Lazar I Hrebeljanović

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Łazarz I Hrebeljanowić)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lazar Hrebeljanović
Лазар Хребељановић
Ilustracja
ilustracja herbu
Książę Serbii
Okres od 1371
do 1389
Poprzednik Vukašin Mrnjavčević
Następca Stefan Lazarević
Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia 1329
Prilepiec
Data i miejsce śmierci 28 czerwca 1389
Kosowe Pole
Przyczyna śmierci bitwa na Kosowym Polu
Miejsce spoczynku Monaster Rawanica
Ojciec Pribac Hrebeljanović
Żona Milica Hrebeljanović

Lazar Hrebeljanović, Лазар Хребељановић (ur. 1329, zm. 28 czerwca 1389) – książę Serbii, nazywany również carem.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1329 w okolicach Nowego Brda[1]. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze Stefana Urosza IV Duszana, co pozwoliło mu uzyskać tytuł kneza i poślubić Milicę Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii Nemaniczów[1]. Po bitwie nad Maricą, w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem Tvrtkiem Kotromaniciem dokonał podziału ziem żupana Nikoli Altomanovicia, stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich[1]. Uzyskał wsparcie Serbskiego Kościoła Prawosławnego, który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy potęgi Serbii Nemaniczów. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i cerkwi, m.in. Rawanicy[2] i Lazaricy w Kruševacu[3].

W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu króla wszystkich Serbów, mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych[4].

Dowodził wojskami Serbów i ich sojuszników w bitwie na Kosowym Polu w 1389. W bitwie tej zginął[5]. Okoliczności tego wydarzenia były różnie opisywane przez późniejsze kroniki. W pierwszych relacjach z Kosowego Pola informacja o śmierci Lazara nie występuje w ogóle. Najstarsze informacje o jego śmierci w bitwie podają jedynie, iż „zginął od miecza”. Dopiero w miarę rozwoju literatury hagiograficznej opiewającej postać Lazara pojawiła się wersja, iż został on wzięty do niewoli i ścięty przez Turków[6].

Małżeństwo i dzieci[7][edytuj | edytuj kod]

Lazar ożenił się ok. 1353 z Milicą (Милица) z rodziny Vukaniciów, pochodzącej od bocznej gałęzi carskiej i królewskiej dynastii Nemanjiciów, z którą miał siedmioro, potwierdzonych w źródłach, dzieci:

Obecność w kulturze serbskiej[edytuj | edytuj kod]

Mit kosowski[edytuj | edytuj kod]

Jednym z elementów zakorzenionego w kulturze serbskiej mitu kosowskiego jest obraz przymierza zawartego z Lazarem Hrebeljanoviciem przez Boga. W noc poprzedzającą bitwę na Kosowym Polu, Lazara odwiedził anioł, który przedstawił mu możliwość wyboru pomiędzy wielkim królestwem na ziemi a Królestwem Niebieskim. Władca wybrał Królestwo Niebieskie, które trwać będzie „na wieki wieków”. Spowodowało to jednak upadek jego ziemskiego władania i śmierć w bitwie na Kosowym Polu. W micie kosowskim i wywodzącej się z niego ideologii świętosawskiej wydarzenie to oznacza początek szczególnego przymierza między Serbami a Bogiem[8].

W innych utworach Lazar zmartwychwstaje po 40 latach od swojej śmierci, na pamiątkę Zmartwychwstania Jezusa[potrzebny przypis].

Kultura ludowa[edytuj | edytuj kod]

Lazar Hrebeljanović jest bohaterem wielu ludowych pieśni epickich, opisujących jego życie, działalność oraz udział w bitwie na Kosowym Polu (Książęca wieczerza[9], Budowanie Rawanicy[10])

Kult[edytuj | edytuj kod]

Książę Lazar Hrebeljanovic

Książę Lazar został uznany za świętego przez Serbską Cerkiew Prawosławną . Jego wspomnienie wypada w dniu 15/28 czerwca.

Według tradycji ciało zabitego Lazara zostało zwrócone wdowie po nim przez serbskich książąt, którzy złożyli Turkom hołd lenny. Milica pochowała je w Prisztinie, zaś w 1401 lub 1402 przeniosła do monasteru Rawanica. Jego ciało zostało umieszczone w ozdobnej race i ubrane w szatę z wyhaftowanymi postaciami lwów, którą miał mieć na sobie w czasie bitwy. W 1690 mnisi z Rawanicy zbiegli z monasteru w czasie Wielkiej Wędrówki Serbów, zabierając ze sobą relikwie; były one przechowywane początkowo w Szentendre, następnie zaś w Sremie. W 1942 relikwiarz został okradziony przez ustaszy, co skłoniło hitlerowskie władze okupacyjne do przeniesienia go do Belgradu. W 1987, dwa lata przed 600. rocznicą bitwy kosowskiej, relikwie były kolejno wystawiane w różnych monasterach Serbii i Bośni, przed ostatecznym przeniesieniem ich do Rawanicy. Według opiekujących się relikwiami zakonników mają one cudotwórczą moc. Jest to jeden z popularniejszych celów pielgrzymkowych w Serbii[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c T. Judah, The Serbs, s.27
  2. T. Judah, The Serbs, s.27–28
  3. ЦРКВА СВ. СТЕФАНА ЛАЗАРИЦА СА КРУШЕВАЧКИМ ГРАДОМ. spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs. [dostęp 2015-11-02].
  4. T. Judah, The Serbs, s.28
  5. David Nicolle: Bitwa pod Nikopolis - 1396. Wyd. I. Inowrocław: AmerCom SA na licencji Osprey Publishing, 2010, s. 18. ISBN 978-83-261-0910-2.
  6. T. Judah, The Serbs, s.38
  7. Родословне таблице и грбови српских династија и властеле; wyd. I Aleksa Ivić (1928), wyd. II Dusan Spasić, Aleksandar Plavestra i Dusan Mrdjenović (1987); Bata, Beograd, wyd. I ​ISBN 86-7685-007-0​ (1928), wyd. II ​ISBN 86-7335-050-6​ (1987) (w języku serbskim)
  8. Dorota Gil, Prawosławie Historia Naród. Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i współczesności, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005, s. 174, ISBN 83-233-1951-0, OCLC 69347941.
  9. T. Judah, The Serbs, s.36
  10. A. Kamieńska, Wstęp, s.7
  11. T. Judah, The Serbs, ss.38–39


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Judah T., The Serbs. History, Myth and the Destruction of Yugoslavia, Yale University Press, 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]