Łomna (powiat nowodworski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w gminie Czosnów. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Łomna
Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Łomnie
Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Łomnie
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat nowodworski
Gmina Czosnów
Liczba ludności (2011) 897[1]
Strefa numeracyjna 22
Kod pocztowy 05-152
Tablice rejestracyjne WND
SIMC 0001347
Położenie na mapie gminy Czosnów
Mapa lokalizacyjna gminy Czosnów
Łomna
Łomna
Położenie na mapie powiatu nowodworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowodworskiego
Łomna
Łomna
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Łomna
Łomna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łomna
Łomna
Ziemia52°22′57″N 20°46′34″E/52,382500 20,776111
Kaplica grobowa Trębickich

Łomna (także Łomna Duża) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim, w gminie Czosnów. Wieś jest położona równolegle do przebiegającej 1100 metrów na zachód drogi krajowej nr 7

Wieś duchowna Łomni położona była w 1580 roku w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa warszawskiego.

Historia[edytuj]

Łomna to najstarsza wieś w Gminie Czosnów, wzmiankowana już w 1155 roku jako ośrodek duszpasterski należący do klasztoru kanoników z Czerwińska. W 1425 erygowana została tu parafia, a pierwszym proboszczem został ksiądz Andrzej, opat czerwiński ze Zgromadzenia Kanoników Regularnych Laterańskich. W 1461 r. biskup A. Bniński podarował proboszczowi z Łomny dziesięcinę ze wsi Małocice, które leżały w tzw. kluczu żbikowskim dóbr biskupich. Dobra Łomny należały nadal do opatów czerwińskich.

W czasie potopu szwedzkiego kościół został zniszczony i w 1667 r. powstał nowy, drewniany. W 1819 roku kasacie uległo opactwo czerwińskie, z którym Łomna związana była przez wieki. Majątek nabył Antoni hr. Trębicki, a po jego śmierci w 1834 r. dobra przeszły na jego małżonkę Zofię z Rykaczewskich Trębicką. W roku 1820 w Łomnie gościł Michał Oczapowski, który pomógł Trębickim wprowadzić nowoczesne, jak na tamte czasy, metody upraw i gospodarowania ziemią.

W 1874 roku Zofia Trębicka ufundowała murowany kościół parafialny pw. św. Mikołaja według projektu Henryka Marconiego, który w czasie I wojny światowej został zniszczony, odbudowano go w 1929 r.

Podczas II wojny światowej w pobliżu wsi przebiegała granica Generalnego Gubernatorstwa. Wiosną 1940 r. hitlerowcy wypędzili mieszkańców na okres ok. miesiąca do Puszczy Kampinoskiej, w kierunku Wilkowa. Wieś została wówczas splądrowana, a majątek Trębickich rozgrabiony. Wielu mieszkańców zostało przez hitlerowców aresztowanych i deportowanych do pracy na terenie Prus Wschodnich[potrzebny przypis].

W roku 1945 proboszcz parafii Łomna ks. Edward Gregorkiewicz wspomógł finansowo pierwsze prace ekshumacyjne w miejscu kaźni w pobliskich Palmirach.

Po II wojnie światowej majątek Trębickich przejęło państwo, utworzono tu Państwowe Gospodarstwo Rolne nastawione na zasiew zbóż, roślin pastewnych i hodowlę bydła mlecznego (połowie powyżej 1000 sztuk). PGR postawiono w stan upadłości (mimo wypracowywanego zysku) i sprzedano. Obecnie zabudowania gospodarcze znajdują się w stanie daleko posuniętej i pogłębiającej się ruiny.

Od drugiej połowy lat 90. do Łomny dociera komunikacja miejska z Warszawy i Łomianek (linia Ł). Planowana jest w Łomnie budowa miasta na ok. 30 000 mieszkańców przez kapitał irlandzki na powierzchni 165 ha[3].

Mennonici w Łomnie[edytuj]

Kilka rodzin kolonistów holenderskich osiedliło się we wsi na początku XIX w. wykupując grunty z rąk polskich. Na kolonię nazywaną Borki składały się w 1884 r. 3 zagrody o 101 morgach powierzchni, wchodzących w skład dóbr Łomna. Obecne ślady pozostały w tradycyjnym krajobrazu jako stawy i kanały odwadniające oraz sztuczne nasadzenia widoczne na obniżonym w kierunku Wisły (w kierunku północnym) terenie łąk i pastwisk[4].

Osoby związane z Łomną[edytuj]

Obiekty historyczne[edytuj]

  • klasycystyczny kościół pw. św. Mikołaja Biskupa z 1874 r. według projektu Henryka Marconiego;
  • kaplica grobowa hr. Antoniego (+1834) i Zofii z Rykaczewskich (+1867) Trębickich z I poł. XIX wieku;
  • pozostałości parku z XIX w., który otaczał, uszkodzony podczas II wojny światowej i rozebrany na początku lat 50. XX w. dwór Trębickich (I poł. XIX w.), od wschodu położone są stawy;
  • zarys części fundamentów dworu, zawalone, murowane piwnice, sklepione kolebkowo.
  • na osi dawnego dworu biegnie aleja dojazdowa oraz ślady owalnego podjazdu,
  • ruiny dawnej oficyny dworskiej, murowanej z cegły i otynkowanej na biało, powstała ona w I poł XIX w., usytuowano ją na pn. od dworu. Jednopiętrowa, pięcioosiowa budowla posiadana plan prostokąta, od wschodu dobudowano kwadratową sień, a od południa parterowe przybudówki z XX w. Układ wnętrz jest dwutraktowy, przebudowany. Sień ujęto w narożach pilastrami toskańskimi, posiada wejście podkreślone obramieniem uszakowym w tynku; analogiczne obramienie mają drzwi z sieni do wnętrza, zwieńczone trójkątnym szczytem. Dach czterospadowy dawniej pokryty był dachówką, obecnie eternitem.
  • ruiny rządcówki, murowanej z cegły, otynkowanej usytuowanej przy drodze przez wieś. Rzadcówka była wzniesiona w 1 poł. w. XIX., parterowa, sześcioosiowa budowla posadowiona na wysokich piwnicach. Posiadała plan wydłużonego prostokąta, układ jej wnętrz był dwutraktowy, z korytarzem do którego wejście wiodło po schodkach z ganku od południa. Otwory okienne były w XX w. powiększone. Dach naczółkowy pokryto łupkiem. Zniszczono ją w latach 80. XX w.
  • na cmentarzu parafialnym kilka starych nagrobków z XIX i początku XX w.

Bibliografia[edytuj]

  • Lechosław Herz: Przewodnik po Puszczy Kampinoskiej. Warszawa: „Sport i Turystyka”, 1990. ISBN 83-217-2258-X.
  • Lechosław Herz: Puszcza Kampinoska: przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006, s. 264-265. ISBN 83-89188-48-1.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. X, Dawne województwo warszawskie, z. 10, Nowy Dwór Mazowiecki i okolice, Warszawa 1987.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. http://www.polskawliczbach.pl/wies_Lomna_czosnow_mazowieckie, w oparciu o dane GUS.
  2. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 266.
  3. Nowe miasto w powiecie, Tygodnik Nowodworski, kwiecień 2008.
  4. Katalog zabytków osadnictwa holenderskiego w Polsce.

Linki zewnętrzne[edytuj]