Łuskowiec (ptak)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łuskowiec
Pinicola enucleator[1]
(Linnaeus, 1758)
Łuskowiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Pyrrhulini
Rodzaj Pinicola[2]
Vieillot, 1808
Gatunek łuskowiec
Synonimy
  • Loxia enucleator Linnaeus, 1758
Podgatunki
  • P. e. enucleator (Linnaeus, 1758)
  • P. e. kamtschatkensis (Dybowski, 1883)
  • P. e. sakhalinensis Buturlin, 1915
  • P. e. alascensis Ridgway, 1898
  • P. e. flammula Homeyer, 1880
  • P. e. carlottae A. C. Brooks, 1922
  • P. e. montana Ridgway, 1898
  • P. e. californica Price, 1897
  • P. e. leucura (Statius Müller, 1776)
  • P. e. eschatosa Oberholser, 1914
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Lęgowiska łuskowca

Łuskowiec[4], łuskowiec zwyczajny (Pinicola enucleator) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), zamieszkujący północną Europę od Norwegii po Ural, Syberię po Kamczatkę oraz znaczne połacie Ameryki Północnej z południową granicą w zachodnim Meksyku. W Polsce dawniej pojawiał się nieregularnie i niekiedy zimował (obserwowany od października do marca), obecnie sporadycznie zalatuje[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dziesięć podgatunków P. enucleator[6]:

  • P. enucleator enucleatorSkandynawia do centralnej Syberii.
  • P. enucleator kamtschatkensis – północno-wschodnia Syberia.
  • P. enucleator sakhalinensisSachalin i Wyspy Kurylskie, północna Japonia.
  • P. enucleator alascensis – wewnętrzna część Alaski, zachodnio-środkowa Kanada i północno-zachodnie USA.
  • P. enucleator flammula – wybrzeża południowej Alaski i zachodnia Kanada.
  • P. enucleator carlottaeWyspy Królowej Charlotty.
  • P. enucleator montana – wewnętrzna część południowo-zachodniej Kanady do zachodnio-środkowego USA.
  • P. enucleator californica – wschodnia Kalifornia.
  • P. enucleator leucura – środkowa i wschodnia Kanada.
  • P. enucleator eschatosa – południowo-wschodnia Kanada i północno-wschodnie USA.

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

Zapis kopalny potwierdza jego istnienie już w plejstocenie. Gatunek był wtedy rozpowszechniony w Europie; jego skamieniałości odkryto w Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii, Austrii, we Włoszech i na Węgrzech. W Polsce jego skamieniałości odkryto w Jaskini na Biśniku[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec – głowa, pierś i kuper karminowe, podbródek, grzbiet, boki i brzuch brunatne, na skrzydle dwie białe pręgi. U samicy barwa karminowa zastąpiona zielonożółtą. Młode samce od zielonożółtych po pomarańczowoczerwone.
Wymiary średnie 
  • Długość ciała ok. 20-22 cm
  • Rozpiętość skrzydeł ok. 33 cm
  • Masa ciała ok. 50 g

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Tajga.
Gniazdo 
Zazwyczaj na świerku, przy pniu.
Jaja 
Od 3 do 5.
Pożywienie 
Nasiona drzew iglastych, pączki roślin i owady.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Ochrona 
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Przypisy

  1. Pinicola enucleator, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Pinicola. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-02-17]
  3. BirdLife International 2012. Pinicola enucleator. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-12-08]
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Carpodacini Bonaparte, 1854 (wersja: 2015-07-08). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-12-07].
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 766. ISBN 83-919626-1-X.
  6. F. Gill, D. Donsker: Finches, euphonias (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-12-07].
  7. Teresa Tomek, Zbigniew M. Bocheński, Paweł Socha i Krzysztof Stefaniak. Continuous 300,000-year fossil record: changes in the ornithofauna of Biśnik Cave, Poland. „Palaeontologia Electronica”. 15 (1), s. 2A, 2012 (ang.). 
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]