Łysak szerokoblaszkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łysak szerokoblaszkowy
Ilustracja
Łysak szerokoblaszkowy na pniu sosny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Hymenogastraceae
Rodzaj łysak
Gatunek łysak szerokoblaszkowy
Nazwa systematyczna
Gymnopilus liquiritiae (Pers.) P. Karst.
Bidr. Känn. Finl. Nat. Folk 32: 400 (1879)
Owocniki łysaka szerokoblaszkowego na pniu

Łysak szerokoblaszkowy (Gymnopilus liquiritiae (Pers.) P. Karst.) – gatunek grzybów należący do rodziny Hymenogastraceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnopilus, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Persoon nadając mu nazwę Agaricus liquiritiae. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1879 r. P. Karst.[1].

Niektóre Synonimy[2]:

  • Agaricus liquiritiae Pers. 1801
  • Agaricus liquiritiae Pers. 1801 subsp. liquiritiae
  • Flammula liquiritiae (Pers.) P. Kumm. 1871
  • Fulvidula liquiritiae (Pers.) Romagn. 1937
  • Gymnopilus liquiritiae (Pers.) P. Karst. 1879 var. liquiritiae

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1999 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako skórzak słodkogorzki i płomiennica szerokoblaszkowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 2-8 cm, początkowo wypukły, czasami nieco dzwonkowaty, później płaski. Powierzchnia sucha, gładka, w kolorze od pomarańczowego do rdzawobrązowego. KOH barwi go na ciemnoczerwono[4].

Blaszki

Przyrośnięte, dość gęste i stłoczone, początkowo żółtawe lub jasnopomarańczowe, później czerwonawe z brązowymi plamami[4].

Trzon

Wysokość 3-7 cm, grubość 3-8 mm, mniej więcej walcowaty, czasami zwężający się na obydwu końcach. Czasami wyrasta niecentrycznie. Powierzchnia gładka lub drobnowłóknista o barwie od białawej do jasnopomarańczowej, tylko podstawa trzonu rdzawobrązowa[4].

Miąższ

Podobnej barwy jak kapelusz. Smak bardzo gorzki, zapach słaby, przypominający nieco zapach ziemniaków[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki eliptyczne, pokryte bardzo drobnymi kolcami, dekstrynoidalne, o rozmiarach 7-8,5 × 4-5,5 μm. Cheilocystydy i pleurocystydy o różnym kształcie i rozmiarach 20-40 μm. Kaulocystydy mają długość do 50 μm i wyrastają pęczkami[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej[4] oraz w Europie. Występuje również w Polsce, ale jego rozprzestrzenienie nie jest znane[3].

Rośnie w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, na martwym drewnie; na pniach, opadłych gałęziach i kawałkach drzewa[3]. W Ameryce Północnej jest szeroko rozprzestrzeniony, przy czym w północnych i zachodnich regionach kontynentu częściej występuje na drewnie iglastym, w południowych na drewnie liściastym[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[3], grzyb niejadalny[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Łysak plamistoblaszkowy jest morfologicznie trudny do odróżnienia od innych gatunków łysaków. Różni się od nich całkowitym brakiem resztek osłony, pewne jednak odróżnienie go od innych gatunków tego rodzaju możliwe jest tylko badaniami mikroskopowymi[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-1107].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  3. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h MushroomExpert (ang.). [dostęp 2013-10-07].
  5. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.