Łososiowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łososiowice
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wołowski
Gmina Wołów
Liczba ludności (III 2011) 223[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 56-100
Tablice rejestracyjne DWL
SIMC 0883287
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Łososiowice
Łososiowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łososiowice
Łososiowice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Łososiowice
Łososiowice
Ziemia 51°17′48″N 16°39′17″E/51,296667 16,654722

Łososiowice (niem. Losswitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wołów.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Demografia[edytuj]

W 1939 we wsi mieszkało 395 osób. W roku 2006 było ich 216, natomiast według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) ich liczba wyniosła 223 osoby[1]. Jest dwunastą co do wielkości miejscowością gminy Wołów.

Nazwa wsi[edytuj]

Przypuszczalnie słowiańska nazwa wsi pochodzi od staropolskiego słowa oznaczającego łosia (nie łososia). Według informacji (niepotwierdzonej w istniejących obecnie dokumentach źródłowych) w XII w. Piotr Włostowic nakazał budowę domu zakonnego benedyktynów we Włostowicach (byłaby to domniemana ówczesna nazwa Łososiowic, pochodząca od nazwiska benefaktora zakonu). [2]

W 1208 roku w "Kodeksie dyplomatycznym Śląska" pojawia się zlatynizowana nazwa Lozozeuich[3]. Odnośna wzmianka opisuje dwóch braci, Sdana i Nozala, poddanych ze Stobna, którzy uprawiali pole i łąkę oraz zajmowali się lasem dębowym, terenami należącymi wcześniej do wsi Lozozeuich[2] Następna wzmianka pochodzi z roku 1289, gdy jako wieś Łososzkowice, wraz z Żyrkowem (obecnie: Żerków), została przez Przemka ścinawskiego zapisana klasztorowi w Lubiążu. Po raz pierwszy niemiecki zapis nazwy wsi Lossowiz pojawił się w roku 1303, w dokumencie zakupu majątku ziemskiego w tej wsi (lokowanej na prawie niemieckim) przez niejakiego Zulico ze wsi Grossonow (dziś Grodzanów) od Nicolausa, zwanego również Lossoz. Akt zakupu został sporządzony przez opata Theodoricha z klasztoru w Lubiążu.[2]

Inna nazwa wsi Steyndorf (dosłownie: Kamienna Wieś), o całkowicie niemieckiej genezie, pojawiła się w sfałszowanym dokumencie z 3 lutego 1304, dotyczącym zamiany majątków między Hermannem, opatem klasztoru w Lubiążu, a Mikołajem z Muschzilnitz. Książę Henryk III głogowski zatwierdził tę zamianę i powierzył klasztorowi wszelkie prawa książęce oraz najwyższe sądownictwo we wsiach Syrchow (Żerków), Sagaritz (Zagórzyce) oraz Steyndorf (Łososiowice). W następnych stuleciach nazwa ta została zastąpiona pierwotną nazwą Losswitz (z różnymi wariantami pisowni), pochodzącą od nazwy słowiańskiej: w 1638 r. Lohswitz, na przełomie lat: 1651/1652 - Loswitz, 1666/1667 - Losswitz[2]

Historia[edytuj]

Na terenie dzisiejszej wsi Łososiowice znalezione zostały przedmioty z epoki kamiennej, jak np. ostrza siekiery, które wskazują na istnienie wczesnych osad na tym terenie. Z epoki brązu (2000 p.n.e.-800 n.e.) oraz z okresu osadnictwa Wandali na Śląsku (100 p.n.e.-600 n.e.) zostały znalezione groby z wyposażeniem. W jednym z nich znaleziony został miecz z II wieku p.n.e. [2]

Wieś wspomniana w zachowanych dokumentach po raz pierwszy w roku 1208. Należała do majątku ziemskiego klasztoru w Lubiążu od 1201. [4] Została splądrowana przez wojska husyckie w 1431 r. W XV wieku miały miejsce liczne klęski głodu. Miejscowi właściciele ziemscy, Falkenhaynowie, faworyzowali w XVI wieku reformację w tych okolicach. W XVII wieku została spustoszona przez wojska saskie i epidemie. W XVIII wieku pojawiły się klęski głodu oraz spustoszenia wojenne (wojna siedmioletnia). Od końca XVIII wieku nastąpiła stopniowa poprawa sytuacji ekonomicznej związana z rozwojem hodowli owiec. Po sekularyzacji majątku klasztoru w Lubiążu w 1810 r., [5] wieś włączona do majątku ziemskiego von Hoymów z siedzibą w Żerkowie. Znaczna część ludności była bezrolnymi pracownikami majątku.

W roku 1855 Julius Freiherr von Richthofen (1804-1890, z linii von Heinersdorf) kupił majątek Łososiowice (250 ha), a w 1865 sprzedał go Alexandrowi Freiherr von Richthofen (1840-1900, z linii von Gäbersdorf-Romberger). Był on, w latach 1874-1880, naczelnikiem okręgu Żerków (niem. Amtsbezirk Sürchen), wówczas z siedzibą w Łososiowicach, obejmującego także Żerków i Lipnicę. W roku 1884 sprzedał on majątek Oskarowi Trocger z Drezna-Blasewitz za sumę 180 000 marek. W gazecie powiatowej (Heimatblatt des Kreises Wohlau) określono stan budynków i upraw w sprzedanym majątku Łososiowice jako bardzo zły. Von Richthofenowie z Łososiowic byli krewnymi słynnego lotnika niemieckiego Manfreda von Richthofen.

W roku 1874 otwarto połączenie kolejowe Wrocław-Szczecin ze stacją Łososiowice. W XIX wieku dziedzicznymi sołtysami wsi (niem. Erbscholtiseibesitzer) byli członkowie miejscowej rodziny Stober.

Parafia katolicka w Łososiowicach[edytuj]

O istnieniu kościoła w Łososiowicach wspomina po raz pierwszy dokument z 1376 r. Od średniowiecza [6] do 1946 r. istniała tu parafia rzymsko-katolicka, do której należały kościoły filialne w Jodłowicach i Starym Dworze. Według spisu ludności z 1925 r. w Łososiowicach mieszkało 160 katolików, 223 protestantów i 2 osoby wyznania judaistycznego. [7] Tutejsi protestanci uczęszczali do kościoła luterańskiego w Mojęcicach.

Parafia katolicka w Łososiowicach została zlikwidowana decyzją władz kościelnych w 1946 r. Ostatnim proboszczem tej parafii był ks. Alois Pohl (ur. 24.10.1877, ordynowany 20.06.1903, proboszcz Łososiowic od 1907 r.) zginął w czasie ofensywy Armii Czerwonej w końcu stycznia 1945 r., zastrzelony najprawdopodobniej przez żołnierzy sowieckich; jego zwłoki były zbezczeszczone i częściowo spalone; został pochowany przy kościele. Jego obowiązki (do 1947 r.) przejął ks. Kukowka z Wołowa, władający również językiem polskim. [6] [8]

Kościół w Łososiowicach stał się od 1946 r. kościołem filialnym parafii katolickiej w Brzegu Dolnym-Warzyniu pw. Wszystkich Świętych (potem parafii MB Szkaplerznej), a od 2007 r. parafii Matki Bożej Królowej Polski w Brzegu Dolnym .[6]

Współczesność[edytuj]

W czasie II wojny światowej zajęta została bez walk przez Armię Czerwoną. Zasiedlona przeważnie przez repatriantów z terenów obecnej Ukrainy. W latach 1952-1956 funkcjonował Rolniczy Zespół Spółdzielczy Chłopska Droga w Łososiowicach. Część majątku przekształcono w PGR z siedzibą w Naborowie, zlikwidowany w 1995 r. We wsi działała szkoła podstawowa do początku lat 90. XX wieku. Wieś posiada oświetlenie uliczne, wodociąg od roku 1975 oraz kanalizację od roku 2005, zbudowaną z pomocą środków Unii Europejskiej.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[9]:

We wsi znajduje się również budynek dawnego dworu (XVIII-XX w., po 1945 r. przebudowany na mieszkalny, zdewastowany) z zabudowaniami gospodarczymi, budynek dawnej gospody (XIX-XX w.) (nr.35,35a) i budynek dawnego sklepu (XIX-XX w., nr.31).[10]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c d e Łososiowice. [dostęp 2015-11-13].
  3. "Kodeks dyplomatyczny Śląska" (tom II, oprac. K.Maleczyński i A.Skowrońska, Wydawnictwo PAN, Wrocław 1959).
  4. [[1]]: Kloster Leubus [w:] Die Cistercienser des nordöstlischen Deutschlands. Gotha: F.A.Berthes, 1871, s. 321. (niem.)
  5. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom XIII. Warszawa: "Wiek", 1880, s. 720.
  6. a b c Jodłowice. [dostęp 2016-01-01].
  7. tygodnik www.e-Piastowska.pl, nr. 174 (184), 9.09.2010, s.7
  8. J.Kaps (tłum. G. Hartniger), The Tragedy of Silesia 1945-46. Eyewitness Accounts; a Documentary Account with a Special Survey of the Archdiocese of Breslau, Christ Unterwegs, Monachium 1953
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 26.10.2012]. s. 196.
  10. www.glogow.pl/okolice/podstrony/wolowski/lososiowice.htm (dostęp 04.01.2016)