Święta alegoria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta alegoria
Święta alegoria
Autor Giovanni Bellini
Rok wykonania 1490-1500
Technika wykonania olej na desce
Rozmiar 73 × 119 cm
Muzeum Galeria Uffizi

Święta alegoria – obraz włoskiego malarza Giovanniego Belliniego.

Obraz przez wiele lat znajdował się w zbiorach cesarskich w Wiedniu. W 1793 roku za sprawą księdza Lanziego został przekazany do Poggio Imperiale, a dwa lata później do Galerii Uffizi. Aż do 1871 roku był uważany za dzieło Giorgiona i dopiero włoski krytyk sztuki Giovanni Battista Cavalcaselle dowiódł autorstwo Belliniego. Temat i oryginalny tytuł obrazu nie są znane, stąd badacze stworzyli wiele hipotez ich dotyczących. Niektórzy uważają, iż inspiracją do powstania obrazu był pochodzący z końca XIV wieku poemat Pielgrzymka duszy autorstwa Guillaume’a de Deguilleville’a[1]. W późniejszych latach wysuwano inne przypuszczenia: Nicolo Rasmo w 1946 roku pisał, iż tematem obrazu jest święta rozmowa, inni natomiast sądzą, iż jest to alegoria idei miłosierdzia i sprawiedliwości, a nawet obraz raju.

Dzieło powstało w okresie dojrzałości artystycznej Belliniego. Jego prace z tego okresu przesycone były mistycyzmem i pozostawały pod wpływem odrodzonej myśli filozoficznej[2].

Dzieło podzielone jest na dwie części: u dołu, na wyłożonym marmurową posadzką tarasie, rozmieszczonych zostało kilka postaci; górna połowa obrazu, oddzielona balustradą, to naturalistyczny pejzaż zapełniony mitologicznymi postaciami, z jeziorem, w którym odbijają się fragmenty gór i błękitnego nieba. Według Zygmunta Waźbińskiego:

Quote-alpha.png
Jest to jedna z najoryginalniejszych wizji pejzażu w sztuce włoskiego Quattrocenta[3].

Na tarasie po lewej stronie Bellini przedstawił Marię siedzącą na tronie, nad którą zawieszony jest baldachim imitujący róg obfitości – symbol płodności. Na tronie widoczny jest fryz przedstawiający scenę z mitu o Marsjaszu, nawiązującego do Pasji Jezusa. Koło Marii znajdują się dwie niezidentyfikowane postaci kobiece, prawdopodobnie dwie święte lub uosobienia dwóch cnót. Poza parapetem stoją prawdopodobnie św. Piotr i św. Paweł. Na dalszym planie, tuż przy krawędzi obrazu, widoczna jest postać w turbanie, prawdopodobnie symbolizująca niewiernych. Na środku tarasu czworo dzieci bawi się wokół małego drzewa, na którym widoczne są srebrne owoce. Drzewo może symbolizować drzewo wiedzy, symbol życia i mądrości. Po prawej stronie widoczne są stojące postaci Hioba i św. Sebastiana.

Przypisy

  1. Uważają tak: angielsko-niemiecki krytyk sztuki Gustav Ludwig (Antonello da Messina and the Flemish artists in Venice, 1902), włoski historyk sztuki Pompeo Molmenti (Le isole della Laguna veneta, 1904).
  2. G. de Logu, M. Abis, Malarstwo weneckie złotego okresu, Warszawa 1976, tab. 4.
  3. Z. Waźbiński, Malarstwo Quattrocenta, Warszawa 1989, s. 188.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Giuseppe de Logu, Mario Abis, Malarstwo weneckie złotego okresu XV-XVIII wieku, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1976, ISBN 963-13-4313-8.
  • Rolf C. Wirtz, Sztuka i architektura. Florencja, wyd. h.f.ullmann, 2003, ISBN 978-3-8331-2302-3.
  • Zygmunt Waźbiński, Malarstwo Quattrocenta, Warszawa: wyd. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1989, ISBN 83-221-0433-2.