Śmiertelność

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Śmiertelność (ang. fatality rate) – liczba organizmów należących do określonej populacji, które giną w określonej jednostce czasu z różnych powodów, wyrażona najczęściej jako zmiana względna liczebności populacji (wskaźnik śmiertelności); jest jednym z czynników decydujących o dynamice liczebności populacji. Wyróżnia się śmiertelność ekologiczną, czyli faktycznie istniejącą w populacji w rzeczywistym siedlisku, zajmowanym również przez inne gatunki, np. przez populacje tworzące biocenozę (zob. oddziaływania międzygatunkowe, lub śmiertelność minimalną, która miałaby miejsce, gdyby populacja żyła w optymalnych warunkach[1][2].

W epidemiologii śmiertelność definiuje się jako iloraz liczby zgonów spowodowanych daną chorobą i liczby chorych na tę chorobę[2][3].

Niektóre czynniki chorobotwórcze według śmiertelności w 2015 roku w tysiącach (w nawiasie podano wskaźnik DALY w milionach lat)[4][5]:

  • wszystkie poniższe - 32 234 (1015)
    • czynniki środowiskowe i czynniki w miejscu pracy - 9315 (320)
      • skażona woda i brak higieny osobistej - 1766 (95)
      • zatrute powietrze - 6485 (167)
      • ekspozycja na radon i ołów - 558 (11)
      • czynniki w miejscu pracy (zobacz: choroby zawodowe) - 1086 (64)
    • czynniki behawioralne - 22 744 (745)
      • niedożywienie dzieci i matek - 1414 (172)
      • dym papierosowy - 7165 (171)
      • alkohol i narkotyki - 2750 (111)
      • niezdrowa dieta - 12 058 (264)
      • molestowanie i przemoc seksualna - 281 (21)
      • niebezpieczny seks - 1452 (79)
      • zbyt niska aktywność fizyczna - 1605 (35)
    • czynniki metaboliczne - 16 860 (382)

W porównaniu z 2005 rokiem liczba śmierci z powyższych przyczyn wzrosła o 4,9% (wskaźnik DALY spadł o 5,6%). Największy procentowy wzrost liczby śmierci zanotowano w kategorii "zbyt niska aktywność fizyczna" (o 18,9%), a największy spadek w kategorii "niedożywienie dzieci i matek" (spadek o 38%).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Małgorzata Twardowska, Grażyna Kucharczyk, Grażyna Łętocha, Krystyna Stypińska: Słownik Biologia (pol.). W: książka polecana dla szkół (podstawowa/gimnazjum/liceum/technikum), ​ISBN 978-83-7327-410-5 [on-line]. GREG Spółka z o.o., 2012. [dostęp 2012-08-17].
  2. a b hasło śmiertelność (pol.). W: Słownik języka polskiego [on-line]. sjp.pwn. [dostęp 2012-08-17].
  3. M. Porta, A Dictionary of Epidemiology, Oxford University Press, Oxford, 2008, ​ISBN 978-0-19-531449-6
  4. Uthman, Olalekan A. "Global, regional, and national comparative risk assessment of 79 behavioural, environmental and occupational, and metabolic risks or clusters of risks, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015." Lancet Neurology 388.10053 (2016): 1659-1724.
  5. Jedna śmierć może mieć więcej niż jedną przyczynę