Łada (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy herbu szlacheckiego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Łada (Ładzic, Mancz) – polski herb szlachecki pochodzący z Mazowsza.

Herb Łada[1]
Łada III[2]
Łada IV[3]

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Najwcześniejsze źródło heraldyczne wymieniające herb to datowane na lata 1464–1480 Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae polskiego historyka Jana Długosza, który zalicza go do rdzennie polskich. Zapisuje on informacje o herbie wśród 71 najstarszych polskich herbów szlacheckich we fragmencie: "Lada, que ex domo Accipitrum deriuationem sumpsit, deferens babatum cruce signatum et in uno cornu sagittam, in altero retortam, in campo rubeo. Lada a nomine dee Polonice, que in Mazouia in loco et in villa Lada colebatur, vocabulum sumpsit exinde."[4].

Długosz wywodził herb od rodu polskiego mieszkającego we wsi Łada (Łady?) na Mazowszu[4].

Opis herbu[edytuj]

W polu czerwonym podkowa srebrna, barkiem do góry, na niej zaćwieczony złoty krzyż kawaleryjski. Po obu stronach podkowy srebrne strzały grotem na dół, gdzie strzała po lewej heraldycznie stronie, rosochato rozdarta w miejsce opierzenia. W klejnocie – pół lwa złotego, ukoronowanego, wspiętego sponad korony hełmowej, w prawą heraldycznie stronę, dzierżącego w prawej łapie, wzniesiony srebrny miecz.

Występują odmiany herbu, gdzie pole tarczy jest barwy niebieskiej, a strzały ustawione grotami ku górze. Najdawniejsze wzmianki odnoszące się do proklamy herbowej dotyczą roku 1401 – są to zapiski sądowe, natomiast herb z pieczęci znajdujemy przy dokumencie Pokoju toruńskiego z 1466.

Herbowni[edytuj]

  •  ; Herbowni herbu Łada

Bardowski, Bartosiewicz, Bartoszewicz, Bartoszowicz, Bączkowski, Bieniakoński, Bieniaszewski, Bieńkowski, Bogdanowicz, Bogdanowski, Bohdanowicz, Bohdanowski, Bordowski, Borzymowski, Broda, Brodowicki, Brodowski, Broszkowski, Bródka, Brudnicki.

Chodakowski, Chojnowski, Ciszkiewicz, Ciszko, Ciszkowicz, Cybulski, Cyrus-Sobolewski, Czaprański, Czarnowski, Czerniachowski, Czerniak, Czerniakowski, Czernichowski, Czerniechowski.

Dąbrowa, Dobkowski, Dobryszewski, Dobryszowski, Dobrzyniecki, Dobrzyszewski, Dogel, Dogiel,Dorożewski[potrzebny przypis], Dzierżanowski.

Falk-Regulski.

Gierałtowski, Gierkowski, Glatowski, Gnatowski, Goreczkowski, Góreczkowski, Grabowski, Gradecki, Gramnicki, Grącki, Grądzki, Grodecki, Grodzicki, Grodzki, Gromnicki, Groński.

Herman.

Jacek, Janikowski, Jankowski, Janowicz, Januszewicz, Januszewski, Januszowski, Jasiński.

Kamiński, Kapuszczewski, Kęski, Kiłdjarowicz, Kitajgrodzki, Klimowicz, Kłodnicki, Kłodzieński, Kłodziński, Kobyliński, Kokoszczyc, Kokoszka, Konstański, Kopański, Koronowski, Korziuk, Kotowski, Kowalewski, Krassowski, Krczytowski, Kroczowski, Kruszewski, Kucz, Kuczewski, Kulicki, Kurnatowski, Kustrzycki.

Ladowicki, Lipski, Lutosławski.

Łachański, Łaciński, Łada, Ładomirski, Ładowicki, Ładowski, Ładzic, Ładzicki, Łapa, Łapiński, Łappa, Łappo, Łaszkiewicz, Łatko, Łazomski, Łazowski, Łobaczewski, Łobaszewski, Łopata, Łopatko, Łukasiewicz[5]

Mandecki, Mazarski, Michałowski, Milanowski, Młosoł, Młosoła, Mocarski, Moczarski, Moczulski, Możarowski, Mrocki, Mussoła, Musuła.

Noskowski.

Omorowski, Otocki.

Pieskiewicz, Pieszkiewicz, Pieszkowski, Pilch, Pilchowski, Pomorski, Proszkowski, Prószyński, Pruszkowski, Przezdziecki.

Radostowski, Rechej, Regulski, Remberowicz, Rembertowski, Rembiertowski, Rendzina, Rendziński, Rędzina, Rędziński, Rozbicki, Rożniszewski, Rybowski, Rzędziński.

Sandrowicz, Scenia, Siderkiewicz, Skrzyński, Skupski, Służowiecki, Smarzyński, Smerczyński, Smereczyński, Smerżyński, Sobolewski, Sucharzewski, Suliński, Szuniewicz.

Świdlicki, Świetlicki.

Tabański, Tabeński, Trąbski, Trąmbski, Tyborowski, Tyszecki.

Walicki, Wąsowicz, Wąsowski, Wład, Wojchowski, Wojciechowski, Wysocki.

Zabłocki, Zaleski, Zaleszczyński, Zalewski, Zamuszkiewicz, Zaorski, Zarciszewski, Zawadzki, Zawistowski, Zawiszowski, Zborzyński, Zgorzelski, Zwoliński (odmiany: Zwolański, Zwoleński)[6].

Żarciszewski.

  •  ; Herbowni herbu Łada III

Sobolewski, Wilczek.

  •  ; Herbowni herbu Łada IV

Grądzki, Zwaliński.

Przypisy

  1. T. Gajl Herbarz polski – nazwiska – Łada
  2. T. Gajl Herbarz polski – nazwiska – Łada III
  3. T. Gajl Herbarz polski – nazwiska – Łada IV
  4. a b Celichowski 1885 ↓, s. 20.
  5. Herb Łada przypisał Ignacemu Łukasiewiczowi jego biograf, ale w żadnym herbarzu nazwisko to nie występuje z tym herbem, za: Ludwik Tomanek: Ignacy Łukasiewicz twórca przemysłu naftowego w Polsce, wielki inicjator – wielki jałmużnik. Miejsce Piastowe: 1928.
  6. Rymut K., Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

Bibliografia[edytuj]

  • Zygmunt Celichowski: Jan Długosz, "Insignia seu clenodia regis et regni Poloniae.Z kodeksu kórnickiego.". Poznań: Zygmunt Celichowski, 1885.
  • Bartosz Paprocki „Herby rycerstwa polskiego“, 1584
  • Tadeusz Gajl "Herbarz Polski", Gdańsk 2007
  • Rymut K., 'Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001