Ścierwnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ścierwnik
Neophron percnopterus[1]
(Linnaeus, 1758)
Ścierwnik
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina orłosępy
Plemię Gypaetini
Rodzaj Neophron[2]
Savigny, 1809
Gatunek ścierwnik
Synonimy
  • Vultur Perenopterus Linnaeus, 1758[3]
Podgatunki
  • N. p. ginginianus (Latham, 1790)
  • N. p. majorensis Donázar et al, 2002
  • N. p. percnopterus Linnaeus, 1758
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Przybliżony zasięg występowania:

     całoroczny

     obszar lęgowy

Ścierwnik[5], ścierwnik biały[6], białosęp[7] (Neophron percnopterus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), jedyny przedstawiciel rodzaju Neophron[5][8]. Zamieszkuje w zależności od podgatunku[8][3]:

  • Neophron percnopterus ginginianusNepal i Indie.
  • Neophron percnopterus majorensisWyspy Kanaryjskie[9].
  • Neophron percnopterus percnopterus – południową Europę po Azję Środkową i Indie oraz północną Afrykę i Arabię. Na południu sięga do Tanzanii i Angoli, a na zachodzie osiąga Wyspy Kanaryjskie i Wyspy Zielonego Przylądka. Do Polski zalatuje wyjątkowo. Znanych jest 9 wiosenno-letnich obserwacji (głownie maj-sierpień), z czego ostatnia pochodzi z 28 kwietnia 2015 roku (nad Puszczą Knyszyńską)[10].
Cechy gatunku 
Dorosłe osobniki brudnobiałe z czarnymi lotkami. Przód głowy i wole nagie, skóra żółta. Dziób ciemny, nogi żółte. Młode całe brązowe. N. percnopterus ginginianus jest mniejszy i ma żółty dziób.
Wymiary średnie 
dł. ciała ok. 54-70 cm[11]
rozpiętość skrzydeł 146–175 cm[11]
masa ciała 1600-2400 g[11]
Biotop 
Góry, tereny otwarte i osiedla ludzkie.
Gniazdo 
Na półce skalnej, w załomach budynków (w tym egipskich piramid).
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając dwa jaja w marcu lub maju (populacje europejskie).
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 42 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 70–90 dniach.
Pożywienie 
Padlina i odchody zwierząt. Potrafi rozbijać strusie jaja, obrzucając je kamieniami.
Ochrona 
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[12].

Galeria zdjęć[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Neophron percnopterus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Neophron. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 30 grudnia 2010]
  3. a b Egyptian Vulture (Neophron percnopterus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 29 grudnia 2010].
  4. BirdLife International 2015. Neophron percnopterus. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2016-1. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-10-26]
  5. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Gypaetini Bonaparte, 1831 (Wersja: 2016-02-21). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-10-26].
  6. Ścierwnik biały (pol.). PWN: słownik języka polskiego. [dostęp 2015-10-26].
  7. Białosęp (pol.). PWN: słownik języka polskiego. [dostęp 2015-10-26].
  8. a b F. Gill, D. Donsker (red.): New World vultures, Secretarybird, kites, hawks & eagles (ang.). IOC World Bird List: Version 6.4. [dostęp 2016-10-26].
  9. José A Donázar, César J. Palacios, Laura Gangoso, Olga Ceballos, Marı́a J. González, Fernando Hiraldo. Conservation status and limiting factors in the endangered population of Egyptian vulture (Neophron percnopterus) in the Canary Islands. „Biological Conservation”. 107 (1), s. 89-97, 2002. DOI: 10.1016/S0006-3207(02)00049-6 (ang.). 
  10. Krzysztof Grochal, Michał Polakowski. Ścierwnik NEOPHRON PERCNOPTERUS nowym gatunkiem na Nizinie Północnopodlaskiej. „Kulon”. 20, s. 124-127, 2015 (pol.). 
  11. a b c J. Orta, G. M. Kirwan, D. A. Christie: Egyptian Vulture (Neophron percnopterus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-01-07]. (ang.)
  12. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237)

Bibliografia[edytuj]

  • Tajemnice zwierząt: Ptaki drapieżne Europy. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1991. ISBN 83-7023-149-7.