Śródmieście (Żywiec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Śródmieście
Dzielnica Żywca
Ilustracja
Konkatedra Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat żywiecki
Miasto Żywiec
Data założenia 1290
Powierzchnia ~5,185[1] km²
Populacja (2010)
• liczba ludności

~15.000[1]
• gęstość ~2.892 os./km²
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 34-300 do 34-304
Tablice rejestracyjne SZY
Położenie na mapie Żywca
Położenie na mapie
49°41′21″N 19°12′11″E/49,689167 19,203056
Portal Polska
Pałac Habsburgów
Park Zamkowy
Soła w Żywcu
Kościół św. Marka

Śródmieściedzielnica Żywca, stanowiąca główne centrum administracyjno-handlowe miasta.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Śródmieście leży w samym centrum miasta – na terenie dzielnicy położony jest Rynek, uważany za jego centralny punkt. Śródmieście jest dzielnicą w której mieści się większość zabytków i instytucji publicznych w mieście[2]. Położone jest na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich 946 i 945.

Historycznie, oprócz właściwego Śródmieścia, wyróżnia się również Rudzę, obejmującą zabudowę ulic 3-go Maja, Batorego, Brackiej, Małej i Świętokrzyskiej[3].

Śródmieście graniczy z:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Śródmieście jest kolebką dawnego miasta Żywiec – jego granice prawie w całości pokrywają się z granicami Żywca do roku 1929[4]. Śródmieście zawsze stanowiło centrum administracyjno-handlowe miasta.

Podstawowy trzon społeczności miejskiej stanowili rzemieślnicy, kupcy i handlarze. Mieszczanie trudnili się też uprawą ziemi i hodowlą bydła domowego, korzystali z własnego lasu miejskiego na Łysce (około 64 ha) i w Kiełbasowie (około 400 ha) oraz łąk i pastwisk nad Sołą[5]. Znani byli także z pięknych narodowych strojów przywdziewanych na uroczystości[6].

Ważniejsze urzędy i sklepy skupiały się przy ul. Bielskiej (od 1901 roku ul. Kościuszki[7]), reprezentacyjnej ulicy miasta[8]. Należy wspomnieć o wędliniarni Fuhrmana i Sojeckiego oraz księgarni Lintschera[9].

Przez dziesięć lat (1887–1897) istniała tu szkoła zawodowa stolarska i zabawkarska, przeniesiona następnie do Kalwarii Zebrzydowskiej. Po jej przeniesieniu kształceniem zawodowym młodzieży zajmowała się Uzupełniająca Szkoła Przemysłowa, kształcąca w 3-letnim cyklu uczniów zrzeszonych w Żywieckim Stowarzyszeniu Cechowym[5].

Wyższa Szkoła Realna w Żywcu powstała w 1904 roku. Do roku 1936 była jedyną szkołą ponadpodstawową dla całego regionu, kiedy to otwarta została Miejska Jednoroczna Szkoła Przysposobienia Kupieckiego, obecny Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych[10].

Od 1888 roku czynny był Szpital im. Franciszka Józefa I przy ulicy Krakowskiej (obecnie ul. Sienkiewicza)[5].

W 1892 r. powstała w Komunalna Kasa Oszczędności, która w 1930 roku odnotowała szczyt oszczędności w kwocie 4 911 379 zł[5].

W 1902 roku wmurowano kamień węgielny[11] pod budowę gmachu towarzystwa sportowego „Sokół”, który został oddany do użytku 6 września 1904[12].

Śródmieście początkowo rozwijało się w okolicach Rynku, dopiero w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego stulecia, po budowie wielkopłytowych osiedli mieszkaniowych, gwałtownie rozrosło się w kierunkach północnym i południowo-wschodnim[13].

Śródmieście dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Współczesne Śródmieście stanowi centrum administracyjno-usługowe miasta.

Jest dzielnicą bardzo zróżnicowaną pod względem zabudowy. W jego południowej i zachodniej części dominują wielkopłytowe osiedla mieszkaniowe (Osiedle 700-lecia, Osiedle Młodych i inne), a także centra handlowe (hipermarket Tesco, centra handlowe Lider i Targówek) oraz obiekty użyteczności publicznej (Urząd Miejski, Starostwo Powiatowe, Sąd Rejonowy i inne), natomiast w północnej części dzielnicy koncentruje się zabudowa jednorodzinna (Osiedle Widok, Osiedle Góra Burgałowska i inne)[14].

Rudza, część dzielnicy położona w jej zachodniej części, charakteryzowała się niegdyś zabytkową drewnianą zabudową, jednak została ona zniszczona w czasie II wojny światowej i zastąpiona nowoczesnym budownictwem[3].

Mimo, że dzielnica charakteryzuje się zwartą zabudową, nie brakuje tutaj terenów zielonych, takich jak Park Zamkowy[14], czy skwer między Aleją Legionówi Aleją Wolności[8].

Rudza[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rudza.

Częścią Śródmieścia jest Rudza, najstarszy fragment miasta. Pierwsi osadnicy zostali tam sprowadzeni w XIII wieku przez rodzinę Thurzonów, która otrzymała pozwolenie na eksploatację minerałów na Grojcu i w jego okolicy[15]. Podczas II wojny światowej duża część drewnianych zabudowań uległa zniszczeniu, zachowały się jednak resztki dawnego budownictwa. Znajduje się tam kościół św. Krzyża, wybudowany pod koniec XIV wieku[3].

Zbiorniki i cieki wodne[edytuj | edytuj kod]

Główną rzeką przepływającą przez Śródmieście jest Soła, prawy dopływ Wisły o długości 88,9 km i powierzchni dorzecza wynoszącej 1,4 tys. km². Soła zaczyna się jako połączenie kilku potoków górskich Beskidu Żywieckiego w okolicach Rajczy. Rzeka uchodzi do Wisły w okolicach Oświęcimia, zwiększając jej przepływ o około 59% (najwięcej w skali kraju).

Prawym dopływem Soły jest Koszarawa. Początek bierze w rejonie wsi Koszarawa. Następnie płynie przez tereny gmin: Koszarawa, Jeleśnia, Świnna oraz przez miasto Żywiec, gdzie wpada do Soły w rejonie mostu kolejowego.

Północno-zachodnie krańce dzielnicy położone są nad Jeziorem Żywieckim. Jest to zbiornik retencyjny (100 mln m³) na Sole, o powierzchni 1000 ha. Utworzenie jeziora w 1966 roku spowodowało zalanie znajdujących się na jego obecnym terenie wsi, m.in. Tresnej czy Zadziela oraz dzielnicy miasta o nazwie Stary Żywiec.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy znajduje się większość zabytków miasta:

  • Zespół zamkowo-parkowy:
    • Stary Zamek – wzniesiony przez Komorowskich w latach 1485-1500, kilkukrotnie przebudowywany, obecny neogotycki wygląd efektem przebudowy przez Habsburgów w latach 1850-1870, siedziba Muzeum Miejskiego
    • Nowy Zamekneoklasycystyczny pałac Habsburgów z lat 1893-1895, rozbudowany w latach 1906-1910
    • Park Zamkowy – założony przez Wielopolskich w końcu XVII w., przekomponowany w stylu angielskim przez Habsburgów na przełomie XIX i XX w.
      • Domek Chiński – dwukondygnacyjna XVIII-wieczna altana na parkowej wyspie
  • Konkatedra Narodzenia NMP – powstała w połowie XV wieku, wskutek licznych przebudów mieszana stylowo (dominuje gotyk i renesans)
  • Dzwonnica – wolnostojąca, kamienna, wzniesiona w latach 1723-1724
  • Kościół św. Krzyża – gotycki, powstały w 1428 r., wieża z r. 1910
  • Kościół św. Marka – neogotycki, wzniesiony w 1885 r. w miejscu wcześniejszej drewnianej świątyni
  • Cmentarz przy kościele św. Marka – założony w 1591 r., zamknięty w 1797 r.
  • Cmentarz Przemienienia Pańskiego – założony w 1701 r.
  • Siejba – klasycystyczny budynek z końca XVIII w., obecnie siedziba Żywieckiej Biblioteki Samorządowej
  • Ratusz – zbudowany w II połowie XIX w., swoją architekturą – łączącą neorenesans i neomauretanizm – przypomina synagogę
  • Budynek Zespołu Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych – gmach neorenesansowy zbudowany w 1880 r., pierwotnie siedziba szkoły podstawowej
  • Szpital Powiatowy – zbudowany w 1888 r. w stylu neorenesansowym
  • Sąd Rejonowy – gmach neorenesansowy, z końca XIX w., pierwotnie siedziba Zarządu Dóbr Arcyksiążęcych
  • Gmach „Sokoła” – secesyjny z 1904 r.
  • Szkoła Podstawowa nr 2 – gmach neobarokowy, wzniesiony w latach 1907-1909, pierwotnie siedziba Szkoły Panieńskiej
  • I Liceum Ogólnokształcące – gmach neorenesansowy, zbudowany w latach 1905-1911 dla c. k. Wyższej Szkoły Realnej
  • Pomnik Grunwaldzki – odsłonięty w 1910 r., zburzony w 1939 r., odbudowany w oryginalnym kształcie w 2005 r.
  • Dawna remiza strażacka przy ul. Kościuszki – neogotycka, z 1910 r.

Ważniejsze obiekty publiczne[edytuj | edytuj kod]

Ratusz – siedziba Urzędu Miejskiego
  • Urząd Miejski w Żywcu przy Rynku
  • Starostwo Powiatowe w Żywcu przy ul. Powstańców Śląskich
  • Muzeum Miejskie przy ul. Zamkowej
  • Sąd Rejonowy przy ul. Kościuszki
  • Prokuratura Rejonowa przy ul. Powstańców Śląskich
  • Żywiecka Biblioteka Samorządowa przy ul. Kościuszki
  • Komenda Powiatowa Policji przy Alei Piłsudskiego
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy ul. Piernikarskiej
  • Urząd Pocztowy nr 1 przy ul. Kościuszki
  • Miejskie Centrum Kultury przy Alei Wolności

Kultura i media[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Żywieckiej Biblioteki Samorządowej

Na terenie dzielnicy działalność prowadzi Miejskie Centrum Kultury w Żywcu z filiami na Osiedlu 700-lecia i Osiedlu Parkowym. Siedzibą Miejskiego Centrum Kultury jest budynek dawnego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” przy alei Wolności 4.

Przy ul. Kościuszki 5 znajduje się siedziba Żywieckiej Biblioteki Samorządowej. Z usług biblioteki korzysta 6100 czytelników, którym biblioteka oferuje ponad 97 000 woluminów oraz 11 500 kaset „książki mówionej”, a także książki w językach: angielskim, francuskim, niemieckim i słowackim[16]. Żywiecka Biblioteka Samorządowa prowadzi także współpracę z Kysucką Kniżnicą w Čadcy[17].

W Starym Zamku swoją siedzibę ma Muzeum Miejskie. Do najcenniejszych zabytków muzeum zalicza się dokumenty rękopiśmienne dziejów miasta i całej Żywiecczyzny – „Chronografia albo Dziejopis Żywiecki” Andrzeja Komonieckiego.

Działy muzeum[18]:

  • Dział Historii i Sztuki – zgromadził przywileje dla miasta i cechów rzemieślniczych żywieckich nadawane od XVI do XVIII wieku oraz kolekcję pamiątek cechowych oraz malarstwa cechowego z XIX i XX wieku. W zbiorach znajdują się cenne przykłady sztuki gotyckiej: rzeźba Św. Anny Samotrzeciej z ok. 1380 roku oraz obraz Opłakiwanie z poł. XV wieku. Znaleźć tu można także kolekcję tradycyjnych, mieszczańskich strojów żywieckich oraz zabytkowe meble.
  • Dział Etnografii – prezentuje kulturę Górali Żywieckich: odświętny strój pary małżeńskiej oraz obrzędowe rekwizyty i stroje kolędników. Znajdują się tu też instrumenty ludowe, meble, sprzęty gospodarskie, narzędzia rolnicze i pasterskie.
  • Dział Przyrody – zbiory prezentują kilkaset okazów fauny i flory beskidzkiej.
  • Dział Archeologii – ukazuje materiał archeologiczny z wykopalisk prowadzonych na Żywiecczyźnie.
  • Dział Głównego Inwentaryzatora Zbiorów - zajmuje się m.in. inwentaryzacją, gromadzeniem oraz udostępnianiem zbiorów.
  • Dział Ochrony i Konserwacji Zbiorów – troszczy się o odpowiednie warunki w pomieszczeniach, w których przechowywane są zbiory muzeum.
  • Dział Naukowo – Oświatowy – organizuje odczyty, prelekcje, spotkania muzealne oraz koncerty i imprezy artystyczne.

14 maja 2011 roku w schronie bojowym przy Alei Wolności otwarte zostało Muzeum Czynu Zbrojnego Żywiecczyzny.

Na terenie dzielnicy, przy ul. Podwale 4, swoją siedzibę ma powiatowy oddział redakcji dwutygodnika Super-Nowa. Przy Rynku w kamienicy nr 7 znajduje się redakcja regionalnego dodatku do czasopisma Dziennik Zachodni, a przy ul. Świętokrzyskiej 50 A – redakcja dwutygodnika Nad Sołą i Koszarawą.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa nr 2
Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 2 przy ul. Słowiczej 4
  • Przedszkole nr 9 przy ul. Poniatowskiego 12
  • Przedszkole nr 11 na Osiedlu Parkowym 16
  • Przedszkole Sióstr Serafitek przy ul. Jana III Sobieskiego 6

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Stanisława Staszica przy ul. Zielonej 2 – początki szkoły datowane są na 1867 rok, kiedy to powstała Szkoła Panieńska w Żywcu. W 1925 roku została przekształcona w Państwowe Seminarium Nauczycielskie Żeńskie, które zostało zlikwidowane w 1970 roku, a jego miejsce została utworzona Szkoła Podstawowa nr 2, która zakończyła swoją działalność w 2002 roku i została przekształcona w Gimnazjum nr 2[19]. W związku z reformą systemu oświaty z 2017 roku, Szkoła Podstawowa nr 2 została reaktywowana[20].
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Hugona Kołłątaja przy ul. Powstańców Śląskich 4 – swoimi korzeniami sięga do Szkoły Męskiej im. ks. Hugo Kołłątaja w Żywcu, założonej w 1920 roku. Do obecnego budynku szkoła przeniosła się w roku 1966[21].
  • Szkoła Podstawowa im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego - niepubliczna placówka katolicka[22] działająca od 1998. Siedziba szkoły położona jest przy Alei Legionów, naprzeciwko Miejskiego Centrum Kultury[23].
  • Niepubliczna Szkoła Podstawowa Da Vinci - prowadzi zajęcia w tymczasowej lokalizacji w budynku dawnego przedszkola przy ul. Słowiczej[24].

Szkoły średnie[edytuj | edytuj kod]

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika – założone 1 września 1904 roku jako Szkoła Realna w Żywcu. W 1910 roku stała się Siedmioklasową Wyższą Szkołą Realną. W tymże roku wprowadzono klasy koedukacyjne. W latach 30. powołano Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Mikołaja Kopernika w Żywcu, które w 1949 roku zostało zamienione na jedenastoletnią szkołę ogólnokształcącą[25].
  • Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych – szkoła powstała w 1936 roku jako Miejska Jednoroczna Szkoła Przysposobienia Kupieckiego, później przekształcona w Miejskie Gimnazjum Kupieckie. W 1956 utworzono Technikum Ekonomiczne i Zasadniczą Szkołę Handlową, a w 1966 roku wprowadzono klasy o profilu gastronomicznym[26].
  • Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych – początki szkoły sięgają założonej 1 września 1947 r. Szkoły Przyzakładowej Przysposobienia Przemysłowego, która w 1951 roku zmieniła nazwę na Państwowa Szkoła Przemysłowa. 1 września 1952 nazwę szkoły zmieniono na Technikum Mechaniczne i Zasadnicza Szkoła Metalowa Ministerstwa Hutnictwa. W latach 1976–1982 w budynku szkoły mieściła się Filia Politechniki Krakowskiej[27].
  • Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące Cogito - prowadzi naukę za pomocą metody Montessori[31], mieści się na ostatnim piętrze budynku Szkoły Podstawowej nr 2[32].
  • Zespół Szkół w Żywcu Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach - niepubliczna placówka edukacyjna składająca się z technikum, szkoły branżowej I stopnia i policealnego studium zawodowego[33].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Zakłady Mięsne Żywiec

Śródmieście, w przeciwieństwie do innych dzielnic, takich jak Zabłocie czy Sporysz, jest mało uprzemysłowione. Nieliczne zakłady przemysłowe koncentrują się przy ul. Brackiej, Folwark, Sienkiewicza, czy Świętokrzyskiej. Na terenie byłego tartaku przy Alei Legionów powstał hipermarket Tesco i kilka innych supermarketów, a w budynkach przeniesionej do pobliskiej dzielnicy Zabłocie Żywieckiej Fabryki Wtryskarek „Ponar” przy ul. Zielonej ulokowano galerię handlową i supermarket Carrefour.

Przy ul. Sienkiewicza znajduje się siedziba przedsiębiorstwa Eurofirany założonego w 1991 roku, która w 2005 roku przeniosła się do nowej siedziby o powierzchni 10 000 m². Firma zatrudnia 200 pracowników[34].

Przy ul. Świętokrzyskiej ulokowały się Zakłady Mięsne Żywiec, założone w 1989 roku[35]. Produkują kiełbasy, wyroby podrobowe, wyroby garmażeryjne, wędzonki, pieczenie oraz dania gotowe[36].

Oczyszczalnia ścieków, położona przy ul. Brackiej przyjmuje ścieki z Żywca oraz kilku okolicznych gmin. Zajmuje się też prosukcją wody pitnej, która pobierana jest z ujęcia na rzece Koszarawa[37]. W latach 1988-96 oraz 2008-2010 oczyszczalnia została zmodernizowana i rozbudowana[38].

Handel[edytuj | edytuj kod]

Dom Towarowy „Centrum”
Tesco

Przy Alei Legionów 45 znajduje się hipermarket Tesco, otwarty 14 września 2005. Przy obiekcie o powierzchni 3000 m² znajduje się 90 miejsc parkingowych[39].

W bezpośrednim sąsiedztwie Tesco znajdują się także supermarkety Kaufland, JYSK, Komfort i Abra.

W centrum dzielnicy, przy ul. Zielonej, usytuowane jest Centrum Handlowe Lider, w którym znajdują się supermarket Lewiatan, 57 sklepów i punktów usługowych, placówka Poczty Polskiej i lokale gastronomiczne[40]. Centrum Handlowe Lider oferuje około 400 miejsc parkingowych[41]. W bezpośrednim sąsiedztwie galerii znajduje się supermarket sieci Action[42].

Przy ulicy Żeromskiego zlokalizowane jest Centrum Handlowe Targówek, gdzie znaleźć można 33 butiki i stoiska, drogerię Rossmann i sklepy Pepco oraz KiK[43][44].

Ponadto w dzielnicy znajdują się supermarkety Biedronka (przy ul. Żeromskiego i na Osiedlu 700-lecia), Stokrotka (na Osiedlu 700-lecia), Lidl (przy ul. Komonieckiego) i Aldi (przy ul. Żeromskiego). Na Osiedlu 700-lecia, przy Alei Piłsudskiego położona jest niewielka Galeria Kolorowa, mieszcząca sześć sklepów, aptekę, dwa lokale gastronomiczne oraz agencję pocztową[45].

W Śródmieściu istnieje także kilka stacji benzynowych oraz wiele małych, osiedlowych marketów i sklepików.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Na terenie dzielnicy działa Towarzystwo Sportowe Koszarawa Żywiec założone w 1910 roku. Dysponuje ono własnym stadionem przy Alei Wolności 4, mieszczącym 2400 osób.

Przy ul. Zielonej znajduje się Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, dysponujący halą widowiskowo-sportową i pływalnią. Hala sportowa ma powierzchnię 1750 m². Posiada widownię na 156 miejsc oraz dwie dodatkowe galerie na 50 miejsc. Na terenie pływalni do dyspozycji użytkowników udostępnione są: basen sportowy z czterema torami pływackimi, basen rekreacyjny z hydromasażem i gejzerem wodnym, solarium oraz dwie sauny fińskie.

Ośrodek jest organizatorem wielu imprez sportowych, a także przygotowuje i przeprowadza zawody sportowe na szczeblu miejskim i powiatowym. Promuje takie dyscypliny jak: kolarstwo, biegi górskie, żeglarstwo, triathlon, narciarstwo, tenis ziemny i stołowy.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Wolnych Chrześcijan[edytuj | edytuj kod]

  • Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan w Żywcu - początki zboru sięgają 1934. Początkowo odbywały się nabożeństwa domowe, następnie urządzona została prowizoryczna kaplica w Zarzeczu. W 1962 powstał budynek z kaplicą przy ul. Wesołej. Na skutek wzrostu ilości wiernych, w latach 80. postanowiono o budowie nowego budynku zborowego przy Alei Legionów, który mieści kaplicę i pozostaje jego siedzibą[48].

Kościół Zielonoświątkowy[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Aleja Piłsudskiego

Główne ciągi komunikacyjne[edytuj | edytuj kod]

Ponadto status drogi powiatowej mają[50]:

Inne ważne ulice przebiegające przez Śródmieście to:

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa w rejonie ul. Witosa

Przez Śródmieście przebiega linia kolejowa nr 97 Skawina–Żywiec, jednak na terenie dzielnicy nie jest położona żadna stacja kolejowa. Proponowane jest utworzenie przystanku kolejowego na odcinku przebiegającym nieopodal ulicy Witosa, który miałby obsługiwać głównie ruch osobowy z terenów pobliskiego Osiedla Parkowego, Osiedla 700-lecia oraz gęsto zamieszkałych ulic Komorowskich, Wodnej i Klonowej. W 1994 roku mieszkańcy miasta zwrócili się z prośbą do burmistrza o otwarcie przystanku o tejże lokalizacji, jednak władze Żywca nie były tą sprawą zainteresowane, argumentując swoją odpowiedź wystarczającą częstotliwością kursowania autobusów komunikacji miejskiej łączących wymienione wcześniej tereny z głównym dworcem kolejowym[51].

Planowane jest również utworzenie Szybkiej Kolei Miejskiej w Bielsku-Białej, która mogłaby być rozszerzona o połączenia do Żywca i Czechowic-Dziedzic. W związku z tym również proponowane jest utworzenie przystanku Żywiec-Miasto o podobnej lokalizacji w południowo-zachodniej części Śródmieścia, pomiędzy stacjami Żywiec i Żywiec Sporysz[52].

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Przystanek MZK przy ul. Zamkowej

Na terenie dzielnicy znajdują się 22 przystanki komunikacji miejskiej[53]. Na najważniejszych zatrzymują się autobusy następujących linii:

  • Aleja Piłsudskiego – 1, 5, 6, 9, 12, 13
  • Osiedle 700-lecia – 5, 9, 12
  • Osiedle Młodych – 4, 7, 14, 16, 17
  • Osiedle Widok – 4, 16, 17
  • Plac Mariacki – 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17
  • Polonia – 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Żywca. Część II: Kierunki rozwoju.
  2. Najlepsza dzielnica Żywca. Zagłosuj w plebiscycie. Żywiec NaszeMiasto. [dostęp 2020-06-07].
  3. a b c Rudza – drewniana osada dawnego Żywca. Beskidy News. [dostęp 2020-06-07].
  4. Żywiec: W co się ubrać?. Regionalny Portal Informacyjny beskidzka24. [dostęp 2020-06-07].
  5. a b c d „Nad Sołą i Koszarawą”: Żywiec sprzed stu laty
  6. Ewa Furtak. Żywiec. Tradycyjny strój mieszczański to dzieło sztuki. „Gazeta Wyborcza Bielsko-Biała”, 8 lutego 2016. 
  7. „Nad Sołą i Koszarawą”: Żywiec na starych pocztówkach
  8. a b Jak powstawały żywieckie ulice. ŻywiecInfo. [dostęp 2020-06-07].
  9. Teodor Lintscher o przemianach społecznych na Żywiecczyźnie w drugiej połowie XIX wieku. ŻywiecInfo. [dostęp 2020-06-07].
  10. „Nad Sołą i Koszarawą”: Księga jubileuszowa 100-lecia I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Żywcu
  11. „Nad Sołą i Koszarawą”: Jednym zdaniem
  12. „Nad Sołą i Koszarawą”:Święto Niepodległości 2004
  13. Historia bloków w Żywcu. ŻywiecInfo. [dostęp 2020-06-07].
  14. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Żywca. Część A - Uwarunkowania rozwoju, Rada Miejska w Żywcu, 30 października 2014, s. 8.
  15. Monika Ćwikłowska- „Żywiec na dawnej pocztówce” (Żywiec 1995)
  16. Żywiecka Biblioteka Samorządowa: O bibliotece
  17. Żywiecka Biblioteka Samorządowa: Współpraca między Żywiecką Biblioteką Samorządową a Kysucką Kniżnicą w Čadcy
  18. Muzeum Miejskie w Żywcu: Działy muzeum
  19. Gimnazjum nr 2 w Żywcu: Historia Szkoły
  20. naszemiasto.pl Żywiec - Reforma edukacji w Żywcu. Jaka będzie nowa sieć szkół?
  21. Szkoła Podstawowa nr 5 w Żywcu: Historia szkoły
  22. Statut. Szkoła Podstawowa im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  23. Historia szkoły. Szkoła Podstawowa im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  24. Lokal. Niepubliczna Szkoła Podstawowa Da Vinci. [dostęp 2020-06-07].
  25. Historia szkoły. I Liceum Ogólnokształcące w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  26. Historia Ekonoma w skrócie. Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  27. Z kart historii. Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  28. Historia szkoły. Niepubliczna Szkoła Ogólnokształcąca i Zawodowa w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  29. Kierunki kształcenia. Niepubliczna Szkoła Ogólnokształcąca i Zawodowa w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  30. Kontakt. Niepubliczna Szkoła Ogólnokształcąca i Zawodowa w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  31. Żywiec. Montessori Mountain Schools. [dostęp 2020-06-07].
  32. Liceum Cogito. [dostęp 2020-06-07].
  33. O szkole. Zespół Szkół w Żywcu Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach. [dostęp 2020-06-07].
  34. Eurofirany: O firmie
  35. O nas. Zakłady Mięsne w Żywcu Wojciech Dobija. [dostęp 2020-06-07].
  36. Nasze produkty. Zakłady Mięsne w Żywcu Wojciech Dobija. [dostęp 2020-06-07].
  37. Przedmiot działalności. Żywiec MPWiK sp. z o.o.. [dostęp 2020-06-07].
  38. Historia. Żywiec MPWiK sp. z o.o.. [dostęp 2020-06-07].
  39. Żywiec. Tesco Polska Sp. z o.o.. [dostęp 2020-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  40. Centrum Handlowe Lider: Sklepy
  41. Wszystkie jesienne zakupy pod jednym dachem. Regionalny Portal Informacyjny beskidzka24.pl. [dostęp 2020-06-07].
  42. Żywiec Stefana Żeromskiego. Action. [dostęp 2020-06-07].
  43. Sklepy. Galeria Targówek. [dostęp 2020-06-07].
  44. Beskid Żywiecki: Otwarcie Centrum Targowego w Żywcu
  45. Galeria Kolorowa:Stoiska
  46. Protestantyzm na Żywiecczyźnie. [dostęp 2020-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  47. Sprawozdanie ks. proboszcza za rok 2018. Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  48. Historia Zboru Wolnych Chrześcijan w Żywcu. Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  49. Historia. Kościół Zielonoświątkowy - zbór w Żywcu. [dostęp 2020-06-07].
  50. Urząd Miejski w Żywcu: Ulice Żywca
  51. „Nad Sołą i Koszarawą”: Przystanek kolejowy na trasie Żywiec – Żywiec-Sporysz
  52. Szybkie koleje miejskie w Polsce: Szybki Tramwaj Kolejowy w Bielsku-Białej
  53. MZK Żywiec: Mapa komunikacji miejskiej