Śpiączka afrykańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trypanosomoza afrykańska
ICD-10 B56
B56.0 Trypanosomoza gambijska
B56.1 Trypanosomoza rodezyjska
B56.9 Trypanosomoza afrykańska, nieokreślona
Świdrowce widoczne w rozmazie krwi pacjenta chorego na śpiączkę afrykańską.

Śpiączka afrykańska, trypanosomatoza afrykańska (ang. sleeping sickness, African trypanosomiasis) – choroba zakaźna, którą wywołuje pasożyt świdrowiec gambijski (Trypanosoma gambiense) oraz świdrowiec rodezyjski (Trypanosoma rhodesiense) należące do protistów z rodziny świdrowców. Występują w Afryce. Świdrowiec ten przenoszony jest z człowieka chorego lub chorych antylop lub innych chorych ssaków na człowieka zdrowego przez muchę tse-tse. Wprowadzany jest do układu krwionośnego, gdzie się rozmnaża. Następnie przedostaje się do naczyń i węzłów chłonnych i po upływie 2 - 3 miesięcy trafia do płynu rdzeniowo - mózgowego, powoduje skrajne wycieńczenie organizmu i sen, który kończy się śmiercią.

Epidemiologia[edytuj]

Choroba szerzy się w Afryce równikowej w postaci endemicznej i czasami epidemicznej. Do państw o najwyższej częstości występowania śpiączki afrykańskiej należą: Angola, Demokratyczna Republika Konga, Uganda i Sudan[potrzebny przypis].

Patogeneza i patofizjologia[edytuj]

Cykl życiowy świdrowca gambijskiego

Objawy i przebieg[edytuj]

W przebiegu śpiączki afrykańskiej stwierdza się trzy fazy choroby:

Rozpoznanie[edytuj]

Świdrowce w rozmazie krwi barwionym metodą Giemsy u pacjenta ze śpiączką afrykańską.

Rozpoznanie choroby stawiane jest po stwierdzeniu obecności pasożyta w badaniu mikroskopowym rozmazu krwi, osadu płynu mózgowo-rdzeniowego, bioptatu szankra lub węzła chłonnego. Świdrowce wykrywa się na podstawie badania serologicznego (lateksowe testy aglutynacji, metody immunofluorescencyjne, ELISA).

Leczenie[edytuj]

Leki stosowane w 1. stadium śpiączki afrykańskiej[1]
Lek Dawkowanie
Pentamidyna 4 mg/kg i.m. codziennie albo co drugi dzień, 7-10 iniekcji
Suramina 1. dnia dawka próbna 4–5 mg/kg, 3., 10., 17., 24. i 31. dnia dawki 20 mg/kg, maksymalna dawka 1 g w jednej iniekcji
Leki stosowane w 2. stadium śpiączki afrykańskiej
Melarsoprol 1. dnia dawka 1–2 mg/kg, 2. dnia 2–4 mg/kg, 3. i 4. dnia 3–6 mg/kg. Cykl powtórzyć 2 albo 3 razy z 7-10 dniowymi okresami przerwy. Według nowego wzorca dawkowania - 10 dni dawki 2 mg/kg
Eflornityna 100 mg/kg z 6-godzinnymi przerwami przez 14 dni

Lekiem stosowanym w późnej, neurologicznej fazie choroby jest głównie melarsoprol, którego podstawowym składnikiem jest trujący arsen. Z tego powodu jego produkcja wzbudza protesty ekologów[potrzebny przypis]. Produkcja jest kosztowna, a państwa afrykańskie są w większości zbyt biedne, aby móc go masowo sprowadzać[potrzebny przypis].

Profilaktyka[edytuj]

Aby ustrzec się przed tą chorobą należy podczas podróży po Afryce nosić odpowiednią odzież, używać moskitiery podczas snu. Najważniejsze jest wczesne wykrycie i odizolowanie chorych, aby nie doprowadzić do epidemii.

Występowanie choroby[edytuj]

Choroba występuje regularnie w regionach Afryki Subsaharyjskiej, gdzie zagrożona nią populacja sięga około 70 milionów osób w 36 krajach[2]. W 2010 choroba przyniosła śmierć 9 000 osób, co stanowi spadek w stosunku do roku 1990, kiedy śmiertelnych przypadków było 34 000[3]. Szacuje się, że obecnie zainfekowanych jest 30 000 osób, w tym do 7 000 nowych infekcji doszło w 2012[4].

Ponad 80% tych przypadków ma miejsce w Demokratycznej Republice Konga[4]. Trzy największe wybuchy epidemii miały miejsce w ostatnich dwóch stuleciach: jeden w latach 1896-1906, głównie na terenie Ugandy i Niecki Konga, oraz dwa w okresie od 1920 do 1970 roku, pokrywając zasięgiem kilka krajów afrykańskich[4]. Chorobę mogą przenosić, jak również na nią zapadać. Dotyka też niektóre zwierzęta, w szczególności narażone są krowy[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Barrett, MP, Burchmore, RJ, Stich, A, Lazzari, JO, Frasch, AC, Cazzulo, JJ, Krishna, S. The trypanosomiases. „Lancet”. 362. 9394, s. 1469-80, 2003. PMID 14602444. 
  2. Simarro PP, Cecchi G, Franco JR, Paone M, Diarra A, Ruiz-Postigo JA, Fèvre EM, Mattioli RC, Jannin JG. Estimating and Mapping the Population at Risk of Sleeping Sickness. „PLoS Negl Trop Dis”. 6 (10), s. e1859, 2012. DOI: 10.1371/journal.pntd.0001859. 
  3. R Lozano. Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010.. „Lancet”. 380 (9859), s. 2095–128, Dec 15, 2012. DOI: 10.1016/S0140-6736(12)61728-0. PMID: 23245604. 
  4. a b c d WHO Media centre. Fact sheet N°259: Trypanosomiasis, Human African (sleeping sickness). , March 2014. [dostęp 25 April 2014]. 

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.