Świątniki Górne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świątniki Górne (Górki)
Herb
Herb Świątnik Górnych
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Świątniki Górne
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja krakowska
Prawa miejskie 1997
Burmistrz Witold Słomka[1]
Powierzchnia 4,43 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

2280[2]
515 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 12
Kod pocztowy 32-040
Tablice rejestracyjne KRA
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Świątniki Górne (Górki)
Świątniki Górne (Górki)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świątniki Górne (Górki)
Świątniki Górne (Górki)
Ziemia 49°56′05″N 19°57′14″E/49,934722 19,953889
TERC
(TERYT)
2121506144
SIMC 1206144
Urząd miejski
ul. K. Bruchnalskiego 36r />32-040 Świątniki Górne
Strona internetowa
BIP
Świątniki Górne
Kościół w Świątnikach Górnych

Świątniki Górnemiasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Świątniki Górne. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego. Według danych z 31 marca 2011 miasto miało 2280 mieszkańców. Lokalny ośrodek usługowy; drobny przemysł metalowy. Znany ośrodek rzemiosła ślusarskiego (kłódki, artystyczne wyroby ślusarskie).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość Świątniki Górne (pierwotnie Górki) została założona prawdopodobnie w XI wieku jako osada służebna należąca do kapituły katedry krakowskiej. Wybrani mieszkańcy mieli obowiązek służby w katedrze w Krakowie - służba kościelna, pilnowanie porządku, dzwonienie (m.in. dzwonem Zygmunta w pewnym okresie), oprowadzanie zwiedzających po katedrze i kryptach. Pierwszy zachowany zapis dotyczący Górek znajduje się w Liber beneficiorum Jana Długosza, gdzie wspomina się m.in. o podziale wsi na 12 gospodarstw, o obowiązku służebnym dającym jednocześnie zwolnienie od pańszczyzny oraz o przebiegu granic.

W latach 1590-1600 biskup krakowski, kardynał Jerzy Radziwiłł, sprowadził włoskich rusznikarzy, żeby mieć możliwość wyposażenia chorągwi biskupich. Dało początek działalności kowalskiej i płatnerskiej w Świątnikach. Gdy pod koniec XVIII w. nie było już zbytu na zbroje husarskie i szable, mieszkańcy wsi przenieśli swoje doświadczenia na produkcje głównie zamków i kłódek.

Od 1772 r. Świątniki znalazły się w zaborze austriackim. Władze zniosły zależności służebne wobec katedry i wieś przeszła na własność państwa. W trosce o rozwój techniczny i przemysłowy w Galicji, na wniosek sejmu we Lwowie, władze cesarskie założyły w 1888 r. c. k. Szkołę Ślusarską, aby kształcić przyszłych majstrów ślusarskich i wprowadzać nową technologię do produkcji kłódek (m.in. prasy ręczne i prasa parowa).

Świątniczanie licznie brali udział w walkach o wolność w 1846 r. (na Węgrzech) i w Powstaniu Styczniowym. Walczyli także w szeregach legionów polskich oraz wcieleni w austriackiej armii podczas I wojnie światowej, a także później podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920-1921. W okresie międzywojennym nastąpił szczytowy rozwój ślusarstwa w Świątnikach. Obok Spółki Ślusarskiej działającej przy Szkole Ślusarskiej, działały także małe spółki przemysłowe - M. Czerwiński i Ska zwana jako „Haszpień”, Stanisław Kwintowski i Ska zwana jako „Mazur” oraz spółka „Polonez”. Po II wojnie światowej nowe władze ludowej Polski, naliczając olbrzymie podatki na prywatne spółki, doprowadziły na zaprzestania ich działalności i powołania w ich miejsce Spółdzielni Pracy Metalowców „Przyszłość”.

Świątniki Górne uzyskały prawa miejskie w 1997 r. Od 2001 r. istnieje także Muzeum Ślusarstwa im. Marcina Mikuły.

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie[3]

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Demografia Świątnik Górnych[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Demografia Świątnik Górnych.

Przypisy