9,1 Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Zobowiązania (Tab.9). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-09].
  10. 10,0 10,1 Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. Nr 0, poz. 853)
  11. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).
  12. (§3. Statut WUW w Poznaniu) Zarządzenie Nr 227/09 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 czerwca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2009 r., Nr 127, poz. 2089).
  13. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 164-165. ISSN 1230-5820.
  14. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099).
  15. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  16. Ubóstwo w Polsce w 2013 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2013. [dostęp 2014-10-09]. s. 15.
  17. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISBN 1230-5820.
  18. Działalność informacyjna» Wykonanie budżetów js» 2013» IV kwartał» Zobowiązania (tabela9). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu, 2014-03-25. [dostęp 2014-10-03].
  19. Działalność informacyjna» Wykonanie budżetów js» 2013» IV kwartał»Wydatki bieżące i majątkowe (tabela5). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu, 2014-03-25. [dostęp 2014-10-03].
  20. Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 187, poz. 1446).
  21. Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009.
  22. Szkoły wyższe i ich finanse w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013, s. 82, 421, 422. ISSN 1506-2163.

Linki zewnętrzne[edit | edit source]