Śluza Okole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Śluza Okole
Ilustracja
Śluza Okole
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Lokalizacja Bydgoszcz
na 14,8 km drogi wodnej Wisła-Odra
Dane techniczne
Długość 57,4 m
Szerokość 9,6 m
Różnica poziomów 7,58 m
Wrota stalowe dwuskrzydłowe
Rodzaj napędu elektryczny, awaryjny ręczny
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Śluza Okole
Śluza Okole
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Śluza Okole
Śluza Okole
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Śluza Okole
Śluza Okole
Ziemia53°08′11″N 17°58′04″E/53,136389 17,967778
Śluza Okole
Widok od strony awanportu górnego
Widok od strony awanportu dolnego
Komora
Galerie przy zbiorniku oszczędnościowym
Silnik elektryczny do napędu wrót
Wrota w zbliżeniu
Zbiornik oszczędnościowy

zabytek Śluza Okoleśluza na Kanale Bydgoskim w Bydgoszczy.

Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych Kanału Bydgoskiego, zarządzaną przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, Zarząd Zlewni Noteci w Bydgoszczy. Jest to śluza nr 3 drogi wodnej Wisła-Odra, która jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E-70.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Śluza znajduje się przy ul. Młyńskiej na osiedlu Okole w Bydgoszczy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Śluza została oddana do użytku w 1915 r. podczas przebudowy Kanału Bydgoskiego. Oddano wówczas do użytku nowy dwukilometrowy odcinek kanału, podczas gdy odcinek stary o długości 3,5 km (z pięcioma śluzami) wyłączono z użytku przekształcając go w park.

Z powodu posadowienia na trudnym gruncie (iły poznańskie) śluza ulegała uszkodzeniom w latach 1914 i 1917. W 1921 r. zarysował się bardzo silnie mur głowy dolnej – tak, iż woda, napełniająca komorę nie przeciekała, ale wprost wylewała się. Uszkodzenie to zniwelowano wiosną 1922 r.[1].

W 2005 r. śluzę Okole wraz z budynkami towarzyszącymi wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego[2].

16 kwietnia 2013 ze względu na niebezpieczeństwo katastrofy budowlanej śluza została wyłączona z użytkowania[3]. Po zakończeniu prac zabezpieczających, w dniu 18 czerwca 2013 śluza została otwarta[4]. Zasadniczy remont którego czas trwania szacowano na rok, miał rozpocząć się w końcu 2015[5], a następnie w II połowie 2016. Ostatecznie remont rozpoczęto we wrześniu 2017, a jego zakończenie ma nastąpić w końcu października 2018[6][7]. Koszt inwestycji, określany pierwotnie na 11 mln zł[8], wzrósł do 15 mln zł. Przewidziany zakres robór obejmuje remont komory ze ścianami, koroną i dnem oraz górnej i dolnej głowy, a także zbiorników oszczędnościowych (usunięcie z dna skorodowanej warstwy betonu, wykonanie warstwy naprawczej ze szczelinami elastycznymi dylatacji, reprofilacja i impregnacja), galerii obiegowych i kanału ulgowego (zastąpienie koryta upustu ulgowego przez koryto rurociągu, którym nadmiar wody będzie odpływał bezpośrednio do awanportu dolnego)[9]. Zarówno dolne wrota wsporne, jak i górne uchylne zostały zdemontowane, oczyszczone i zakonserwowane farbą antykorozyjną[10]. Prace obejmują również zabytkowe budynki maszynowni, sterowni oraz budynek obsługi śluzy. Oczyszczone zostaną również obydwa awanporty (górny i dolny). Poprzedni remont, o niewielkim zakresie robót, przeprowadzono w 1995[6]. W toku prac konieczne będzie zachowanie oryginalnej cegły o niestandardowych wymiarach[11].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to śluza betonowa II klasy z okładziną ceglaną. W skład obiektu wchodzą: śluza żeglugowa i dwa zbiorniki oszczędnościowe.

Parametry obiektu spełniają wymogi II klasy wg klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych. Śluza posiada zamknięcia: górne w postaci stalowych, nitowanych wrót klapowych, oraz dolne wrota wsporne, stalowe dwuskrzydłowe. Napęd jest elektryczny i awaryjny ręczny. Praktyczny czas śluzowania wynosi 20 minut. Napełnianie śluzy odbywa się poprzez galerie biegnące wzdłuż budowli, obustronnie w ścianach bocznych. Dwa zbiorniki oszczędnościowe są wykorzystywane w celu zmniejszenia ilości wody potrzebnej do śluzowania i dodatkowo umożliwiają jej wielokrotne użycie. Śluza posiada dodatkowe urządzenia do przepuszczania wody.

Na zamknięciach śluzy znajdują się dwa przejścia technologiczne o szerokości 1,0 m i długości 9,6 m. Kładka na głowie górnej w czasie śluzowana chowa się pod wodę, natomiast kładka na głowie dolnej razem ze skrzydłami wrót rozchyla się na boki[2].

Poziomy[edytuj | edytuj kod]

Śluza umożliwia podniesienie jednostek o 7,58 m, od poziomu 35,88 do 43,46 m n.p.m.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

W 1968 r. śluza „Okole” stała się scenerią jednego (bądź dwóch)[12] z odcinków serialu Czterej pancerni i pies[13]. Nagrywano w niej scenę, w której Gustlik strzałem z pancerfausta wysadza śluzę (odcinek 15. „Wysoka fala”)[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928, str. 69.
  2. a b Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ​ISBN 978-83-934160-2-8
  3. "Bydgoszcz odcięta od wodnego świata, choć miasto od lat zwraca się ku rzece!" [dostęp 24.04.2013]
  4. Komunikat RZGW Poznań [dostęp 22.06.2013]
  5. Zabytkowa śluza na Okolu w końcu do remontu! Koszt: 17 mln zł
  6. a b Remont śluzy znanej z serialu przełożony na 2018 r.
  7. Śluza Okole doczekała się remontu. Kanał będzie jak nowy
  8. Kręcili na niej kultowy serial. Teraz przejdzie remont
  9. Byliśmy w środku śluzy Okole. Robi wrażenie
  10. Zobacz odwodnioną śluzę Okole z lotu ptaka
  11. Stuletnia śluza do remontu za 15 mln zł. Zobacz jak teraz wygląda
  12. Zbigniew Kowalewski "Lustro pana von Brenckenhoffa", Express Bydgoski 22 lipca 2011 [1]
  13. Szymon Spandowski "Czterej pancerni w regionie", Express Bydgoski, Czwartek, 28 Kwietnia 2011
  14. Bydgoszcz za zamkniętymi drzwiami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]