Łużnik (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łużnik
Ilustracja
Nitraria schoberi
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd mydleńcowce
Rodzina łużnikowate
Rodzaj łużnik
Nazwa systematyczna
Nitraria Linnaeus
Syst. Nat. ed. 10. 1044, 1369. 7 Jun 1759[3]
Typ nomenklatoryczny

N. schoberi Linnaeus [3]

Nitraria billardierei

Łużnik (Nitraria) – rodzaj roślin z rodziny łużnikowatych (Nitrariaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od 5 do 12 gatunków[4]. Występują na glebach słonych na terenach pustynnych od północnej Afryki i południowo-wschodniej części Europy, po Pakistan, Chiny i wschodnią Syberię, jeden gatunek (N. billardierei) rośnie w południowo-zachodniej Australii[4][2][5].

Rośliny te lokalnie są spożywane (np. na Syberii i w Australii)[6]. Owoce gatunku australijskiego, których owocnia jest bogata w sól, są chętnie zjadane przez emu, co znacząco przyczynia się do rozprzestrzeniania gatunku (nasiona łatwiej kiełkują po przejściu przez przewód pokarmowy tego ptaka)[4]. Ponieważ łużniki gromadzą w komórkach chlorek sodu, po spaleniu z popiołu tych roślin pozyskuje się sól kuchenną. Sadzi się je także w celu zapobiegania erozji, a drewniejące pędy używane są jako opał[6]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy osiągające od 0,5 do 2 m wysokości. Pędy pokładające się i płożące, nieco gruboszowate, czasem kolczaste i na końcach kolczasto zaostrzone[7].
Liście
Ulistnienie skrętoległe, nierzadko liście skupione w pęczkach, ogonkowe lub niemal siedzące. Przylistki okazałe, trwałe lub wcześnie opadające. Blaszki pojedyncze, gruboszowate, z kilkoma ząbkami na szczycie[7].
Kwiaty
Promieniste i obupłciowe[6], wyrastają pojedynczo lub w wierzchotkach. Działki kielicha w liczbie 5, są trwałe i mięsiste. W takiej samej liczbie występują wolne, białe lub żółtawozielone płatki korony. Pręciki występują w liczbie 10 lub 15. Zalążnia dolna, powstaje z 2 do 6 owocolistków, z których każdy tworzy własną komorę. Pojedynczy słupek zwieńczony jest jajowatym znamieniem[7].
Owoce
Mięsiste, jednonasienne pestkowce w kolorze czerwonym lub żółtym[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj w dawniejszych systemach klasyfikacyjnych zaliczany był zwykle do szeroko ujmowanej rodziny parolistowatych Zygophyllaceae[4][7]. W systemie AP IV z 2016 rodzaj zaliczany jest do rodziny łużnikowatych Nitrariaceae obejmującej poza nim także rodzaje poganek Peganum i Tetradiclis. W niektórych wąskich ujęciach (np. w systemie Takhtajana) rodzina ta jest monotypowa, a dwa pozostałe rodzaje wyodrębniane są do własnych rodzin Peganaceae Takhtajan i Tetradiclidaceae Takhtajan[2][7].

Wykaz gatunków (nazwy zweryfikowane według The World of Plants Online)[5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  2. a b c Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  3. a b Nitraria. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-11].
  4. a b c d David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 631. ISBN 978-1-107-11502-6.
  5. a b Nitraria L.. W: Plants of the World Online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-12-11].
  6. a b c d Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 365-366. ISBN 978-1-842466346.
  7. a b c d e Nitrariaceae. W: Flora of china [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-11].