Đorđe Balašević

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Đorđe Balašević
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 maja 1953
Nowy Sad, Jugosławia
Instrumenty wokal
gitara
Zawód wokalista
tekściarz
Aktywność od 1977
Wydawnictwo Jugoton
Diskoton
Powiązania Rani mraz
Strona internetowa

Đorđe Balašević (ur. 11 maja 1953 w Nowym Sadzie[1]) – jugosłowiański i serbski piosenkarz, muzyk, kompozytor, poeta, autor tekstów i aktor.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Jest synem Serba Jovana Balaševicia i Veroniki Dolenec (pochodzenia chorwacko-węgierskiego). Po ukończeniu trzech klas szkoły średniej przerwał naukę. Po kilku latach uzupełnił średnie wykształcenie i podjął studia z zakresu geografii. Studiów nie ukończył.

Początki kariery muzycznej[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze utwory poetyckie pisał już w szkole podstawowej. W 1977 przyłączył się do zespołu Žetva, założonego przez kolegów licealnych, z którym nagrał swój pierwszy przebój - tango U razdeljak te ljubim[2]. Singiel z utworem sprzedano w nakładzie 180 tys. egzemplarzy[1]. W 1978 opuścił zespół i wspólnie z Vericą Todorović założył Rani mraz[1]. W tym samym roku zespół zadebiutował na festiwalu w Opatiji, śpiewając utwór Moja prva ljubav (Moja pierwsza miłość). Do zespołu dołączyło dwoje muzyków zespołu Suncokret: Biljana Krstić i Bora Đorđević. W pełnym składzie zespół nagrał piosenkę Računajte na nas (Liczcie na nas), która zyskała aprobatę władz partyjnych, stając się hymnem młodzieży jugosłowiańskiej. Verica Todorović i Bora Đorđević wkrótce opuścili zespół (Đorđević założył własny zespół Riblja čorba[1]). Z pomocą muzyków studyjnych Balašević i Biljana Krstić nagrali pierwszy album zespołu Mojoj mami umesto maturske slike u izlogu. Na festiwalu muzycznym w Splicie w 1979 Balašević otrzymał pierwszą nagrodę za piosenkę Panonski mornar (Panoński marynarz)[1].

W 1980 artysta został powołany do odbycia służby wojskowej, którą odbywał w Zagrzebiu i w Požarevacu. W tym czasie nadal pisał piosenki dla Zdravko Čolicia, wystąpił także w programie telewizyjnym Vojnici (Żołnierze). W 1980 zespół Rani mraz nagrał swój drugi i ostatni album - Odlazi cirkus (Cyrk odjeżdża). Na płycie znalazł się jeden z najbardziej znanych utworów Balaševicia - Priča o Vasi Ladačkom (Opowieść o Vasi Ladačkim). Wkrótce po wydaniu płyty zespół zakończył swoją działalność[1].

Kariera solowa[edytuj | edytuj kod]

Jako solista Balašević zadebiutował w 1982 albumem Pub, na którym znalazły się takie utwory, jak Boža zvani Pub i Pesma o jednom petlu. Trasa koncertowa w zimie 1982/1983 zakończyła się pierwszym koncertem artysty w prestiżowym Sava Center w Belgradzie[1]. Sukces albumu sprawił, że Balašević wystąpił w serialu telewizyjnym Pop Ćira i pop Spira, zrealizowanym na podstawie powieści Stevana Sremaca, pod tym samym tytułem.

W grudniu 1983 ukazał się drugi album solowy Celovečernji The Kid, z utworwami Svirajte mi 'Jesen stiže, dunjo moja i Neko to od gore vidi sve. Trzeci album 003 ukazał się w 1985 i zawierał takie przeboje, jak Slovenska i Al' se nekad dobro jelo. W 1986 Balašević rozpoczął współpracę z grupą muzyków, z którymi zrealizował kolejny album Bezdan, i z którymi współpracował przez kilka kolejnych lat.

Pierwszy album live artysty ukazał się w 1987 i nosił tytuł U tvojim molitvama - Balade. Nagrywano go w czasie koncertów w Belgradzie, Sarajewie, Zagrzebiu i Nowym Sadzie[2]. Na płycie znalazł się antywojenny utwór Samo da rata ne bude, nagrany z chórem dziecięcym.

Pod koniec lat 80. artysta zaczął krytykować narastające w społeczeństwie jugosłowiańskim tendencje nacjonalistyczne. W 1988 ukazał się kolejny album studyjny Panta Rei, na którym znalazł się utwór Requiem, dedykowany Josipowi Broz Ticie, a także Soliter, przedstawiający w satyrycznym świetle państwo jugosłowiańskie lat 80.

W początkach lat 90. Balašević współpracował z gitarzystą Davorem Rodikiem, perkusistą Nenadem Jazunoviciem i skrzypkiem Josipem Kiki Kovačem. Wspólnie z nimi nagrał takie utwory jak Nevernik i Ringišpil, które znalazły się na wydanej w 1991 płycie Marim ja... Po wybuchu wojny w Jugosławii artysta musiał przerwać współpracę ze swoimi producentami i znalazł się w izolacji z powodu antywojennych poglądów. Pełnił funkcję Ambasadora Dobrej Woli Komisarza ONZ d.s. uchodźców[2].

W nagraniu kolejnego albumu Jedan od onih života, który ukazał się w 1993 towarzyszył mu nowy zespół muzyków: pianista Aleksandar Dujin, gitarzyści: Dušan Bezuha i Aleksandar Kravić, perkusista Dragoljub Đuričić oraz Đorđe Petrović i Josip Kovač. Utwory Krivi smo mi (To nasza wina) i Čovek sa mesecom u očima (Człowiek z księżycem w oczach) poddawały krytyce toczącą się nadal wojnę[1]. Balašević coraz częściej krytykował na koncertach politykę Slobodana Miloševicia.

Po podpisaniu porozumienia w Dayton i zakończeniu wojny, w 1996 artysta przyjechał do Sarajewa, a jego koncert spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem mieszkańców miasta[3]. W grudniu 1996 nagrał koncert w Mariborze, który ukazał się na albumie Da l' je sve bilo samo fol? wydanym w następnym roku.

Koncert Balaševicia w Zagrzebiu (2010)

W 2000 Balašević uczestniczył w demonstracjach i protestach, które doprowadziły do upadku reżim Miloševicia[2]. W tym samym roku wydał najbardziej zaangażowany politycznie Devedesete, z udziałem saksofonisty Gabora Bunforda.

W 2004 współpracował z reżyserem Ljubišą Samardžiciem przy realizacji filmu Jesen stiže, dunjo moja, w którym znalazła się ballada Priča o Vasi Ladačkom, w nowej aranżacji. Sześć lat później zrealizował film Kao rani mraz, w którym wystąpili Daniel Kovačević, Rade Šerbedžija i córka Balaševicia, Jovana.

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Z zespołem Rani mraz[edytuj | edytuj kod]

  • 1979: Mojoj mami umesto maturske slike u izlogu
  • 1980: Odlazi cirkus

Solowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1982: Pub
  • 1983: Celovečernji The Kid
  • 1985: 003
  • 1986: Bezdan
  • 1988: Panta Rei
  • 1989: Tri posleratna druga
  • 1991: Marim ja...
  • 1993: Jedan od onih života...
  • 1996: Na posletku...
  • 2000: Devedesete
  • 2001: Dnevnik starog momka
  • 2004: Rani mraz

DVD-V[edytuj | edytuj kod]

  • 2005: Mater vetru

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • 1998: Dodir svile
  • Računajte na nas
  • ...i od dva-tri akorda (jer ni ne umem bolje ja...)

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Balašević mieszka w Nowym Sadzie, w tym samym domu, w którym spędził dzieciństwo wraz z żoną Oliverą (z d. Savić). Ma troje dzieci: dwie córki (Jovanę i Jelenę) i syna Aleksa[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Đorđe Balašević. = 2017-02-23, nasa-jugoslavija.org (serb.).
  2. a b c d e Đorđe Balašević. = 2017-02-23, biografija.org, 14 czerwca 2016 (serb.).
  3. Timea Spitka: International Intervention, Identity and Conflict Transformation: Bridges and Walls Between Groups. Routledge: 2015, s. 15. ISBN 978-1-317-58444-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]