Łątka zielona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łątka zielona
Coenagrion armatum
(Charpentier, 1840)
Łątka zielona
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd ważki
Podrząd ważki równoskrzydłe
Rodzina łątkowate
Rodzaj Coenagrion
Gatunek łątka zielona
Synonimy
  • Agrion armatum Charpentier, 1840
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Łątka zielona (Coenagrion armatum) – euroazjatycki gatunek ważki z rodziny łątkowatych (Coenagrionidae).

Przedstawiciele rodziny Coenagrionidae posiadają dwie podobne pary wąskich skrzydeł, które trzoneczkowato zwężają się u nasady. Zarówno osobniki dorosłe, jak i larwy, są zazwyczaj zielonawe[2][3].

Tułów samców Coenagrion armatum ma zielonkawe zabarwienie. Na wierzchu odwłoka widoczne są rozległe czarne plamy. Drugi segment odwłoka jest jasnoniebieski z charakterystyczną czarną plamą na jego tylnej krawędzi. Znajdujące się na końcu odwłoka dolne przydatki analne są łyżeczkowate, górne zaś zredukowane. Samica zazwyczaj przypomina ubarwieniem samca, jednak może być ona czerwonawa[4].

Długość ciała sięga 34 mm, rozpiętość skrzydeł 42 mm[5].

Występowanie[edytuj]

Występuje w Europie (północnej, środkowej i wschodniej) oraz na Syberii. W 2006 odnotowano jej pojawienie się w Armenii[1]. Na terenie Polski jest gatunkiem rzadkim, zanikającym, objętym częściową ochroną gatunkową[6], a dawniej objętym ochroną ścisłą[7].

Osobniki dorosłe (imagines) latają bardzo krótko, w zależności od pogody, w okresie od połowy kwietnia do połowy czerwca. Występuje w płytkich wodach stojących[5].

Ekologia[edytuj]

Larwy gatunków z rodziny Coenagrionidae, w tym larwy Coenagrion armatum, są drapieżne. Polowanie ułatwia im maskujące zielonkawe ubarwienie. Ofiarę chwytają kleszczowatymi szczękami. Rozwój larw następuje w płytkich częściach zbiorników wodnych, na mulisto-detrytusowym dnie oraz na roślinach. Dorosłe osobniki  są aktywnymi drapieżnikami[3][8][9]. Łątka zielona żyje przede wszystkim na obrzeżach torfowisk, a także nad bogatymi w roślinność stawami i mniejszymi zbiornikami [4]. Jaja składane są do żywych lub martwych tkanek helofitów za pomocą pokładełka [10]. Imagines można spotkać od połowy maja do końca czerwca, szczególnie w pierwszych tygodniach czerwca [4].

Znaczenie w ochronie środowiska[edytuj]

Coenagrion armatum jest gatunkiem rzadkim i wymierającym. Jest to spowodowane prowadzeniem zabiegów melioracyjnych, wskutek czego wysychają niewielkie zbiorniki wodne, przy których żyją przedstawiciele tego gatunku [11]. Negatywnie na liczebność tego gatunku wpływają także silne zmiany poziomu wody w cyklu rocznym, eutrofizacja małych zbiorników wodnych oraz osuszanie torfowisk [12][13].

Ważka podlega ochronie gatunkowej [11]. Jej siedliska znajdują się na terenach parków narodowych [14]. Gatunek znajduje się na Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsceo[15]raz w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt [11] jako gatunek o krytycznym stopniu zagrożenia a także w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych jako gatunek niższego ryzyka [16].

Znaczenie dla gospodarki[edytuj]

Ze względu na to iż łątka zielona jest gatunkiem zagrożonym, obecność przedstawicieli tego gatunku na terenach planowanych inwestycji może uniemożliwić ich realizację [17][18].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Coenagrion armatum. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. Sander H., 1979. Mały słownik zoologiczny: Owady. Wiedza Powszechna. Warszawa, s. 89.
  3. a b Banaszak J., 1994. Przegląd systematyczny owadów. Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy. Bydgoszcz, s. 31-32.
  4. a b c Bellmann H., 2010. Ważki. MULTICO Oficyna Wydawnicza. Warszawa, s. 164.
  5. a b Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix – Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239. 
  6. Dz.U. 2014 poz. 1348 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237).
  8. Sander H., 1989 Zwierzęta świata: Owady. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa, s. 347-348.
  9. Tończyk G., Mielewczyk S., 2007a. Łątkowate (Coenagrionidae). Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. W: Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipuk I., Skibińska E. (redaktorzy). Muzeum i Instytut Zoologii PAN. Warszawa: 300-301.
  10. Buczyński P., 2004. Coenagrion armatum (CHARPENTIER, 1840), łątka zielona. W: Głowaciński Z., Nowacki J. (redaktorzy). Polska Czerwona Księga Zwierząt Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego. Kraków – Poznań: 52-54.
  11. a b c P.P. Buczyński P.P., Coenagrion armatum (CHARPENTIER, 1840), łątka zielona. Polska Czerwona Księga Zwierząt Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego., Z. Głowaciński J.Z. G. J. Nowacki (red.), 2004.
  12. H.H. Bellmann H.H., Ważki. MULTICO Oficyna Wydawnicza. Warszawa., 2010.
  13. J.J. Nowacki J.J., Ochrona owadów jako istotny element ochrony różnorodności biologicznej. Insect protection as a significant element of biodiversity conservation. Wiadomości Entomologiczne 27., 2008.
  14. BuczyńskiB. P. BuczyńskiB., TończykT. G. TończykT., Rola parków narodowych w ochronie ważek (Odonata) w Polsce. - The importance of national parks for the protection of dragonflies (Odonata) in Poland. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody, 2004.
  15. TończykT. G. TończykT., MielewczykM. S. MielewczykM., Ważki (Odonata). Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. In: Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipuk I., Skibińska E. (eds), Muzeum i Instytut Zoologii PAN., 2007.
  16. http://www.iucnredlist.org/details/links/60313/0, 2015.
  17. BanaszakB. K. BanaszakB., CiosC. S. CiosC., GajdaG. M. GajdaG., GrabowskiG. J. GrabowskiG., GrzywaczewskiG. G. GrzywaczewskiG., HobotH. A. HobotH., HubertH. K. HubertH., KołbutK. Ł. KołbutK., KuteraK. M. KuteraK., ŁataŁ. L. ŁataŁ., MutrynM. J. MutrynM., Skuza M.S. M. K. Skuza M.S. M., Stachura-WęgierekS. A. Stachura-WęgierekS., TrelaT. J. TrelaT., MlaśM. W. MlaśM., WoźniakW. A. WoźniakW., ZiółkowskiZ. L. ZiółkowskiZ. i inni, Program wycinki drzew i krzewów na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla RZGW Kraków wraz ze strategiczna oceną oddziaływania na środowisko dotyczącą zaplanowanych w tym programie działań. Etap I - pkt. a) do d). Załącznik nr 3 „Wstępne opracowanie entomologiczne”, 2013.
  18. GalińskiG. L. GalińskiG., GórnickiG. J. GórnickiG., GocG. A. GocG., Projekt programu małej retencji dla województwa śląskiego. Prognoza oddziaływania na środowisko projektu programu małej retencji dla województwa śląskiego., 2005.