Ślazówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ślazówka
Ilustracja
Ślazówka turyngska
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj ślazówka
Nazwa systematyczna
Lavatera L.
Sp. Pl. 690. 1753
Typ nomenklatoryczny
Lavatera trimestris L.[2]
Synonimy
  • Olbia Medikus;
  • Stegia de Candolle[3]

Ślazówka (Lavatera L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Klasyfikacja taksonomiczna rodzaju jest kłopotliwa ze względu na nieprecyzyjny jego rozdział w stosunku do rodzaju ślaz (Malva). W zależności od ujęcia należy tu od 10[4]–12[3] do około 25 gatunków[3][5]. Rośliny te występują w Makaronezji, obszarze Morza Śródziemnego, w Azji i Australii oraz Kalifornii[6]. Rosną na klifach i innych terenach nadmorskich, na terenach skalistych i nieużytkach[5]. W Polsce rośnie dziko ślazówka turyngska (Lavatera thuringiaca), jako gatunek dziczejący (efemerofit) także ślazówka letnia, ś. trzymiesięczna (L. trimestris)[7], poza tym kilka gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne[6].

Morfologia[edytuj]

Ślazówka letnia
Pokrój
Rośliny jednoroczne, byliny oraz krzewy, o pędach prosto wzniesionych, osiągających do 3 m wysokości. Nagich lub gwiazdkowato owłosionych[3][5].
Liście
Skrętoległe, długoogonkowe, z przylistkami[6]. Przylistki szybko odpadające, wąskotrójkątne, lancetowate do równowąskich. Blaszka liściowa w zarysie lancetowata do jajowatej i zaokrąglonej, u nasady zaokrąglona lub zbiegająca, niepodzielona lub dłoniasto klapowana, z 3–7 klapami. Blaszka rzadko całobrzega, zwykle karbowana lub ząbkowana[3]. Liście zwykle miękko owłosione[6].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo lub w pęczkach w kątach liści tworząc długą wiechę w górnej części pędu. Pod kwiatem kieliszek z trzech jajowatych listków zrośniętych u nasady. Działek kielicha jest 5 i są one także zrośnięte. Pięć płatków korony ma barwę białą, różową do purpurowej[6], zwykle z ciemniejszymi, czerwonymi żyłkami[3], na szczycie płatki są tępe lub wycięte, u nasady zbiegają w krótki paznokieć. Pręciki są liczne, z nitkami zrośniętymi w kolumnę[6]. Zalążnia dyskowata, górna, utworzona z wielu owocolistków ((9–) 12–22 (–40)[3]), z licznymi szyjkami słupków zrośniętych w kolumnę w dolnej części[5], na górze ze znamionami nitkowatymi[6].
Owoce
Rozłupnie z jednym okółkiem jednonasiennych i niepękających rozłupek[6]. Mają kształt kulistawy do spłaszczonego, z rozrośniętą stożkowato lub dyskowato nasadą słupkowia[3]. Owoce otulone są trwałymi działkami kielicha[5].

Systematyka[edytuj]

Rodzaj tradycyjnie odróżniany od podobnych roślin z rodzaju ślaz (Malva) na podstawie kubeczkowato zrośniętych listków kieliszka. Analizy molekularne w zasadzie nie wykazują podziału na te rodzaje[3], a w każdym razie zrośnięcie kieliszka nie jest trafnym kryterium podziału[8]. Z kryteriów morfologicznych użyteczne wydają się różnice w budowie owoców, przy czym postulowane jest przeniesienie części zaliczanych tu gatunków (zwłaszcza kalifornijskich i australijskich) do rodzaju Malva[8].

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzaj z rodziny ślazowatych z rzędu ślazowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1]. W obrębie rodziny: podrodzina Malvoideae, plemię Malveae[9].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.), rodzaj ślazówka (Lavatera L.)[10].

Wykaz gatunków[4][6][7]

Zastosowanie[edytuj]

Jako popularne rośliny ozdobne uprawiana jest ślazówka letnia, turyngska i olbijska oraz mieszańce międzygatunkowe[6][5].

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-02].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. a b c d e f g h i Steven R. Hill: Lavatera Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-07-05].
  4. a b Lavatera. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-07-05].
  5. a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 176. ISBN 0333748905.
  6. a b c d e f g h i j Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin tom II, K-Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 529. ISBN 9788375068467.
  7. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. a b Malva. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-07-05].
  9. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-22].
  10. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Lavatera (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].