Ślepowron (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ślepowron
Ślepowron
Typ herbu szlachecki
Alternatywne nazwy Bujno, Bujny.
Pierwsza wzmianka 1352 (na pieczęci)
Herbowni
Odmiany herbowe
Czarnowronodmiana herbu Ślepowron.
Korwinodmiana herbu Ślepowron
Kurowskiodmiana herbu Ślepowron
Maternaodmiana herbu Ślepowron
Rosyniecodmiana herbu Ślepowron
Sandreckiodmiana herbu Ślepowron

Ślepowron (Bujno, Bujny) – polski herb szlachecki z okresu panowania Piastów.

Opis herbu[edytuj]

Opis zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

W polu błękitnym tarczy, kruk z pierścieniem złotym w dziobie, stojący na złotym kawalerskim krzyżu, wspartym na barku srebrnej podkowy. W klejnocie, taki sam kruk z pierścieniem, jak w tarczy.

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Najstarszą pieczęć z wizerunkiem herbu Ślepowron stwierdzono na, pochodzących z 1352 roku, dokumentach Jana wojewody sandomierskiego. Pierwsza zapiska sądowa pochodzi z roku 1398.

Herbowni[edytuj]

Lista (→ infoboks po prawe stronie) sporządzona została na postawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy[5]. Należy jednak pamiętać o możliwości przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów. Szczególnie często zjawisko to występowało podczas legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co następnie utrwalane było w wydawanych kolejno herbarzach. Pełna lista herbownych nie jest możliwa do odtworzenia także z powodu zniszczenia, względnie zaginięcia wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (tylko podczas powstania warszawskiego w 1944 roku spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie). Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego, przynależność taką mogą bezspornie ustalić jedynie badania genealogiczne (często te same nazwiska były własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę).

Znani herbowni[edytuj]

Etymologia nazwy herbu[edytuj]

Nazwa herbu Ślepowron sugeruje, że w godle herbu powinien być ukazany wizerunek ptaka z rodziny czaplowatych – ślepowrona zwyczajnego, (występującego również i w naszej szerokości geograficznej). Tymczasem we wszystkich herbarzach w godle herbu widnieje kruk. Tę sytuację wyjaśnia Bartosz Paprocki w Gniazdo Cnoty, zkąd herby Rycerstwa Polskiego swój początek mają, Kraków, 1578, tym, że nazwa herbu Ślepowron pochodzi od nazwy miejscowości Ślepowrony, będącej własnością rodziny Korwin-Piotrowskich, których zaś herb był połączeniem motywów z herbów małżeńskich Korwinów herbu Korwin i Piotrowskich herbu Pobóg[6]. A zatem to kruk, inaczej Korwin, z łac. – (Corvus corax) stał się ptakiem herbowym zespolonego herbu Korwin-Piotrowskich, właścicieli wsi Ślepowrony.

Według opinii niektórych heraldyków herb Ślepowron mógł powstać poprzez połączenie herbów Pobóg i Korwin, inni sugerują, że mógł wyewoluować z połączenia herbu Kruk (nieużywanego już osobno w XIX w.) z herbem Pobóg[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Tadeusz Gajl: Herbarz Polski – lista nazwisk (pol.). Internetowa wersja, na podstawie Herbarza Polski Od Średniowiecza Do XX Wieku. [dostęp 25.01.2014].
  2. Spis szlachty Królestwa Polskiego, z dodaniem krótkiej informacyi o dowodach szlachectwa. Warszawa: Stanisław Strąbski, 1851, s. 134.
  3. Gajl podaje że Lutostańscy byli herbu własnego: Lutostański - Tadeusz Gajl, Herbarz Polski – [dostęp 03.06.2016]
  4. Są oni właściwie herbu Jezierza i przez niewiadomość dodawszy do herbu podkowę, zrobili się Ślepowronami – Adam Boniecki: Herbarz Polski. T. 5. Warszawa: Gebethner i Wolf, 1902, s. 37.
  5. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku. Ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007.
  6. Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584; wydanie Kazimierza Józefa Turowskiego, 1858, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa
  7. Tablice herbowe. W: Stanisław Mieroszowski: Kilka słów o heraldyce polskiej. Łódź: Almabud, 1990, s. Tablica III (opis). ISBN 8390001101.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Kulikowski: Wielki Herbarz Rodów Polskich. Warszawa: Świat Książki, 2005, s. 297, 278. ISBN 83-7391-523-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]