Česká Skalice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Česká Skalice
Ilustracja
Stara szkoła w Czeskiej Skalicy
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj hradecki
Burmistrz Tomáš Hubka ODS
Powierzchnia 17,36 km²
Wysokość 284 m n.p.m.
Populacja (1.1.2012)
• liczba ludności
• gęstość

5201
300 os./km²
Kod pocztowy 552 03
Podział miasta 6 części – Česká Skalice (Velká), Malá Skalice, Ratibořice, Spyta, Zájezd, Zlíč
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Česká Skalice
Česká Skalice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Česká Skalice
Česká Skalice
Ziemia 50°23′42″N 16°02′38″E/50,395000 16,043889
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Česká Skalice (Czeska Skalica, niem. Böhmisch Skalitz) - miasto w Czechach, w kraju hradeckim. Położone nad rzeką Upą, a najwyższym jego punktem jest Vinice (340,2 m n.p.m.). Częścią miasta są Ratibořice.

Demografia[edytuj]

Rok 1970 1980 1991 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007
Liczba ludności 4 497 5 039 5 594 5 372 5 404 5 402 5 447 5 429 5 406 5 417

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Historia[edytuj]

Od dawna istniały na brzegu rzeki Úpy dwie miejscowości, na lewym Velká Skalice (pierwszy raz wspomniana w 1238 r.) i na prawym Malá Skalice (pierwszy raz wspomniana w 1324 r. jako Skalička) z kościołem i plebanią. Ich wspólna historia zaczyna się dopiero po połączeniu obu miejscowości w 1942 r.

W Małej Skalicy na niewielkim wzniesieniu w pobliżu rzeki stała twierdza (gród), z której niemal nic nie pozostało, brak też źródeł pisanych o jej wczesnej historii.

Właścicielem twierdzy wielkoskalickiej był w 1336 r. Hynek Hlaváč ze Skalice (ur. 1316, zm. 1358) i w 1366 r. Vaněk ze Žumberka i z Boskovic. Jego bracia Tas i Oldřich z Boskovic oraz małżonka Małgorzata ze Šternberka 21 kwietnia 1388 nadali miejscowemu proboszczowi część wsi Zlíč dla zbawienia swoich dusz. Jeszcze w 1393 r. właścicielami byli Oldřich i Małgorzata. Potem twierdzę sprzedali Jetřichowi z Janovic, który ją przyłączył do majątku Náchod.

6 stycznia 1424 r. niedaleko twierdzy (koło Dubna) Jan Žižka z Trocnova i Kalicha pokonał czeskich panów katolickich Jana Městeckiego, Půtę z Častolovic i Arnošta z Černčic. Następnie majątek Náchod opanował Jan Kolda ze Žampachu. W 1441 r. napadli na Czechy Ślązacy i spalili Skalicę z okolicą. 9 lat później pospolite ruszenie kraju hradeckiego twierdzę odbiło.

W Małej Skalicy w 1324 r. żył Budimír ze Skalice. Syn jego Jaroš sprzedał wieś Ludvíkov (Ludwigsdorf) opatowi krzeszowskiemu. W tych czasach żył także Nacek ze Skalice (zm. 1360). Jego synowie Nacek młodszy i Vilém także sprzedali części swego majątku opactwu w Krzeszowie.

Od rodziny tej kupił Małą Skalicę Střížek z Ostřešan, właściciel majątku w latach 1364-67. Następnie właścicielami miejscowości byli Hašek z Lužan, Střížek z Koloděj (1417), Mikuláš i Jetřich Kolodziejowie ze Skalice, Jan z Koloděj i syn jego Jiří. Jako ostatní z rodu zapisał majątek swój małżonce Jitce z Chotče i Mikulaszowi Otmarowi z Holohlav (zm. około 1559), a następnie synowie Jiřík Koloděj, Jan Držka, Prokop Střížek i Petr Skála.

W 1573 r. twierdza została sprzedana Jaroslavowi ze Smiřic i Jadwidze z Hazmburka, opiekunom dzieci zmarłego Albrechta ze Smiřic i Náchoda. Data zniszczenia twierdzy wieloskalickiej nie jest dokładnie znana.

W 1545 r. Velká Skalice (później Skalice nad Úpą) stała się miasteczkiem, od 1575 r. była miastem (prawa miejskie nadała Hedvika Smiřická ze Smiřic, wnuczka króla Jerzego z Podiebradów) i w wieku XVII znów miasteczkiem (miastem aż z 1859 r.).

W 1639 r. miasto zostało zniszczone przez Szwedów.

28 czerwca 1866 r., 6 dni przed decydującą bitwą pod Sadową pod miastem doszło do bitwy austriacko-pruskiej, w której poległo około 7000 żołnierzy.

Wiek XIX jest dla miasta okresem rozwoju przemysłu włokienniczego, który w ograniczonym zakresie trwa do dzisiaj.

W latach 1876-1949 miasto powiatowe, które w 1942 r. zjednoczyło się z Małą Skalicą jako jedno miasto Česká Skalice.

Zabytki[edytuj]

  • neogotycki Stary Ratusz na Placu Jana Husa z 1864 r. (na miejscu starego z 1586 r.)
  • dawna gospoda Steidlera zw. “U bílého lva” z 1824 r. (Božena Němcová tutaj tańczyła. W 1961 r. został zrekonstruowany i umieszczono w nim Muzeum Boženy Němcovéj).
  • stara szkoła (do której uczęszczała w latach 1824-29 Božena Němcová)
  • kościół Wniebowzięcia Panny Marii (pierwotnie gotycki z wieku XIV, wieża przybudowana w 1715 r., w 1725 r. przebudowany w stylu barokowym; 12 września 1837 r. miejsce ślubu Barunki Panklowej i Josefa Němeca)
  • barokowa "kaplanka" z 1731 r. (dom dla księży na emeryturze)
  • słup wotywny z figurą Marii Panny (około 1700 r.)
  • pomnik Boženy Němcovej (1888)
  • rezerwat Dubno (86,18 ha; ogłoszony w 1956 r.; ponad 200-letnie dęby, znajduje się tutaj 70 gatunków mięczaków - 1/3 występujących w Czechach)
  • sztuczny zbiornik Rozkoš (z 1972 r., 1001 ha)
  • zrekonstruowane umocnienia zamku w Małej Skalicy przy muzeum Bożeny Nemcowej
  • liczne kapliczki z XVIII i XIX wieku

Przemysł[edytuj]

Česká Skalice ma długą tradycję przemysłu włókienniczego, jednak gospodarka wolnorynkowa oraz zalew tanich towarów z Chin zmusiły miejscowe zakłady do zakończenia lub ograniczenia produkcji (Mileta, Tiba, Platex).

Przemysł spożywczy reprezentują przede wszystkim zakład mięsny Skaličan i piekarnia PEKO, która piecze według starych receptur.

Przemysł elektromaszynowy reprezentuje produkcja, sprzedaż i remont maszyn dla rolników i działkowiczów oraz kolejnych usług z tym związanych (AGRO CS, Farmet).

Rolnictwo[edytuj]

Okolica miasta jest ważnym rejonem sadowniczym, który zaczyna się za wsią Dolany i kończy na granicach miasta. Dominują w nim jabłonie, grusze, wiśnie, czereśnie w miejscowości Zájezd oraz wsi Velký Třebešov także truskawki.

Gospodarstwa polne uprawiają przede wszystkim kukurydzę, pszenicę i buraka cukrowego. W ostatnim czasie jednak z powodu stosowania biopaliw wszystkie te uprawy są zastępowane przez rzepak oleisty.

Samo miasto jest znane jako ośrodek uprawy kwiatów, przede wszystkim dalii (wrzesień - Jiřinkové slavnosti czyli Święto dalii).

Transport[edytuj]

Česká Skalice jest położona przy trasie E67, głównej arterii drogowej z Czech Wschodnich do Polski. Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 032 z Hradca Králové do Trutnova. Działają także autobusy firm CDS Náchod, Orlobus, Connex. Bez przesiadki można dojechać na przykład do Náchodu, Červenego Kostelca, Jaroměřa, Hradca Králové, Pragi i Pardubic.

Miasta partnerskie[edytuj]

Nazwa[edytuj]

Nazwa Skalice jest w języku czeskim rzeczownikiem rodzaju żeńskiego, a nie liczbą mnogą. Odmienia się według wzoru miękkiego: Skalici w celowniku, bierniku, narzędniku i miejscowniku)[1], stąd polska nazwa to Skalica (dopełniacz Skalicy, nie Skalic)[2].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]