Śnieżka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Śnieżka zwyczajna
Montifringilla nivalis[1]
(Linnaeus, 1766)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina wróble
Rodzaj Montifringilla
Gatunek śnieżka zwyczajna
Synonimy
  • Fringilla nivalis Linnaeus, 1766[2]
Podgatunki
  • M. n. nivalis (Linnaeus, 1766)
  • M. n. leucura Bonaparte, 1855
  • M. n. alpicola (Pallas, 1811)
  • M. n. gaddi Zarudny & Loudon, 1904
  • M. n. tianshanica Keve-Kleiner, 1943
  • M. n. groumgrzimaili Zarudny & Loudon, 1904
  • M. n. kwenlunensis Bianchi, 1908
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     występuje przez cały rok

     poza sezonem lęgowym

Śnieżka zwyczajna, śnieżka[4] (Montifringilla nivalis) – gatunek małego ptaka z rodziny wróbli (Passeridae). Występuje w obszarach górskich południowej Europy, Kaukazu, Bliskiego Wschodu i centralnej Azji. Wyjątkowo zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Takson blisko spokrewniony ze śnieżką czarnoskrzydłą (M. adamsi) i śnieżką tybetańską (M. henrici), czasami łączono je w jeden gatunek[2]. IOC wyróżnia następujące podgatunki[5][2]:

  • M. nivalis nivalis – południowa Europa
  • M. nivalis leucura – południowa i wschodnia Turcja
  • M. nivalis alpicola – Kaukaz i północny Iran do Afganistanu
  • M. nivalis gaddi – południowo-zachodni Iran
  • M. nivalis tianshanica – wschodnie Kazachstan i północny Tadżykistan
  • M. nivalis groumgrzimaili – północno-zachodnie Chiny do środkowej Mongolii
  • M. nivalis kwenlunensis – zachodnio-środkowe Chiny i północny Tybet

Do Polski zalatuje wyjątkowo – stwierdzono ją tylko 3 razy, łącznie obserwowano około 15 osobników[6]. Najstarsze obserwacje pochodzą z 1859 i 1912 roku[7] z Sudetów. 12 kwietnia 2016 widziana po raz trzeci w Borzykowej pod Radomskiem (woj. łódzkie)[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 17–17,5 cm, masa ciała 31–57 g[2]. Dorosłe osobniki mają szarą głowę z czarnym podbródkiem. Wierzch ciała brązowoszary z białymi plamami na skrzydłach. Spód ciała biały. Ogon biały z czarnymi lotkami środkowymi. Dziób koloru kości słoniowej (u samca w szacie godowej czarny). Samice i młode nie posiadają czarnego podbródka.

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Jaja z kolekcji muzealnej

Śnieżki to typowe ptaki górskie. Gniazdują powyżej linii drzew, na alpejskich łąkach; unikają nawet obszarów z karłowatymi drzewkami. Trzymają się obszarów skalistych oraz budynków, takich jak schronienia pasterzy, składy na drewno lub ośrodki turystyczne. Ptaki te podejmują jedynie wędrówki wysokościowe, zimą schodząc na niższe wysokości[8]. W Alpach odnotowywano śnieżki do 3300 m n.p.m., w paśmie Taurus do 1820 m n.p.m., w rosyjskiej części Ałtaju do 2900 m n.p.m., do 3100 m n.p.m. na Kaukazie i do 5150 m n.p.m. w Tybecie. Śnieżki żerują na ziemi. Żywią się różnorodnymi nasionami oraz małymi owadami[9].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje śnieżkę zwyczajną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona w oparciu o szacunki organizacji BirdLife International dla Europy z 2015 roku, zawiera się w przedziale 3,18–19,2 milionów dorosłych osobników[3]. BirdLife International uznaje trend populacji za stabilny ze względu na brak widocznych zagrożeń[10].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Montifringilla nivalis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d Summers-Smith, D. & Bonan, A.: White-winged Snowfinch (Montifringilla nivalis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (26 września 2016)].
  3. a b BirdLife International, Montifringilla nivalis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2021-1 [dostęp 2021-06-22] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Passeridae Rafinesque, 1815 - wróble - Sparrows, snowfinches and allies (wersja: 2021-01-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-03-07].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Old World sparrows, snowfinches, weavers (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-03-07].
  6. a b Komisja Faunistyczna. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2016. „Ornis Polonica”. 58, s. 83–116, 2017. 
  7. Tomasz Krzysków. „Ptaki Polski”. 42 (2/2016), s. 4. Agencja Wydawniczo-Fotograficzna "Aves" (pol.). 
  8. Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 291. ISBN 978-83-7845-983-5.
  9. Peter Clement: Finches and Sparrows. A&C Black, 2010, s. 475–476. ISBN 978-1-4081-3530-3.
  10. Species factsheet: Montifringilla nivalis (ang.). BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-03-07].
  11. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]