Świergotka ognistobrzucha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Świergotka ognistobrzucha
Northiella haematogaster[1]
(Gould, 1838)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina papugi wschodnie
Podrodzina damy
Plemię Platycercini
Rodzaj Northiella
Mathews, 1912
Gatunek świergotka ognistobrzucha
Synonimy
  • Platycercus haematogaster Gould, 1838[1]
  • Psephotus haematorrhous (Gould, 1838)[2]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Świergotka ognistobrzucha[4] (Northiella haematogaster) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae) zamieszkującego Australię. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Northiella. Nie jest zagrożony wyginięciem. Gatunek ten jest często spotykany w europejskich hodowlach[5].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten został naukowo opisany w 1838 roku przez angielskiego ornitologa Johna Goulda jako Platycercus haematogaster[1]. Obecnie (2021) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza świergotkę ognistobrzuchą w rodzaju Northiella[6]. Część źródeł uznaje ten rodzaj za monotypowy[7][4], inne wyodrębniają świegotkę żółtobrzuchą (N. (haematogaster) narethae) jako oddzielny gatunek – takie ujęcie systematyczne stosuje IOC[6].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnie wyróżnia się cztery podgatunki N. haematogaster[8][7]:

  • świergotka czerwonorzytna[4] (N. h. haematorrhoa) (Bonaparte, 1856) – południowo-wschodni Queensland oraz północna i wschodnia Nowa Południowa Walia[6];
  • świergotka ognistobrzucha[4] (N. h. haematogaster) (Gould, 1838) – zachodnia i południowa Nowa Południowa Walia, północno-zachodnia Wiktoria oraz południowo-wschodnia Australia Południowa[6];
  • N. h. pallescens (Salvadori, 1891) – północno-wschodnia Australia Południowa[6];
  • świergotka żółtobrzucha[4] (N. h. narethae) (White, HL, 1921) – południowo-wschodnia Australia Zachodnia oraz południowo-zachodnia Australia Południowa[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Świergotki ognistobrzuche mierzą około 30 cm oraz ważą 65–105 g[5]. W ich ubarwieniu dominuje barwa oliwkowobrązowa. Czoło, kantarek, pokrywy uszne i policzki są fiołkowoniebieskie. Pozostała część głowy i grzbiet są oliwkowoszare. Dolna część piersi, boki ciała i pokrywy podogonowe są żółte, brzuch – czerwony, a lotki pierwszorzędowe i pokrywy podskrzydłowe – fioletowoniebieskie[9]. Na skrzydłach jest żółtooliwkowa plama[5]. Wierzch środkowych sterówek jest brązowozielony z ciemnoniebieskimi końcówkami, pozostałe są ciemnoniebieskie z białawoniebieskimi końcówkami, a spód sterówek jest białoniebieskawy[9]. Dziób jest szarobiały, oczy zaś ciemnobrązowe. Samica różni się od samca mniejszą ilością czerwonego ubarwienia i ciemniejszymi kolorami na głowie[5].

U świergotek czerwonorzytnych (N. h. haematorrhoa) barwa czerwona na brzuchu ma większy zasięg, bo aż po pokrywy podoogonowe. Plama na skrzydle tego podgatunku jest brązowoczerwona. Z kolei u N. h. pallescens brzuch jest bledszy, a u samic barwy bladoczerwonej w ogóle nie ma lub jest w niewielkiej ilości. Świergotki żółtobrzuche (N. h. narethae) barwę niebieską na głowie mają bardziej zielonkawą. Ich brzuch jest ciemnożółty, pokrywy podogonowe są czerwone[5].

Młode osobniki przypominają dorosłe. Są one ciemniejsze oraz mają mniej barwy czerwonej na brzuchu i udach. Ostateczne ubarwienie nabywają po pierwszym roku życia[9].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Świergotka podczas żerowania

Świergotki ognistobrzuche najczęściej przebywają w parach lub grupach liczących do 20 ptaków. Są hałaśliwym gatunkiem. Budzą się wcześnie rano, a potem lecą zaspokoić pragnienie. Następnie żerują w koronach drzew oraz na ziemi. Prowadzą osiadły tryb życia. Wyjątek stanowią świergotki żółtobrzuche (N. h. narethae), które przemieszczają się sezonowo razem z deszczami[5].

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten zamieszkuje różne środowiska. Świergotka ognistobrzucha obserwowana jest między innymi w otwartych lasach, w lasach przybrzeżnych, na terenach porośniętymi eukaliptusami (Eucaliptus sp.), na polach uprawnych. Bywa też widywana na otwartym terenie porośniętym pojedynczymi drzewami. Świergotki żółtobrzuche (N. h. narethae) preferują suche tereny, takie jak pustynie porośnięte rzewnią (Casuarina) czy mulgi[5].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Świergotki ognistobrzuche żywią się głównie roślinami zielnymi, kwiatami i sokiem z owoców[9]. Spożywają także jagody, larwy owadów i nektar[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Sezon lęgowy trwa od lipca do grudnia[5]. Podczas zalotów ptaki te potrząsają sterówkami, machają głową i stroszą na niej pióra. Gniazda zakładają w dziuplach drzew, gdzie samica składa 4–7 jaj. Inkubacja trwa około 22 dni. Młode są wychowywane przez oboje rodziców[9]. Opuszczają one gniazdo po 5 tygodniach[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) nieprzerwanie od 1988 roku uznaje świergotkę ognistobrzuchą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity, z wyjątkiem obrzeży zasięgu występowania. Populacja ma trend spadkowy ze względu na niszczenie siedlisk i niezrównoważony odłów do niewoli[3][10]. Gatunek ten został wymieniony wśród ptaków wysoko narażonych na zmiany klimatyczne[11]. Wymieniony jest w II załączniku CITES[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Northiella haematogaster, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. D. Lepage: Eastern Bluebonnet Northiella haematogaster (Gould, 1838) (ang.). W: Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2021-07-18].
  3. a b Northiella haematogaster, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. a b c d e Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Platycercini Selby, 1836 (Wersja: 2020-11-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-17].
  5. a b c d e f g h i j Bluebonnet (Northiella haematogaster), [w:] Parrot Encyclopedia [online], World Parrot Trust [dostęp 2021-07-17].
  6. a b c d e f F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos (ang.). IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-07-18].
  7. a b Handbook of the Birds of the World and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5, BirdLife Data Zone, grudzień 2020, s. 234 [dostęp 2021-07-08].
  8. Bluebonnet (Northiella haematogaster) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-23)].
  9. a b c d e Blue Bonnet Parrots, [w:] BeautyOfBirds.com [online], Avianweb LLC [dostęp 2021-07-17].
  10. Species factsheet: Northiella haematogaster (ang.). BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-07-18].
  11. Stephen Garnett, Donald Franklin, Climate Change Adaptation Plan for Australian Birds, Csiro Publishing, 30 maja 2014, ISBN 978-0-643-10803-5 [dostęp 2021-07-17] (ang.).
  12. Northiella haematogaster, [w:] Species+ [online], UNEP-WCMC, CITES Secretariat [dostęp 2021-07-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]