Świecznik rozgałęziony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świecznik rozgałęziony
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina szyszkogłówkowate
Rodzaj świecznik
Gatunek świecznik rozgałęziony
Nazwa systematyczna
Artomyces pyxidatus (Pers.) Jülich
Biblthca Mycol. 85: 399 (1982)
Charakterystyczne miseczkowato zakończone rozgałęzienia
Często występuje gromadnie

Świecznik rozgałęziony (Artomyces pyxidatus (Pers.) Jülich ) – gatunek grzybów należący do rodziny szyszkogłówkowatych (Auriscalpiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji: Auriscalpiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1794 r. Persoon nadając mu nazwę Clavaria pyxidata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1982 r. Walter Jülich, przenosząc go do rodzaju Artomyces[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda r[2]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także jako goździeniec kieliszkowaty i goździeniec kubkowaty, a Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę świecznica rozgałęziona[3]. Niektóre synonimy naukowe[4]:

  • Clavaria coronata Schwein. 1832
  • Clavaria pyxidata Pers.1794
  • Clavicorona coronata (Schwein.) Doty, 1947
  • Clavicorona pyxidata (Pers.) Doty, 1947
  • Merisma pyxidatum (Pers.) Spreng. 1827

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Krzaczkowaty, o wysokości 2-4, wyjątkowo do 8 cm. Krzaczek wyrasta z jednego grubego pnia, który ku górze wielokrotnie rozgałęzia się na coraz cieńsze gałązki (jak w kandelabrze). czym Ostatnie rozgałęzienie jest miseczkowato rozszerzone, a z brzegów miseczki wyrasta kilka drobnych wyrostków. Gałązki są wzniesione do góry i dość gęste, tak że krzaczek jest zwarty. Barwa od bladocielistej przez bladożółtą do ochrowożółtej[5]. W Ameryce Północnej owocnik osiąga rozmiary: 4-13 cm wysokości i 2-10 cm szerokości[6].

Miąższ

Elastyczny, o barwie od białawej do jasnożółtej. Potarty lub uszkodzony brązowieje[5]. Smak łagodny lub lekko pieprzny, zapach niewyraźny, czasami przypomina pieczone ziemniaki[6].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki eliptyczne z maleńką kropelką i bardzo drobno brodawkowane, o rozmiarach 8-11 × 5-6 μm. Cystydy o rozmiarach 50 × 9 μm i różnych kształtach, czasami ledwo tylko wystające[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej, w Azji i w Europie[6]. W Polsce gatunek dość rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Anglii, Szwecji, Niemczech[3].

Rośnie w lasach, na butwiejących pniach i pniakach drzew liściastych (na brzozie omszonej, topoli osice i innych), ale także na iglastych (na świerku). Owocniki wytwarza od lipca do października[3].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof[3], grzyb niejadalny[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-01-22].
  2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  3. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-02-22].
  5. a b c Atlas grzybów. świecznica rozgałęziona – Clavicorona pyxidata. [dostęp 2014-02-22].
  6. a b c d MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-02-22].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.