Łaśmiady (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy jeziora. Zobacz też: artykuł dotyczący wsi.
Łaśmiady
Zdręczno, Łaźniady
Ilustracja
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Malinówka Wielka, Piaski, Sajzy, Sikory Juskie, Łaśmiady
Region Pojezierze Ełckie
Wysokość lustra 124,8–125,2[1][2] m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 882,1-940,0 ha
Wymiary
• max długość
• max szerokość

5,8 km
3,8 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

9,6 m
43,7 m
Objętość 84607,8 tys. m³
Hydrologia
Klasa jakości wody II klasa czystości[3] (w roku 2007)
Rzeki zasilające Ełk
Rzeki wypływające Ełk
Położenie na mapie gminy Stare Juchy
Mapa lokalizacyjna gminy Stare Juchy
Łaśmiady
Łaśmiady
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łaśmiady
Łaśmiady
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Łaśmiady
Łaśmiady
Położenie na mapie powiatu ełckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ełckiego
Łaśmiady
Łaśmiady
Ziemia53°54′54″N 22°17′14″E/53,915000 22,287222

Łaśmiady (niem. Laschmieden See) – jezioro w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, na terenie Pojezierza Ełckiego.

Położenie i morfometria[edytuj | edytuj kod]

Jezioro położone w centralnym mikroregionie Pojezierza Ełckiego – na Pojezierzu Łaśmiadzkim. Leży na obszarze gminy Stare Juchy, przy czym wschodni brzeg jest granicą z gminą Ełk (a krótki odcinek z gminą Świętajno). Przepływowe, głównym ciekiem wpadającym jest Łaźna Struga, czyli górny odcinek rzeki Ełk, odpływem – Ełk. Na południu łączy się krótkim odcinkiem tej rzeki z Jeziorem Straduńskim, na zachodzie cieśniną z jeziorem Ułówki, w części środkowo–północnej wpada ciek z Jeziora Zawadzkiego, a w części północno-wschodniej z Jeziora Krzywego. Jezioro zasilane jest też wodami cieków wpadających do jeziora Ułówki. Łączy w sobie cechy jeziora wytopiskowego i rynnowegomoreny dennej. Znajduje się na nim kilka wysp o łącznej powierzchni 3,2 ha. Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 882,1 ha[4] przez 885 ha[potrzebny przypis] do 940,0 ha[2]. Zwierciadło wody położone jest – według różnych źródeł – na wysokości 124,0 m n.p.m.[1], 124,8 m n.p.m.[4] lub 125,2 m n.p.m.[2] Średnia głębokość jeziora wynosi 9,6 m[4], natomiast głębokość maksymalna 43,7 m[4]. Kolejne parametry to: długość linii brzegowej – 21 950 m, rozwinięcie linii brzegowej – 2,08 i wskaźnik odsłonięcia – 92,9[1]. Powierzchnia zlewni bezpośredniej to 340,6 ha, a całkowitej 740,1 km²[3]. Składa się z części w przybliżeniu prostokątnej i odchodzącej ku północy dużej zatoki, co daje kształt przypominający podkowę o nierównych ramionach. Do zatoki tej wpada Ełk, a jej kształt odpowiada jego biegowi. Głęboczek znajduje się u nasady zatoki[1].

Podłoże jeziora jest w dużym stopniu mineralne[5].

Znaczną część zlewni stanowią lasy (40%), podczas gdy grunty orne zajmują ok. 16%, a ponad ¼ zajmują obszary określane jako nieużytki[3].

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości, w języku niemieckim, jezioro nosiło różne nazwy - Lassemundt (1474), Lesemndt (1474), Lasameth (1541), Lazomet (1595), Laszmiaden See (1921), w końcu Laschmieden See (1938). Obecnie, według urzędowego spisu opracowanego przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (KNMiOF), nazwa tego jeziora to Łaśmiady[6]. W różnych publikacjach jezioro to występuje pod nazwami Zdręczno[7] lub Łaźniady[7], natomiast na pierwszych polskich mapach po 1945 pojawia się też nazwa Jezioro Laśmiadzkie[8].

O ile obecnie nazwa jeziora nie budzi kontrowersji, o tyle kwestią sporną jest pokrewna nazwa miejscowości leżącej pomiędzy Łaśmiadami a Ułówkami[a] – zgodnie z wykazem TERYT jest to wieś Łaśmiady, podczas dokumentacja gminy wykazuje sołectwo Laśmiady[9].

Turystyka i wędkarstwo[edytuj | edytuj kod]

Łaśmiady o zachodzie słońca – widok z mostu w Malinówce Wielkiej

Znajduje się na szlaku kajakowym rzeką Ełk. Jezioro posiada dobre warunki do uprawiania sportów wodnych. Przy brzegach znajdują się miejscowości wypoczynkowe – m.in. Malinówka Wielka, Piaski, Sajzy, Sikory Juskie. Bardziej znaczące ośrodki wypoczynkowe znajdują się w Sajzach i Malinówce. Łaśmiady są największym jeziorem ciągu rzeki Ełk i jednym z największych jezior mezoregionu. Podobnie jak inne jeziora powiatu ełckiego objęte są strefą ciszy[3].

Jezioro jest dzierżawione przez Gospodarstwo Jeziorowe w Ełku. W pierwszej dekadzie XXI w. zarybiało ono jezioro następującymi gatunkami ryb: jaź, karaś pospolity, płoć, sandacz, sieja pospolita, sielawa, szczupak pospolity, sum europejski i węgorz europejski[10].

Stan środowiska[edytuj | edytuj kod]

Szuwar kosaćcowy na brzegu jeziora

Jezioro leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Pojezierza Ełckiego. Nie ma punktowych zrzutów ścieków, większość ścieków z okolicznych wsi trafia do oczyszczalni w Nowej Wsi Ełckiej (kilkanaście kilometrów w dół biegu rzeki), ale jezioro odbiera ścieki z oczyszczalni w Chojniaku[3].

Parametry morfometryczne (duża objętość, duża średnia głębokość) i hydrologiczne (niska intensywność wymiany wody) lokują Łaśmiady w II kategorii podatności na degradację[3].

W oparciu o badania przeprowadzone przez WIOŚ w Suwałkach w 1994 roku wody jeziora zaliczono do III klasy czystości. Kolejne badania przeprowadziła w 2007 roku delegatura olsztyńskiego WIOŚ w Giżycku. Wykazały one ostatecznie dobry II klasę czystości[b], mimo że niektóre parametry, zwłaszcza zawartość azotu, wskazywały niższą jakość, ale niektóre z pozostałych (np. zawartość fosforu, przejrzystość, stężenie tlenu) mieściły się w normach klasy II lub nawet I. Tak więc mimo stosunkowo dużej żyzności wynikającej z dostępności azotu, stan fitoplanktonu wskazywał na niezbyt dużą trofię. Jego biomasa była stosunkowo niska, a skład zmieniał się zgodnie z mechanizmami sezonowej sukcesji. Wiosną 2007 roku przeważały złotowiciowce, a latem bruzdnice[3].

W 2007 roku zarówno w jeziorze, jak i w przepływającym przez nie Ełku, nie stwierdzono oznak eutrofizacji[11].

Wśród roślinności fitolitoralu występują m.in. zbiorowiska szuwarów wąskopałkowego, oczeretowego czy jeżogłówki gałęzistej[5], dominuje zaś szuwar trzcinowy, natomiast nymfeidy reprezentują głównie grążel żółty, grzybienie białe i rdestnica pływająca, a elodeidy ramienice, rdestnica przeszyta, rdestnica połyskująca i moczarka kanadyjska z domieszką rogatków i wywłóczników[10].

Oprócz gatunków stosowanych w zarybianiu, w skład ichtiofauny jeziora wchodzą leszcz, lin i okoń europejski[10].

Porównanie zmian wieloletnich wykazuje stopniowe zmniejszanie się zawartości pierwiastków biogennych[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Przy czym zabudowania wsi znajdują się w pewnej odległości od jeziora Łaśmiady, nad Ułówkami
  2. Były to badania w okresie przejściowym między obowiązywaniem dwóch systemów klasyfikacji jakości wód – trzech klas czystości i pięciu klas jakości

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Barbara Brodzińska, Andrzej Górniak: Atlas jezior Polski. Jerzy Jańczak (red.). T. III: Jeziora Pojezierza Mazurskiego i Polski południowej. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 1999. ISBN 83-88163-13-2.
  2. a b c Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 366. ISBN 83-232-1732-7.
  3. a b c d e f g h Jezioro Łaśmiady. W: Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2007 roku. Danuta Budzyńska (red.). Olsztyn: Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie, 2008, s. 53–54.
  4. a b c d według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 366. ISBN 83-232-1732-7.
  5. a b Piotr Panek. Seasonal variation of physicochemical parameters of reedbed habitats of several water bodies in Ełk Lakeland and their dominant macrophytes in 2006–2007. „Teka Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego – OL PAN”, s. 216-222, 2009 (ang.). 
  6. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006, s. 186. ISBN 83-239-9607-5. [dostęp 22 kwietnia 2009].
  7. a b Jezioro Łaśmiady w informatorze turystyczno-przyrodniczym www.jezioro.com.pl. [dostęp 25 listopada 2009].
  8. Mapa WIG z 1947
  9. Wykaz sołectw i sołtysów (pol.). Urząd Gminy Stare Juchy. [dostęp 2012-03-01].
  10. a b c Jezioro Łaśmiady (pol.). W: Jeziora i rzeki [on-line]. Serwis "Na Ryby", Ełk. [dostęp 2012-03-06].
  11. Eutrofizacja wód powierzchniowych. W: Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2010 roku. Danuta Budzyńska (red.). Olsztyn: Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie, 2011, s. 50–58.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]