Świebodzin (powiat tarnowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie tarnowskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Świebodzin
Przystanek kolejowy Kłokowa w Świebodzinie
Przystanek kolejowy Kłokowa w Świebodzinie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Pleśna
Liczba ludności 1051
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 33-114[1]
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0827389
Położenie na mapie gminy Pleśna
Mapa lokalizacyjna gminy Pleśna
Świebodzin
Świebodzin
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Świebodzin
Świebodzin
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Świebodzin
Świebodzin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świebodzin
Świebodzin
Ziemia49°57′30″N 20°57′58″E/49,958333 20,966111

Świebodzinwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Pleśna, 6 km na południe od Tarnowa. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Świebodzin leży u podnóża Pogórza Ciężkowickiego, wzdłuż doliny rzeki Biała Tarnowska. Teren wsi wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu Pogórza Ciężkowickiego, pełniąc funkcję otuliny parków krajobrazowych: Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego, Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki[2]. Powierzchnia miejscowości Świebodzin wynosi 5,25 km². Sołectwo posiada ponad 86% terenów rolniczych i leśnych.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Świebodzin[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0827395 Dół część wsi
0827403 Kanada część wsi
0827410 Kłokowa część wsi
1051353 Na Grabówce część wsi
0827426 Podlesie część wsi

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od zawołania rodowego "Świeboda" (patrz: śleboda) najstarszych znanych właścicieli wsi, rodu Gryfitów[5]. Kłokowa z początku oddzielna wieś[6], później przysiółek młodszego[6] Świebodzina swoją nazwę wywodzi od podstawy kłok-, oznaczającej klekotanie, grzechotanie[7] (rdzeń ten występuje w słowach klokot, kłokoczka) lub z ukraińskiego kłok czyli kłak[8]. Integralnymi częściami Świebodzina są: Dół, Kanada, Kłokowa, Na Grabówce, Podlesie[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi Świebodzin pochodzi z 1407[6]. W 1408 odnotowana jest Kłokowa[6]. Z czasem utworzyły one jedno sołectwo z tym, że Świebodzin należał do parafii w Porębie Radlnej, Kłokowa natomiast do parafii w Pleśnej[10]. Stan ten utrzymywał się do dnia erygowania miejscowej parafii pw. Maksymiliana Kolbe[11]. W 1581 należał do Piotra Śreniawity[12]. Z 1785 pochodzi informacja o murowanym zamku (prawdopodobnie chodziło o dwór obronny) Łowczowskich „na Kokowy”[13], czyli w dzisiejszej Kłokowej. Na przełomie XVIII i XIX w. właścicielami Świebodzina byli Ludwik Jordan i Ludwika Jordan z d.Komarnicka[5]. W 1827 Świebodzin należał do Franciszka Jordana[14]. W 1846 podczas wydarzeń rabacji galicyjskiej proboszcz pobliskiej Pleśnej Wojciech Cieckiewicz, związany i wieziony przez chłopów do Tarnowa podjął próbę ucieczki w zarośla rzeki Biała. W Świebodzinie został złapany i zabity kijami oraz cepami[15]. W 1858 dzierżawcą miejscowego folwarku był Jakub Geisler[16]. W 1874 właścicielem Świebodzina i Kłokowej był Adam Franciszek Jordan[17]. 18 sierpnia 1876 r. przez miejscowość przeprowadzono linię kolejową Tarnów-Leluchów. Pod koniec XIX stulecia Świebodzin razem z Kłokową należał do Adolfa Jordana[5][12]. W 1930 miejscowość liczyła 407 mieszkańców a właścicielem folwarku był M.Guberhard[18]. W 1947 uruchomiono przystanek kolejowy obok przejazdu i stacji dróżnika w Kłokowej[19][5]. W latach 1982-1987 na terenie Kłokowej Wspólnota Zielonoświątkowa wybudowała salę zgromadzeń oraz ośrodek kolonijny, gdzie w okresie letnim odbywają się turnusy kolonijne dla dzieci oraz chrzty wodne w pobliskiej rzece Biała[20]. 13 października 1991 poświęcono miejscowy kościół rzymskokatolicki[21]. 1 stycznia 2007 została erygowana parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem św. Maksymiliana Marii Kolbego[21]. W 2010 w wyniku intensywnych opadów deszczu na terenie wsi uaktywniło się kilka osuwisk o łącznej powierzchni ponad 53 ha[22]. Zniszczone zostało również torowisko, a odcinek linii kolejowej na czas remontu wyłączono z ruchu.

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz od 1962 roku[20] Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowaprotestancki kościół o charakterze ewangelicznym.

Szkoła[edytuj | edytuj kod]

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1.09.1937 – założenie Szkoły Podstawowej
  • 1943 – funkcję kierownika szkoły otrzymuje p. Adam Krupa
  • 1945 – przeniesienie zajęć lekcyjnych do mieszkania właściciela tutejszego majątku- p. Jana Gubernata
  • 1953 – funkcję kierownika szkoły obejmuje p. Emilia Tyrka
  • 1965 – nowy budynek szkolny został oddany do użytku
  • 1968 – funkcję dyrektora szkoły obejmuje p. Anna Budzik
  • 1976 – wykonano: instalację CO i wodno- kanalizacyjną, boisko trawiaste i do piłki ręcznej
  • 1986 – funkcję dyrektora szkoły obejmuje p. Maria Seruś. Pomalowano cały budynek, wymieniono parkiet, CO zamieniono na gazowe
  • 1998 – funkcję dyrektora obejmuje p. Irena Barszcz
  • 27.06.2004 – uroczystość nadania imienia i wręczenia sztandaru Szkole Podstawowej w Świebodzinie
  • 3.06.2012 – 75-lecie powstania szkoły[23]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Gmina Pleśna: Plan odnowy miejscowości Świebodzin. [dostęp 2015-05-03].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. a b c d Tadeusz Pęcak: Poręba Radlna.Dzieje do 1988 r..
  6. a b c d Feliks Kiryk, Zygmunt Ruta: Tarnów dzieje miasta i regionu. Tom I – czasy przedrozbiorowe. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981.
  7. Jan P. Cieciński: Miesięcznik: AURA – ochrona środowiska.. W: "Krzew naszych przodków" [on-line]. 2004. [dostęp 2015-12-16].
  8. Kazimierz Rymut: Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 1999.
  9. Małopolska Infrastruktura Informacji Przestrzennej | Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, miip.geomalopolska.pl [dostęp 2016-03-17].
  10. Tarnowski Gość Niedzielny.. [dostęp 2015-12-16]. s. Świebodzin. Parafia pw. św. Maksymiliana M. Kolbego. Najmłodsza córa..
  11. Oficjalna strona parafii rzymsko-katolickiej w Świebodzinie. [dostęp 2015-12-16].
  12. a b Władysław (1818-1890) Red Walewski, Filip (1843-1885) Red Sulimierski, Bronisław (1846-1918) Red Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 8, [Perepiatycha – Pożajście], Druk. "Wieku", 1887 [dostęp 2016-07-27].
  13. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO, UCHWAŁA NR XLIV/327/14 RADY GMINY PLEŚNA w sprawie przyjecia Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami Gminy Plesna na lata 2014-2018., 29 września 2014.
  14. Schematismus des Königreiches Galizien und Lodomerien. Für das Jahr ..., Piller, 1827 [dostęp 2017-06-30] (niem.).
  15. Józef Sieradzki, Czesław Wycech, Rok 1846 w Galicji. Materiały źródłowe., 1958, str.174.
  16. Czas, polona.pl [dostęp 2016-04-02].
  17. Spis wyborców posiadłości tabularnych, „Gazeta Lwowska”, 16 lipca 1874.
  18. Księga adresowa Polski (wraz z W.M.Gdańskiem) 1930 r., 1930.
  19. Marek Potocki, Rozkład Polska, lato 1947, Str. 126, Tab. 39, www.bazakolejowa.pl [dostęp 2016-09-02].
  20. a b Zbór ChWZ w Świebodzinie, chwz.home.pl [dostęp 2016-04-03].
  21. a b Rada Gminy Pleśna: Plan Odnowy miejscowości Świebodzin. 2008. [dostęp 2015-12-16].
  22. Rada Gminy Pleśna, Wykaz osuwisk w Gminie Pleśna, na których nastąpiło zniszczenie lub uszkodzenie obiektów budowlanych w wyniku osunięcia ziemi. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXVIII/325/10, 10 listopada 2010.
  23. Kronika fotograficzna, www.swiebodzin.szkola.pl [dostęp 2017-07-03] (pol.).