Ścibórz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ścibórz
wieś
Ilustracja
Ścibórz
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

nyski

Gmina

Paczków

Wysokość

209–215 m n.p.m.

Liczba ludności (2021)

233[2]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-370[3]

Tablice rejestracyjne

ONY

SIMC

0501305

Położenie na mapie gminy Paczków
Mapa konturowa gminy Paczków, po prawej znajduje się punkt z opisem „Ścibórz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Ścibórz”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Ścibórz”
Położenie na mapie powiatu nyskiego
Mapa konturowa powiatu nyskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Ścibórz”
Ziemia50°26′41″N 17°06′58″E/50,444722 17,116111[1]
Ścibórz
Jezioro Otmuchowskie
Wieża ciśnień

Ścibórz (niem. Stübendorf) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Paczków[4].

Do sołectwa Ścibórz należał przysiółek wsi Frydrychów, od 2009 roku stanowi oddzielne sołectwo, a od 2024 r. miejscowość podstawowa typu osada.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest przy drodze krajowej DK46 nad południowym brzegiem Jeziora otmuchowskiego w miejscu gdzie kończy się zapora ziemna zalewu. Przed budową w latach trzydziestych XX w. Jeziora Otmuchowskiego wieś miała głównie charakter rolniczy. Budując zalew oraz kanał ulgi jeziora zajęto znaczną część ziemi uprawnej, a wieś znalazła się w wąskim pasie ziemi między jeziorem a kanałem ulgi. Obecnie wieś głównie letniskowa z rozwiniętą bazą turystyczną. Funkcjonuje w niej kilka gospodarstw agroturystycznych, restauracje, kemping i ośrodki wczasowe[5].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Stibornsdorf w szeregu wsi lokowanych na prawie polskim – iure polonico[6][7]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele z 1888 r. klasyfikuje niemiecką nazwę wsi Stübendorf jako nazwę pochodzącą od charakterystyki terenu i składu gleby[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XVII wieku obecna wieś funkcjonowała jako dwie wsie Ścibórz Górny i Dolny. Wówczas wieś znajdowała się w księstwie nyskim przy drodze łączącej Javornik z Otmuchowem. W 1664 roku Ścibórz Górny, a w 1666 Ścibórz Dolny, został kupiony przez Jana Henryka Heymanna von Rosenthala, kanonika nyskiego i ołumunieckiego, członka rady biskupów wrocławskich. Od 1672 roku biskupa pomocniczego i administratora Księstwa Nyskiego[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[9]:

  • zespół dworski, nr 68, z XVII-XIX w.:
    • dwór, w 1668 roku Jan Henryk Haymann wybudował pałac zwany obecnie dworem Heymanna[5]. Pałac, zwany także dworem, piętrowy, podpiwniczony, murowany z cegły i otynkowany budynek na planie prostokąta w stylu barokowym. Na suficie w sieni i dwóch innych pomieszczeniach dekoracje stiukowe. W związku z budową Jeziora Otmuchowskiego majątek ziemski rozparcelowano, w pałacu urządzono powiatową szkołę sportową. Po drugiej wojnie światowej w pałacu mieścił się ośrodek szkoleniowo-kolonijny pod zarządem MSW. Po 1990 roku zarządzany przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Sprzedany prywatnemu właścicielowi. W 2012 r. właściciel prowadzi remont pałacu. W wyremontowanej części prowadzi gospodarstwo agroturystyczne[10]. Pałac wraz z oficyną, stajnią i otaczającym je parkiem są zabytkami
    • oficyna
    • stajnia
    • park
  • zajazd, z XIX w.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 136726
  2. Paczków w liczbach [online], paczkow.pl [dostęp 2023-08-25].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1262 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b c Ścibórz. [dostęp 2012-12-16].
  6. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  7. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  8. Heinrich (1812-1897) Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit. - Zweite vermehrte und verbesserte Auflage, „410 II”, 1888 [dostęp 2023-11-05].
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 78. [dostęp 2012-12-28].
  10. Pałac Heymanna. [dostęp 2012-12-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie. Przedgórze Paczkowskie. Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, tom 21 N-Ż, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, ss. 399-401.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]