Śluza Okole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Śluza Okole
Ilustracja
Śluza Okole
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Lokalizacja Bydgoszcz
na 14,8 km drogi wodnej Wisła-Odra
Dane techniczne
Długość 57,4 m
Szerokość 9,6 m
Różnica poziomów 7,58 m
Wrota stalowe dwuskrzydłowe
Rodzaj napędu elektryczny, awaryjny ręczny
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Śluza Okole
Śluza Okole
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Śluza Okole
Śluza Okole
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Śluza Okole
Śluza Okole
Ziemia53°08′11″N 17°58′04″E/53,136389 17,967778
Śluza Okole
Widok od strony awanportu górnego
Widok od strony awanportu dolnego
Komora
Galerie przy zbiorniku oszczędnościowym
Silnik elektryczny do napędu wrót
Wrota w zbliżeniu
Zbiornik oszczędnościowy

zabytek Śluza Okoleśluza na Kanale Bydgoskim w Bydgoszczy.

Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych Kanału Bydgoskiego, zarządzaną przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, Zarząd Zlewni Noteci w Bydgoszczy. Jest to śluza nr 3 drogi wodnej Wisła-Odra, która jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E-70.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Śluza znajduje się przy ul. Młyńskiej na osiedlu Okole w Bydgoszczy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Śluza została oddana do użytku w 1915 r. podczas przebudowy Kanału Bydgoskiego. Oddano wówczas do użytku nowy dwukilometrowy odcinek kanału, podczas gdy odcinek stary o długości 3,5 km (z pięcioma śluzami) wyłączono z użytku przekształcając go w park.

Z powodu posadowienia na trudnym gruncie (iły poznańskie) śluza ulegała uszkodzeniom w latach 1914 i 1917. W 1921 r. zarysował się bardzo silnie mur głowy dolnej – tak, iż woda, napełniająca komorę nie przeciekała, ale wprost wylewała się. Uszkodzenie to zniwelowano wiosną 1922 r.[1].

W 2005 r. śluzę Okole wraz z budynkami towarzyszącymi wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego[2].

16 kwietnia 2013 ze względu na niebezpieczeństwo katastrofy budowlanej śluza została wyłączona z użytkowania[3]. Po zakończeniu prac zabezpieczających, w dniu 18 czerwca 2013 śluza została otwarta[4]. Zasadniczy remont, którego czas trwania szacowano na rok, miał rozpocząć się w końcu 2015[5], a następnie w II połowie 2016. Ostatecznie remont rozpoczęto 22 września 2017 z terminem zakończenia w końcu października 2018[6][7], który przesunięto na kwiecień 2019. Do opóźnienia przyczynił się ujawniony w czasie remontu zły stan kolejnych fragmentów konstrukcji, w wyniku czego demontaż mechanizmów wymagał wykonania dodatkowych prac, zmian w projekcie i stosowania innych technologii od przewidywanych pierwotnie[8]. Koszt inwestycji, określany pierwotnie na 11,7 mln zł[9], w efekcie wzrósł do 15 mln zł. Przewidziany zakres robór obejmuje remont komory ze ścianami, koroną i dnem oraz górnej i dolnej głowy, a także zbiorników oszczędnościowych (usunięcie z dna skorodowanej warstwy betonu, wykonanie warstwy naprawczej ze szczelinami elastycznymi dylatacji, reprofilacja i impregnacja), galerii obiegowych i kanału ulgowego (zastąpienie koryta upustu ulgowego przez koryto rurociągu, którym nadmiar wody będzie odpływał bezpośrednio do awanportu dolnego)[10]. Zarówno dolne wrota wsporne, jak i górne uchylne zostały zdemontowane, oczyszczone i zakonserwowane farbą antykorozyjną[11]. Prace obejmują również zabytkowe budynki maszynowni, sterowni oraz budynek obsługi śluzy. Oczyszczone zostaną również obydwa awanporty (górny i dolny). Poprzedni remont, o niewielkim zakresie robót, przeprowadzono w 1995[6]. W toku prac konieczne będzie zachowanie oryginalnej cegły o niestandardowych wymiarach[12].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to śluza betonowa II klasy z okładziną ceglaną. W skład obiektu wchodzą: śluza żeglugowa i dwa zbiorniki oszczędnościowe.

Parametry obiektu spełniają wymogi II klasy wg klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych. Śluza posiada zamknięcia: górne w postaci stalowych, nitowanych wrót klapowych, oraz dolne wrota wsporne, stalowe dwuskrzydłowe. Napęd jest elektryczny i awaryjny ręczny. Praktyczny czas śluzowania wynosi 20 minut. Napełnianie śluzy odbywa się poprzez galerie biegnące wzdłuż budowli, obustronnie w ścianach bocznych. Dwa zbiorniki oszczędnościowe są wykorzystywane w celu zmniejszenia ilości wody potrzebnej do śluzowania i dodatkowo umożliwiają jej wielokrotne użycie. Śluza posiada dodatkowe urządzenia do przepuszczania wody.

Na zamknięciach śluzy znajdują się dwa przejścia technologiczne o szerokości 1,0 m i długości 9,6 m. Kładka na głowie górnej w czasie śluzowana chowa się pod wodę, natomiast kładka na głowie dolnej razem ze skrzydłami wrót rozchyla się na boki[2].

Poziomy[edytuj | edytuj kod]

Śluza umożliwia podniesienie jednostek o 7,58 m, od poziomu 35,88 do 43,46 m n.p.m.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

W 1968 r. śluza „Okole” stała się scenerią jednego (bądź dwóch)[13] z odcinków serialu Czterej pancerni i pies[14]. Nagrywano w niej scenę, w której Gustlik strzałem z pancerfausta wysadza śluzę (odcinek 15. „Wysoka fala”)[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928, str. 69.
  2. a b Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8
  3. "Bydgoszcz odcięta od wodnego świata, choć miasto od lat zwraca się ku rzece!" [dostęp 24.04.2013]
  4. Komunikat RZGW Poznań [dostęp 22.06.2013]
  5. Zabytkowa śluza na Okolu w końcu do remontu! Koszt: 17 mln zł
  6. a b Remont śluzy znanej z serialu przełożony na 2018 r.
  7. Śluza Okole doczekała się remontu. Kanał będzie jak nowy
  8. Przedłuża się remont śluzy Okole. Zdążą na "Ster na Bydgoszcz"?
  9. Kręcili na niej kultowy serial. Teraz przejdzie remont
  10. Byliśmy w środku śluzy Okole. Robi wrażenie
  11. Zobacz odwodnioną śluzę Okole z lotu ptaka
  12. Stuletnia śluza do remontu za 15 mln zł. Zobacz jak teraz wygląda
  13. Zbigniew Kowalewski "Lustro pana von Brenckenhoffa", Express Bydgoski 22 lipca 2011 [1]
  14. Szymon Spandowski "Czterej pancerni w regionie", Express Bydgoski, Czwartek, 28 Kwietnia 2011
  15. Bydgoszcz za zamkniętymi drzwiami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]