Ćwiklice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°58′38″N 18°59′25″E
- błąd 39 m
WD 49°58'59.9"N, 18°58'59.9"E, 50°0'N, 19°0'E
- błąd 14 m
Odległość 889 m
Ćwiklice
wieś
Ilustracja
Zabytkowy drewniany kościół w Ćwiklicach
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Pszczyna
Liczba ludności (2008) 2639
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 43-229
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0942268
Położenie na mapie gminy Pszczyna
Mapa konturowa gminy Pszczyna, po prawej znajduje się punkt z opisem „Ćwiklice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Ćwiklice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Ćwiklice”
Położenie na mapie powiatu pszczyńskiego
Mapa konturowa powiatu pszczyńskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Ćwiklice”
Ziemia49°58′38″N 18°59′25″E/49,977222 18,990278
Nieoficjalny herb wsi Ćwiklice

Ćwiklice (niem. Cwiklitz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Pszczyna.

W latach 1973–75 w gminie Goczałkowice-Zdrój[1][2]. W latach 1975-97 dzielnica Pszczyny[2][3]. Od 1 stycznia 1998 w gminie Pszczyna[3].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa pochodzi od polskiej nazwy - ćwikły - von cwikla = Runkelrübe[4]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Cwiklice podając jej znaczenie Runkelrübendorf czyli po polsku Wieś buraków, ćwikły[4]. Pierwotna nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Cwiklitz i utraciła swoje znaczenie[4]. Współcześni polscy badacze skłaniają się w kierunku stwierdzenia, że nazwa wywodzi się od imienia Ćwik lub przezwiska Ćwikła.[5] Założone w podobnym okresie sąsiednie miejscowości posiadają nazwy patronimiczne – jak na przykład Jankowice od imienia Jan.[5]

Ćwiklice pod staropolską nazwą Czwiklicze figurują na mapie autorstwa Abrahama Orteliusa z 1603 roku. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje polską nazwę miejscowości Ćwiklice oraz niemiecką Cwiklitz[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej z 1326 pod nazwą Czviclicz[7][8].

Według spisu z 1869 roku w miejscowości mieszkało 1643 katolików, 10 ewangelików oraz 5 izraelitów[6].

W styczniu 1945 r. przez Ćwiklice przeszły marsze śmierci z obozów Auschwitz-Birkenau na stację kolejową do Wodzisławia Śląskiego[9].

Jesienią 2007 roku pasjonat historii Ludwik Wojciech zawiadomił Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach o kopcu, którego położenie i forma sugerują istnienie w tym miejscu średniowiecznego gródka rycerskiego. Badania archeologiczne na kopcu w Ćwiklicach rozpoczęto pod kierownictwem dra Pierzaka. Potwierdziła się teza, że w tym miejscu istotnie znajdował się XIV-wieczny gródek rycerski[10].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Główną atrakcją miejscowości jest zabytkowy drewniany kościół barokowy pw. św. Marcina z 1466 roku.[5]

Do innych ciekawych miejsc w Ćwiklicach należą schronisko dla chorych zwierząt „Przystań Ocalenie”[11] na Podlesiu - północnej części wsi, „Organistówka” oraz figura archanioła Michała blisko granicy z Pszczyną oraz grób nieznanych żołnierzy na skraju lasu - pamiątka po walkach z września 1939, kiedy to w Ćwiklicach polscy żołnierze stawiali opór armii niemieckiej. W ćwiklickim lesie jest jeszcze kilka takich grobów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103)
  2. a b Dz.U. 1975 nr 15 poz. 88
  3. a b Dz.U. 1997 nr 116 poz. 742
  4. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 45.
  5. a b c Marian Małecki, Pod Płaszczem świętego Marcina. Z dziejów Ćwiklic ich mieszkańców, parafii i kościoła., 2016, ISBN 978-83-939658-6-1.
  6. a b Ćwiklice - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
  7. Franciszek Maroń. Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV wieku. „Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV wieku”, s. 101-167, 1969. 
  8. Monumenta Poloniae Vaticana T.1 Acta Camerae Apostolicae. Vol. 1, 1207-1344. Jan Ptaśnik (redakcja). Cracoviae: Sumpt. Academiae Litterarum Cracoviensis, 1913, s. 147-150.
  9. P. Cywiński, Marsz Śmierci w pamięci ewakuowanych więźniów Auschwitz, Oświęcim 2016, s. 66.
  10. Wiadomości Pszczyna - NaszeMiasto.pl, pszczyna.naszemiasto.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  11. www.przystanocalenie.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]