Český Krumlov

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Český Krumlov
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj Flag of South Bohemian Region.svg południowoczeski
Burmistrz Dalibor Carda
Powierzchnia 22,16 km²
Wysokość 492 m n.p.m.
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

14 056
634 os./km²
Kod pocztowy 381 01
Położenie na mapie kraju południowoczeskiego
Mapa lokalizacyjna kraju południowoczeskiego
Český Krumlov
Český Krumlov
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Český Krumlov
Český Krumlov
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Český Krumlov
Český Krumlov
Ziemia 48°48′39″N 14°18′55″E/48,810833 14,315278
Strona internetowa
Portal Portal Czechy
Zabytkowe centrum miasta Český Krumlova
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Cesky Krumlov - panorama.jpg
Kraj Czechy
Typ kulturowe
Spełniane kryterium IV
Numer ref. 617
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1992
na 16. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Ziemia 48,811°N 14,315°E/48,810990 14,315208

Český Krumlov (niem. Böhmisch Krumau, Krummau) – miasto w Czechach, w kraju południowoczeskim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2 216 ha, a liczba jego mieszkańców 14 146 osób. Miasto leżące nad brzegami wijącej się w tym miejscu Wełtawy powstało wokół XIII-wiecznego zamku. Zbudowany na nadbrzeżnej skale zamek służył ochronie brodu przez rzekę. Český Krumlov stanowi przykład małego, średniowiecznego miasteczka Europy Środkowej, które rozwijało się bez zakłóceń przez pięć wieków, zachowując w ten sposób nienaruszone dziedzictwo architektoniczne. W 1992 roku zabytkowe centrum miasta zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.


Český Krumlov - panorama z ogrodów zamkowych


Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o osadzie Krumlov pochodzą z 1253 roku. Budowę zamku na lewym brzegu rzeki rozpoczęli w XIII wieku członkowie możnego rodu Vitkowiców. Od 1302 roku zamek był własnością i główną siedzibą rodu Rožmberków. Za czasów Piotra z Rožmberka został wybudowany nowy, tzw. "Górny Zamek", później często rozbudowywany i przebudowywany.

Pod zamkiem wyrosła osada nazywana Latran, której mieszkańcy pracowali w zamku lub dla zamku.

Równocześnie na prawym brzegu Wełtawy zaczęło powstawać nowe miasto. W odróżnieniu od żywiołowej rozbudowy Latranu budowano je według planu architektonicznego wzorowanego na Czeskich Budziejowicach. Jego centrum stanowił czworokątny plac z ulicami wychodzącymi z jego rogów. Jednak meandry Wełtawy zmuszały do odstępstw od założeń i oprócz ulic wychodzących z placu powstały ulice okólne.

Panowanie rodu Rožmberków przyniosło długi okres rozwoju gospodarczego i kulturalnego. Wprowadzenie nowych dziedzin gospodarki, takich jak kopalnictwo rud, hodowla owiec i hodowla ryb oraz piwowarstwo przynosiło wysokie dochody i zapewniło środki na przebudowę zamku w wygodną siedzibę w stylu renesansowym. Również dawne miejskie gotyckie domy ze stromymi dachami dostały renesansowe zwieńczenia i malowane fasady, zmiany nie ominęły też wnętrz. Ród władał zamkiem i miastem do 1602 roku, kiedy to Piotr Vok zmuszony był sprzedać posiadłości cesarzowi Rudolfowi II.

Od 1622 roku do początków XVIII wieku włościami krumlowskimi zarządzał ród Eggenberków a później w latach 1719-1945 zamek należał do rodziny Schwarzenbergów.

W 1806 roku miasto stało się częścią Cesarstwa Austriackiego (od 1867 roku – Austro-Węgry).

Po I wojnie światowej miasto znalazło się w granicach Czechosłowacji.

W 1938 roku Krumlov wraz z innymi miastami Kraju Sudeckiego został zbrojnie zajęty przez wojska III Rzeszy.

Po II wojnie światowej niemiecka populacja miasta została wysiedlona, a Krumlov ponownie znalazł się granicach Czechosłowacji.

Najważniejsze zabytki[edytuj]

  • Gród i zamek

Nad Českým Krumlovem góruje zamek. Zespół budowli, usytuowany na skale wznoszącej się stromo nad Wełtawą – jest drugim, co do zajmowanej powierzchni, zamkiem w Czechach, po praskich Hradczanach. Najstarsza część tzw. HrádekZameczek z potężną okrągłą wieżą pochodzi z połowy XIII wieku.

Na skalnej ostrodze znajduje się potężny Horní HradGórny Zamek do którego w czasach budowy wchodziło się przez gotycką wieżę "Máslenice" i drewniany most. Po zbudowaniu nowego wjazdu do Górnego Zamku wieżę przebudowano w stylu renesansowym. W okresie baroku powstały nowe budowle – "Mincovna" Mennica i "Nové purkrabství" Nowa Kasztelania. Później kontynuowano rozbudowę zamku w kierunku zachodnim.

W 1681 roku na miejscu wcześniejszych fortyfikacji zbudowano Teatr Zamkowy. Teatr ten pozostał niezmieniony od 1766 roku i jest dzisiaj unikalną pamiątką techniczną i kulturalną – zachowały się z tamtej epoki kulisy, kurtyna, kostiumy i oświetlenie.

Ogrody zamkowe zostały założone w końcu XVII wieku i zajmują powierzchnię 11 hektarów. Wschodnia część jest urządzona w stylu parku francuskiego, w tej części znajduje się budynek zimowej ujeżdżalni i letnia ujeżdżalnia. Główną ozdobą tej części jest kaskadowa fontanna z posągami postaci mitologicznych wybudowana w latach 1749-1765.

Dalsza część ogrodów jest w stylu angielskim. W tej części znajduje się zbudowany w latach 1706-1708 Letohrádek BellarieBelweder, uważany za jedną z najcenniejszych budowli ogrodowych w Czechach. Ogrody kończą się zamkowym jeziorkiem z wysepką. Między zamkiem a teatrem i ogrodami znajduje się trójpoziomowy wiadukt "Plášťový Most" zbudowany nad specjalnie wykonanym głębokim przekopem.

  • Stare Miasto

Ratusz – wyglądająca na renesansową budowla powstała w XVI wieku z połączenia dwóch domów gotyckich. Po przebudowie ratusz miał bogato zdobioną attykę. Obecna jest ona znacznie niższa i ukształtowana w stylu klasycystycznym.

Mariánský Sloup s Kašnousłup maryjny ze studnią wybudowany w 1715 roku jako wotum wdzięczności za ustąpienie morowej zarazy.

Kościół św. Wita – kościół w stylu gotyckim, jego budowę rozpoczęto na początku XV wieku a ukończono dopiero po wojnach husyckich.

Dawne Kolegium Jezuickie – zbudowane w latach 1568-1588, później służyło jako koszary a od roku 1889 jest w nim hotel.

Muzeum – dawne seminarium jezuickie

Dom Jakuba Krčina – dom z około 1580 roku z malowidłami ściennymi na rozległej fasadzie

Międzynarodowe Centrum Kulturalne Egona Schielego – w budynku dawnego miejskiego browaru z 1605 roku

  • Latran

Dawny kościół św. Jošta ze szpitalem – w murach dawnego kościoła jest między innymi Muzeum Marionetek. Ekspozycja obejmuje marionetki, kompletne scenografie i kurtyny z XIX-wiecznych teatrów marionetek.

Dawny klasztor minorytów

Dawny Pański Browar – renesansowy browar przebudowany w końcu XIX wieku, w najstarszej części był wcześniej arsenał.

Brama Budziejowicka – jedyna zachowana miejska brama, wybudowana w latach 1598-1602.

Ciekawostki[edytuj]

W mieście kręcono zdjęcia do filmu Iluzjonista.

Demografia[edytuj]

Rok 1970 1980 1991 2001 2003
Liczba ludności 10 430 13 776 14 108 14 443 14 146

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]