Łężyce (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łężyce
Kościół św. Marii Magdaleny
Kościół św. Marii Magdaleny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Szczytna
Wysokość 560-750 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 369[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-340
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0855925
Położenie na mapie gminy Szczytna
Mapa lokalizacyjna gminy Szczytna
Łężyce
Łężyce
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Łężyce
Łężyce
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Łężyce
Łężyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łężyce
Łężyce
Ziemia50°25′46″N 16°21′36″E/50,429444 16,360000
Punkt widokowy w Skałach Puchacza

Łężyce (niem. Friedersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Szczytna[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Łężyce to duża wieś łańcuchowa leżąca na południowo zachodnich zboczach Narożnika, na granicy Gór Stołowych i Wzgórz Lewińskich, na wysokości 560-750 m n.p.m.[3]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Łężyce powstały w XIII lub na początku XIV wieku jako część państwa homolskiego[4]. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1330 roku, a kolejna z roku 1401 w której figurują one pod nazwą Lussicz[4]. Po upadku państwa homolskiego Łężyce zostały włączone do królewszczyzny, a w 1650 roku kupił je i przyłączył do klucza dóbr w Szczytnej Isaias von Sachs[4]. Pod koniec XVIII wieku właścicielami wsi została rodzina Stillfriedów[4]. W XIX wieku dzięki obfitości ziem uprawnych Łężyce były typową wsią rolniczą[4]. W drugiej połowie XIX wieku w sąsiedztwie miejscowości powstał kamieniołom, w którym jeszcze po 1945 roku wydobywano piaskowiec[4]. Na terenie wyrobiska nazwanego Skałami Puchacza znajduje się punkt widokowy[4].
Do 1945 miejscowość należała do Niemiec i nazywała się Friedersdorf. Stacjonował tutaj batalion pionierów pancernych o tej samej nazwie.

Za część wsi, pod potoczną nazwą Łężyce Górne, uważa się współcześnie zanikłą niemal całkowicie wieś Łężno (niem. Friedrichsberg), położoną na wysokości 780–790 m n.p.m. W początku XX wieku liczyła ona 32 budynki zamieszkałe przez 160 osób[5]. Inną zanikłą (w latach 60. XX wieku) częścią wsi były Młyny (niem. Mühlhäuser), położone nad brzegami Kamiennego Potoku i Mostowej Wody (niem. Brückenwasser) na wysokości 550–600 m n.p.m. i zamieszkiwane na początku XX wieku przez 117 osób, co było maksymalnym stanem zaludnienia tej osady. Ze wsi pozostał jeden budynek opuszczonego gospodarstwa oraz ruiny młyna, istniejącego w tym miejscu od początków XVIII wieku[6].

Jako kolonia Łężyc założona została w 1707 inna opuszczona dziś miejscowość o nazwie Góra Anny (niem. Annaberg). Pomimo formalnej przynależności gospodarczo zawsze była ona mocniej związana była z bliżej położonym Batorowem oraz ze Szczytną. W 1840 r. zamieszkiwało ją 31 osób, a w pierwszych latach XX w. wieś liczyła zaledwie 12 budynków (łącznie mieszkalnych i gospodarskich). Pewne ożywienie zaobserwowano w drugiej połowie XVIII w., kiedy na wzniesieniu między Górą Anny a Batorowem wzniesiono kaplicę i wybudowano kalwarię, a trasą tą prowadziła jedna z dróg pielgrzymkowych do sanktuarium w Wambierzycach. Mimo to Góra Anny nie rozwinęła się jako miejscowość turystyczna, a po II wojnie światowej została opuszczona przez mieszkańców[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[8]:

  • kościół pomocniczy pw. św. Marii Magdaleny z 1694 roku, z wieżą przebudowaną w 1860 roku[4]. Jest to skromna barokowa budowla z zachowanym wyposażeniem wnętrza z około 1740 roku takim jak: ołtarz główny, dwa ołtarze boczne i ambona[4]. Najcenniejszym zabytkiem w kościele jest drewniana polichromowana rzeźba Madonny z XV wieku[4].

Inne zabytki:

  • dawny dwór i folwark położone w dolnej części wsi[3].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-7].
  3. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1992, s. 157-159. ISBN 83-7005-301-7.
  4. a b c d e f g h i j Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 374. ISBN 978-83-89188-95-3.
  5. Agnieszka Latocha „Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach. Łężno w Górach Stołowych”, „Sudety” nr 6/2012.
  6. Agnieszka Latocha „Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach. Młyny (Mühlhäuser) w Górach Stołowych”, „Sudety” nr 8/2012.
  7. Agnieszka Latocha „Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach. Góra Anny (Annaberg)”, „Sudety” nr 9/2012.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 83. [dostęp 29 sierpnia 2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]