Ślepowidzenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: zespół widzenia mimo ślepoty.
Ślepowidzenie
Blindsight
Autor Peter Watts
Typ utworu powieść science fiction
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania USA
Język angielski
Data wydania 2006
Wydawca Tor Books
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 2008
Wydawca Wydawnictwo MAG
Przekład Wojciech M. Próchniewicz

Ślepowidzenie (ang. Blindsight) – powieść science fiction kanadyjskiego pisarza Petera Wattsa, wydana w 2006. Polskie tłumaczenie pierwotnie ukazało się w 2008 w serii „Uczta Wyobraźni” (ISBN 978-83-7480-097-6). Ze względu na duży popyt na tę książkę 6 maja 2011 ukazało się drugie polskie wydanie również nakładem wydawnictwa Mag (ISBN 978-83-7480-209-3).

W 2007 została nominowana do nagrody Hugo w kategorii najlepsza powieść[1]. Podobnie jak inne powieści Wattsa została udostępniona online na licencji Creative Commons BY-NC-SA[2].

Powieść koncentruje się na zagadnieniach tożsamości, poznania i problemach inteligencji.

Watts opublikował w 2014 roku powieść, której akcja toczy się równolegle do akcji Ślepowidzenia, pod tytułem Echopraksja.

Opis fabuły[edytuj]

W 2082 ludzkość dowiaduje się o istnieniu obcej cywilizacji: rój niewielkich sond obserwacyjnych otoczył Ziemię i uległ spaleniu w atmosferze. Przypadkowo zostaje wykryty zmierzający w stronę Ziemi statek kosmiczny. Na jego spotkanie zmierza ziemska ekspedycja na pokładzie statku kosmicznego „Tezeusz”, którego kapitanem jest wampir. W Obłoku Oorta, ponad płaszczyzną ekliptyki, napotykają olbrzymi pojazd obcych identyfikujący się jako „Rorschach”.

Wyobraźcie sobie cierniową koronę, powyginaną, ciemną, matową, zbyt splątaną, by dała się nałożyć na jakąkolwiek ludzką głowę. (...) Wyobraźcie sobie artefakt uosabiający mękę, coś tak poskręcanego i zniekształconego, że nawet patrząc poprzez niezliczone lata świetlne oraz niewyobrażalne różnice w biologii i myśleniu, nie da się nie czuć, że sama ta konstrukcja cierpi ból. A teraz powiększcie go do rozmiarów miasta.

— opis Rorschacha przy pierwszym spotkaniu z Tezeuszem

Załoga Tezeusza nawiązuje dialog z Rorschachem, jednak wymieniane zdania naprowadzają ludzi do stwierdzenia, że statek obcej cywilizacji nie komunikuje się z nimi świadomie, a jedynie odpowiada najbardziej prawdopodobnymi wzorcami, które poznał przez wcześniejsze obserwacje (jest to coś w rodzaju chińskiego pokoju).

Ludzie podejmują próbę zbadania obcego statku - udają się w ekspedycję, gdzie napotykają grupę przedziwnych wieloramiennych stworzeń przypominających ośmiornice[3]. Udaje im się schwytać dwa okazy stworzeń, które nazywają „wężydłami” i próbują zbadać czy posiadają świadomość. Ludzie przeprowadzają eksperyment, w którym jednemu osobnikowi zadają ból, poprzez wystawienie go na działanie promieniowania mikrofalowego, jednocześnie pokazując sposób na jego uniknięcie. Jednak w tym eksperymencie, wiedza o sposobie uniknięciu bólu musi zostać przekazana między wężydłami, co ma udowodnić ich świadome komunikowanie się[4]. Eksperyment pokazuje, że stworzenia posiadają niezwykłe zdolności rozwiązywania skomplikowanych zadań logicznych, jednak najprawdopodobniej nie znają swoich możliwości[5].

Bohaterowie powieści[edytuj]

Załoga "Tezeusza"[edytuj]

  • Siri Keeton - narrator i główny bohater powieści.
  • Major Amanda Bates - specjalistka do spraw walki.
  • Isaac Szpindel - medyk.
  • Jukka Sarasti - wampir, dowódca statku komunikujący się ze sztuczną inteligencją „Tezeusza”, zwaną Kapitanem.
  • Banda Czworga - cztery różne osobowości w ciele jednej kobiety. Każda z osobowości może przejąć kontrolę nad wspólnym ciałem, co przejawia się zmianą m. in. w tonie głosu i posturze. W świecie powieści poszczególne osobowości obraźliwie nazywa się „alterami”.
    • Susan James - lingwistka, "oryginalna" osobowość (jako jedyna posiada nazwisko), pozostałe odnoszą się do niej jako do „Matki”.
    • Michelle - cicha i nieśmiała kobieta, zaangażowana w romantyczną relację ze Szpindlem.
    • Sascha - najbardziej wrogo nastawiona do Siriego.
    • Procesor - mężczyzna, rzadko się ujawnia, służy głównie przetwarzaniu danych dla James.
  • Robert Cunningham - drugi medyk, stanowiący zastępstwo Szpindla.

Ludzie na Ziemi[edytuj]

  • Robert Paglino - jedyny przyjaciel Siriego, z którym znają się od dzieciństwa.
  • Chelsea - była partnerka Siriego.
  • Helen - matka Siriego, porzuciła świat rzeczywisty na rzecz wirtualnego zwanego Niebem.
  • Jim - ojciec Siriego, pracujący w agencji rządowej.

Odbiór[edytuj]

Carl Hayes w recenzji dla Booklist napisał „Watts umieszcza masę nie dających spokoju idei, wystarczyłoby ich na kilka powieści, co więcej nadaje nowy rozmach wszystkim najważniejszym motywom od rzeczywistości wirtualnej po biologię pozaziemską“[6]. Kirkus Reviews pisze „Watts zbytnio komplikuje i wszystko co oferuje to ciągłe poszukiwanie, mieszanie szyków, wyzwania i czasem przeszywające uczucie ciekawości”[7]. Jackie Cassida „Watts doskonałą umiejętnością narracji wciąga swoich czytelników w niesamowitą opowieść“[8]. Publishers Weekly „Watts w zadziwiający i oryginalny sposób opowiada znaną historię Pierwszego Kontaktu”[9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Hugo Nominees Announced (ang.). 2007.
  2. Blindsight by Peter Watts.
  3. Wnioski doktora Cunninghama: „W kwestii morfologii ogólnej: okaz jest spłaszczony grzbietowo-brzusznie i promieniście symetryczny, (...). Wapniowy egzoszkielet, skeratynizowany plastikowy naskórek”.
  4. „To sedno doświadczenia: jednemu dajesz możliwość przerwania tortury, drugiemu niezbędną do tego informację. Możesz jednemu pokazać jakąś figurę geometryczną, drugiemu całą ich paletę. Ból ustanie, gdy ten drugi wskaże kształt widziany przez pierwszego”
  5. „Te wężydła, Siri... one znają odpowiedzi. Są inteligentne i my o tym wiemy. Wygląda natomiast na to, że one nie wiedzą, że je znają, jeśli nie zadasz im bólu. Jakby miały ślepowidzenie obejmujące wszystkie zmysły.”
  6. Carl Hays. Blindsight. „Booklist”. Vol. 103 (Issue 3), s. 45, 1 października 2006. ISSN 00067385.  „Watts packs in enough tantalizing ideas for a score of novels while spinning new twists on every cutting-edge motif from virtual reality to extraterrestrial biology.”.
  7. BLINDSIGHT. „Kirkus Reviews”. volume=Vol. 74 (Issue 16), s. 816, 15 sierpnia 2006. ISSN 00426598.  „Watts carries several complications too many, but presents nonetheless a searching, disconcerting, challenging, sometimes piercing inquisition.”.
  8. Jackie Cassada. Blindsight. „Library Journal”. Vol. 131 (Issue 17), s. 55, 15 października 2006. ISSN 03630277.  „Watts continues to challenge readers with his imaginative plots and superb storytelling.”.
  9. Blindsight. „Publishers Weekly”. Vol. 253 (Issue 34). s. 36. ISSN 00000019.  „Watts puts a terrifying and original spin on the familiar alien contact story.”.

Linki zewnętrzne[edytuj]