Ślaz zaniedbany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ślaz zaniedbany
Ślaz zaniedbany: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj ślaz
Gatunek ślaz zaniedbany
Nazwa systematyczna
Malva neglecta Wallr.
Syll. Pl. Nov. 1:140. 1824
Synonimy

Malva rotundifolia auct.[2]

Mapa zasięgu
Ślaz zaniedbany: zasięg występowania na mapie
Ślaz zaniedbany: drugie zdjęcie

Ślaz zaniedbany (Malva neglecta L.) – gatunek rośliny, należący do rodziny ślazowatych (Malvaceae). Jest szeroko rozprzestrzeniony w Europie, Azji i Afryce Północnej[2]. Gatunek pochodzenia irano-turańskiego, obcy w naszej florze, ale zadomowiony (archeofit). Występuje pospolicie na całym niżu i w niższych partiach gór. W późniejszym czasie rozprzestrzenił się również w Ameryce Północnej (tam jest kenofitem).

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Roślina cała naga, lub słabo owłosiona, osiąga wysokość 8-40 cm.
Łodyga
Rozesłana, częściowo podnosząca się, rozgałęziona.
Liście
Długość i szerokość do 9 cm. Zarys okrągły lub nerkowaty i 5–7 niewyraźnych klap. Liście są zielone lub brunatnawozielone i mają brzeg nieregularnie ząbkowany. Powierzchnia dolna blaszki jest silniej owłosiona i wyraźniej unerwiona niż powierzchnia górna. Nerwy główne na powierzchni górnej i nerwy ogonka mogą być fioletowe. Ogonki są tak długie jak blaszki liści, do 2 mm szerokie, okrągławe i nieco spłaszczone, podłużnie lekko bruzdowane, zielone, brunatnawozielone lub fioletowe[3].
Kwiaty
Drobne, kieliszkowate kwiaty wyrastają po kilka w kątach liści na szypułkach o różnej długości. Działki kielicha o długości 5-7 mm są równowąskolancetowate, zaostrzone, z płaskim brzegiem i zrośnięte z kieliszkiem składającym się z 3 równowąskolancetowatych działek. Korona z 5 bladoróżowymi płatkami, 2-3 razy dłuższa od kielicha. Pręciki liczne i zrośnięte u nasady w rurkę, słupek wielokrotny o licznych szyjkach. Przedprątne, zapylane przez owady kwiaty kwitną od czerwca do września[4]. Cenna roślina miododajna.
Owoc
Rozłupnia zawierająca kilkanaście gładkich rozłupek o zaokrąglonych brzegach, ułożonych w krążek.

Biologia i ekologia[edytuj]

Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina, hemikryptofit. Siedlisko: przydroża, przychacia. Roślina ruderalna, w ogrodach jest chwastem. Jest rośliną wskaźnikową piaszczystych gleb. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Urtico-Malvetum[5].

Zastosowanie[edytuj]

Roślina lecznicza[edytuj]

Surowiec zielarski 
Liść ślazu (Malvae folium) – cały lub połamany, wysuszony liść ślazu zaniedbanego i ślazu dzikiego[3]. Surowiec zawiera sole mineralne, śluzy, garbniki, glikozydy antocyjanowe (m.in. malwina), cukry (galaktoza, glukoza, kwas glukuronowy, ramnoza, arabinoza).
Działanie 
Osłaniające, zmiękczające, przeciwbiegunkowe, przeciwzapalne, żółciopędne. Stosuje się wewnętrznie lub zewnętrznie w postaci maceratów, naparów, odwarów przy zaparciach, biegunkach, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, zaburzeniach trawienia, przeziębieniach, stanach zapalnych układu rozrodczego, oczu i gardła.
Zbiór i suszenie 
Liście zbiera się przy bezdeszczowej pogodzie i suszy w cieniu[6].

Ciekawostki[edytuj]

  • Dawniej spożywana była jako jarzyna.
  • Jest jednym z gatunków używanych przy konstrukcji tzw. zegara kwiatowego (określanie czasu na podstawie otwierania się i zamykania kwiatów).

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-15].
  3. a b Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  4. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  6. Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.

Bibliografia[edytuj]

  1. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.