Łysina (Beskid Wyspowy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łysina
Ilustracja
Łysina i Sucha Przełęcz, widok ze stoków Kamiennika
Państwo  Polska
Pasmo Beskid Wyspowy
Wysokość 891 m n.p.m.
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Łysina
Łysina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łysina
Łysina
Ziemia49°46′33,1″N 20°02′53,5″E/49,775861 20,048194
Widok na Łysinę z grzbietu Krzywickiej Góry

Łysina (891 m) – drugi co do wysokości szczyt w Paśmie Lubomira i Łysiny[1].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Pasmo Lubomira i Łysiny według regionalizacji Polski opracowanej przez Jerzego Kondrackiego należy do Beskidu Wyspowego[2]. Na mapach i w przewodnikach turystycznych czasami zaliczane jest do Beskidu Makowskiego[1][3], co jest zgodne z dawnymi opracowaniami[4], uwzględniającymi zasięgi grup etnograficznych: podnóża Łysiny i Lubomira zamieszkiwali Krakowiacy zachodni, podczas gdy charakterystyczna dla Beskidu Wyspowego grupa Lachów szczyrzyckich zamieszkuje na wschód od Ciecienia, natomiast Kliszacy nie przekraczają Przełęczy Wierzbanowskiej.[5]

Łysina położona jest we wschodniej części Pasma Lubomira i Łysiny. Znajduje się w sąsiedztwie Trzech Kopców. Od wysokości ok. 700 m n.p.m. stoki są całkowicie pokryte lasem. Na północny zachód od wierzchołka ciągnie się łagodnie opadający grzbiet, na którym, na górnym skraju polany Nad Nowinami znajduje się Schronisko PTTK na Kudłaczach, a nieco niżej – zabudowania przysiółka Kudłacze[1]. Północno-wschodni stok opada natomiast w kierunku zwornikowej Przełęczy Suchej (708 m), od której odbiega grzbiet Kamiennika Południowego i Kamiennika Północnego (827 m). Grzbiety Łysiny i Kamiennika oddziela głęboka dolina Kamieniczanki[1]. Łysina jest całkowicie zalesiona. Dawniej na jej szczycie i grzbiecie istniała polana Duska, jednak zarosła już całkowicie lasem[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1914 na grzbiecie od Łysiny do Lubomira zajęły pozycje obronne wojska austriacko-węgierskie. Żołnierze wykopali tutaj widoczne do dzisiaj rowy strzeleckie i rowy dobiegowe o łącznej długości 170 m. Również w czasie II wojny światowej Łysina była terenem działań wojennych. W lipcu 1944 partyzanci myślenickiego obwodu AK „Murawa” założyli na północnych stokach Łysiny bazę składającą się z kilku baraków i namiotów dla partyzantów i dowódcy o pseudonimie „Kulesza”. W bazie była także radiostacja komendy krakowskiego okręgu AK. i miała ona telefoniczne połączenie z kilkoma punktami obserwacyjnymi założonymi na Kamienniku, Łysinie i przysiółku Kudłacze (w pobliżu obecnego schroniska PTTK na Kudłaczach. W bazie tej przebywała tylko niewielka część oddziału, zgromadzono natomiast większość zaopatrzenia. Pod bukiem, przy obecnym rozdrożu szlaków była kapliczka, w której odprawiał msze polowe ksiądz Stanisław Główka (pseudonim „Robak”). Gdy jednak we wrześniu 1944 Niemcy ściągnęli znaczne siły wojskowe dla zwalczenia partyzantów, ci w nocy z 15 na 16 września wycofali się z bazy. Została ona przez wojska niemieckie całkowicie zniszczona[7].

Na północnych stokach Łysiny, w pobliżu żółtego szlaku turystycznego, nieco powyżej Suchej Polany znajdują się dwie symboliczne mogiły. Nie są to jednak mogiły partyzantów. Jedna z nich to mogiła zastrzelonego przez partyzantów konfidenta gestapo o pseudonimie „Orlik”, druga była usypaną z ziemi makietą pasma Lubomira i Łysiny i służyła do szkoleń taktycznych[7].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czerwony czerwony: (Mały Szlak Beskidzki): Myślenice – Kudłacze – Łysina – LubomirKasina WielkaLubogoszczMszana Dolna
szlak turystyczny żółty żółty: Lubień – Łysina – Przełęcz Sucha – Kamiennik – Dobczyce – Chorągwica – Wieliczka
szlak turystyczny czarny czarny: Pcim – Kudłacze – Łysina
szlak turystyczny zielony zielony: Kudłacze – Przełęcz Sucha – Kamiennik – Poręba – Myślenice (szlak omija szczyt od północy)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2001. ISBN 83-85557-86-5.
  4. Kondracki, Lencewicz: Geografia fizyczna Polski. Warszawa: PWN, 1964, s. 411.
  5. Kliszczacy (pol.). [dostęp 2014-09-07].
  6. Geoportal. [dostęp 2012-12-27].
  7. a b Dariusz Dyląg, Piotr Sadowski: Beskid Myślenicki. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2005. ISBN 83-89188-41-4.