Świetlisty Szlak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Komunistyczna Partia Peru – Świetlisty Szlak
PCP-SL
Komunistyczna Partia Peru – Świetlisty Szlak
Bandera Świetlistego Szlaku
Państwo  Peru
Historia
Sformowanie 17 maja 1980
Rozformowanie
Pierwszy dowódca Abimael Guzmán
Dane podstawowe
Obecny dowódca Víctor Quispe Palomino
Liczebność 4,200 (2012)[1]
Wojskowy budżet
Komunistyczna Partia Peru – Świetlisty Szlak
Sendero Luminoso
Data założenia 1980
Ideologia polityczna maoizm
Poglądy gospodarcze centralne planowanie
Barwy czerwień

Świetlisty Szlak, oficjalnie Komunistyczna Partia Peru – Świetlisty Szlak (hiszp. Sendero Luminoso) – maoistowska organizacja partyzancka posługująca się metodami terrorystycznymi, działająca na terenie Peru[2]. Celem organizacji jest zastąpienie burżuazyjnych instytucji peruwiańskich, chłopskimi rządami rewolucyjno-komunistycznymi działającymi poprzez maoistowską koncepcję Nowej Demokracji. Ugrupowanie uważało, że poprzez wprowadzenie dyktatury proletariatu, spowoduje rewolucję kulturalną, a ostatecznie doprowadzi do rewolucji światowej. Przedstawiciele grupy uważają, że istniejące kraje socjalistyczne były rewizjonistyczne i że to Świetlisty Szlak jest awangardą światowego ruchu komunistycznego.

W 1980 roku wywołała konflikt zbrojny, w którym uczestniczyła jako główny przeciwnik rządu do czasu schwytania jej lidera Abimael Gázmana Reynoso w 1992 roku. W latach 90., w okresie fujimorizmu walka rządu z organizacją traktowana była przez rząd jako pretekst do rządów autorytarnych i zwalczania legalnej opozycji. Ideologia i taktyka Świetlistego Szlaku wpłynęła na inne maoistowskie grupy powstańcze zwłaszcza Komunistyczną Partię Nepalu (maoistowską) i partie skupione w Revolutionary Internationalist Movement[3].

Organizacja jest potępiana przez krajowe i międzynarodowe organizacje ze względu na stosowaną przez organizację przemoc wobec chłopów, liderów związkowych, ataki na infrastrukturę krajową (drogi, mosty, koleje, rafinerie itp.) jak i cywilów, policjantów oraz wojskowych[4]. Uważana za organizację terrorystyczną przez rząd Peru, Unię Europejską[5] i Kanadę, które zakazują wsparcia finansowego organizacji. Ponadto, Świetlisty Szlak znajduje się na liście zagranicznych organizacji terrorystycznych amerykańskiego Departamentu Stanu[6].

Nazwa[edytuj]

Organizacja obok kilku innych partii politycznych posługuje się tytułem Komunistycznej Partii Peru, do nazwy tej odwołuje się zazwyczaj w swoich publikacjach. Potocznie określana jest jako Świetlisty Szlak aby odróżnić ją od innych partii komunistycznych działających pod tą samą nazwą. Maksyma Świetlisty Szlak została użyta przez niezwiązanego z ruchem José Carlosa Mariáteguie, założyciela pierwszej w historii Peru partii komunistycznej. Na okładce gazety partii Mariáteguie pojawiała się maksyma:

Marksizm-leninizm otworzy drogę do świetlistej rewolucji[7]

Zwolennicy grupy nazywani są spacerowiczami. Wszystkie dokumenty, papiery i inne materiały stworzone przez organizację podpisywane są jako Komunistyczna Partia Peru (PCP). Historycy i naukowcy określają ją jako PCP-SL. CVR (Komisja Prawdy i Pojednania) definiuję Świetlisty Szlak w następujący sposób:

Komunistyczna Partia Peru, znana jako Świetlisty Szlak (PCP-SL) jest organizację wywrotową i terrorystyczną, która w maju 1980 roku wywołała konflikt zbrojny przeciwko społeczeństwu i państwu peruwiańskiemu. CVR ustalił, że w trakcie tego najbardziej brutalnego w historii republiki konfliktu, PCP-SL popełnił poważne przestępstwa w wysokości zbrodni przeciwko ludzkości i był odpowiedzialny za 54% zgonów związanych z CVR. Według obliczeń, CVR szacuje, że całkowita liczba ofiar śmiertelnych spowodowanych przez PCP-SL wynosi 31 331 osób[8]

Początek[edytuj]

Partia Świetlisty Szlak powstała w późnych latach 60. Jej założycielem był ówczesny profesor filozofii Abimael Guzmán i wykładowca uniwersytetu w Ayacucho[9] (określany przez zwolenników jako prezydent Gonzalo), którego teorie stworzyły podstawę doktrynalną bojowników maoistowskich. W lutym 1970 roku Świetlisty Szlak oddzielił się od Komunistycznej Partii Peru – Bandera Roja (Czerwony Sztandar), która z kolei po rozłamie radziecko-chińskim oddzieliła się od Komunistycznej Partii Peru (pochodnej Socjalistycznej Partii Peru założonej w 1928 roku przez José Carlosa Mariátegui)[10]. Grupa przyjęła radykalny program polityczny, oparty na sformułowanej przez Guzmána interpretacji marksizmu, leninizmu i maoizmu[9] Guzmán twierdził, że Peru, jako kraj z dużą ilością ludności chłopskiej utrzymującej się z rolnictwa („półfeudalny i półkolonialny”), może stać się areną nowej rewolucji kulturalnej według wzorców maoistowskich. Odrzucał uczestnictwo w legalnych formach aktywności politycznej i potępił wszystkie działające w państwie partie. Twierdził, że w kraju dojrzała sytuacja rewolucyjna, zaś całkowity przewrót polityczny i budowę nowego systemu władzy rozpoczną chłopi pod kierunkiem rewolucyjnej organizacji[9]. Samego siebie zaliczał do głównych ideologów marksistowskich (po Marksie, Leninie i Mao)[9].

Za sprawą Guzmána Świetlisty Szlak nie podjął walki zbrojnej na ogólnokrajową skalę natychmiast po ukonstytuowaniu się. Lider organizacji przez dziesięć lat rozbudowywał jej struktury, przygotowując się do wystąpienia, które miało całkowicie obalić dotychczasowy ustrój Peru[9]. W momencie powstania Świetlisty Szlak był niewielką grupą studentów, jednak pod kierownictwem Guzmána osiągnął liczebność nawet 10 tys. członków[11]. Na początku 1980 roku, Świetlisty Szlak zorganizował serię tajnych spotkań w Ayacucho. Spotkania te przeszły do historii jako druga sesja plenarna Komitetu Centralnego Peruwiańskiej Partii Komunistycznej[12]. Powołano Rewolucyjną Dyrekcję mającą charakter polityczny i wojskowy. Dyrekcja nakazała powołanie zbrojnych milicji, a następnie przeniesienie ich do strategicznych obszarów w prowincjach, celem rozpoczęcia powstania. Grupa założyła pierwszą szkołę wojskową, gdzie bojownicy zostali przeszkoleni w taktyce i użyciu broni. Prowadzono również zajęcia „krytyki i samokrytyki”, praktyki leninowskiej, których celem było uniknięcie powtarzanych błędów i pozbycie się złych nawyków pracy. W okresie działalności Pierwszej Szkoły Wojskowej, Guzmán stał się najbardziej widocznym i niekwestionowanym liderem formacji[13].

Wojna partyzancka[edytuj]

 Zobacz też: wojna domowa w Peru.
Obszar, na którym prowadził działalność Świetlisty Szlak

Kiedy junta po raz pierwszy raz od kilkunastu lat pozwolił na zorganizowanie wyborów, Świetlisty Szlak był jedną z niewielu lewicowych grup, które nie wzięły udziału w wyborach. Organizacja zdecydowała się rozpocząć walkę zbrojną w północnych prowincjach departamentu Ayacucho. 17 maja 1980 roku, w przededniu wyborów prezydenckich, Świetlisty Szlak spalił karty do głosowania Chuschi Ayacucho. Był to pierwszy akt terrorystyczny przeprowadzony przez organizację. Sprawcy zostali szybko złapani, a do miejscowości dostarczono nowe karty. Incydent ten wzbudził bardzo małą uwagę peruwiańskiej prasy[14][15].

W ciągu lat 80., wzrosła liczba bojowników organizacji i kontrolowanych przez nią terenów (szczególnie w centralnych górach). Organizacja zapewniając „ludową sprawiedliwość” otrzymała znaczne wsparcie od miejscowych chłopów. Wielu mieszkańców peruwiańskich wiosek było zwolennikami działań ruchu. Duże poparcie notowano szczególnie w ubogich i zaniedbanych regionach Ayacucho, Apurimac i Huancavelice[16]. Popularność zdobyły metody rządów na kontrolowanych terenach, takie jak zabijanie bydła należącego do złodziei[17]. Jednakże tylko niewielka część rolników przyjęła entuzjastycznie filozofię maoistowską[18]. Świetlisty Szlak prowadził politykę zamykania małych, wiejskich rynków w celu likwidacji drobnego kapitalizmu i spowodowania chaosu w stolicy[19]. W kilku obszarach Peru, Świetlisty Szlak rozpoczął niepopularne kampanie dotyczące np. zakazu działania partii politycznych[20] czy spożywania alkoholu[21].

Przez długi czas, rząd ignorował Świetlisty Szlak, uważając ruch za nieszkodliwy lub łagodny. Przez ponad rok rząd odmawiał ogłoszenia w regionie stanu wyjątkowego. Minister spraw wewnętrznych, José María de la Jara, wierzył, że grupa może zostać rozbita poprzez działania organów policji. Prezydent Fernando Belaúnde Terry, który doszedł do władzy w 1980 roku, nie był chętny do oddania władzy siłom zbrojnym, mając na uwadze to, że jego pierwszy rząd został obalony w wyniku puczu. 29 grudnia 1981 roku rząd ogłosił „strefę awaryjną” w trzech andyjskich regionach – Ayacucho, Huancavelice i Apurímac i przyznał wojsku uprawnienia pozwalające zatrzymać podejrzane osoby. Wojsko nadużywało uprawnień, aresztując dziesiątki niewinnych ludzi, często poddając ich w czasie przesłuchań torturom[22] i gwałtom[23].

Do 1991 roku Świetlisty Szlak objął kontrolę nad wieloma wsiami w centralnym i południowym Peru oraz wykazywał dużą obecność na przedmieściach Limy. Partyzanci w chwili największej popularności kontrolowali 40% powierzchni kraju[24]. Wraz z sukcesami Guzmána oficjalną ideologią organizacji przestał być „marksizm-leninizm-maoizm”, idee tą zastąpił „marxismo-maoísmo-leninismo-pensamiento Gonzalo”[25].

Świetlisty Szlak w latach 80. i 90. walczył z inną peruwiańską grupą partyzancką, Ruchem Rewolucyjnym im. Tupaca Amaru[26].

Walki z rondas[edytuj]

W części Peru wojsko przeszkoliło i zorganizowało chłopów, tworząc antyrebelianckie bojówki rondas. Mimo wsparcia ze strony państwa, były one na ogół słabo wyposażone. Rondas dokonało ataków na partyzantów, do pierwszego ataku doszło w styczniu 1983 roku, gdy w pobliżu Huata, „ronderos” zabiło 13 partyzantów, w marcu „ronderos” brutalnie zabiło Olegário Curitomaye, jednego z partyzanckich dowódców miasta Lucanamarca. Bojówkarze zabrali go do centrum miasta, ukamienowali, wrzucili na stos, podpalili, a na końcu zastrzelili[27]. W odpowiedzi, w kwietniu partyzanci wkroczyli do miejscowości Yanaccollpa, Ataccara, Llacchua, Muylacruz i Lucanamarca, w prowincji Huanca Sancos. W wyniku akcji odwetowych zginęło 69 osób. Była to pierwsza masakra chłopów dokonana przez partyzantkę. Do podobnych wydarzeń doszło w Hauyllo w dystrykcie Tambo, gdzie partyzanci zabili 47 chłopów (w tym 14 dzieci w wieku od czterech do piętnastu lat). Do kolejnej masakry doszło 29 kwietnia w Marcas[28]. Szlak otworzył obozy pracy dla zbuntowanych chłopów. Więźniowie uprawiali w nich ziemię i pracowali na polach uprawnych, gdzie głód i ubóstwo było powszechne, a ucieczka była karana rozstrzelaniem[29].

Zamachy w miastach[edytuj]

Działalność Szlaku nie ograniczyła się wyłącznie do wsi. Organizacja przeprowadziła atak na infrastrukturę w Limie, w czasie którego zginęli cywile. W 1983 roku, przeprowadzono sabotaż wież elektrycznych, powodując w miastach zaciemnienie, podpalono również i zniszczono zakład przemysłowy Bayer. W tym samym roku pod siedzibę partii rządzącej – Akcji Ludowej, podłożono bomby. Eskalacja działań w Limie nastąpiła w czerwcu 1985 roku, gdy wysadzono wieże przesyłu energii elektrycznej tworząc zaciemnienie, a w pobliżu pałacu rządowego i pałacu sprawiedliwości zdetonowano samochody pułapki. Organizację obarczono również winą za zbombardowanie centr handlowych[30]. W jednym ze swoich ostatnich ataków w Limie, 16 lipca 1992 roku, grupa zdetonowała bombę na ulicy Tartara w biznesowej dzielnicy Miraflores. W zamachu zginęło 25 osób a rannych zostało 155[31].

W latach 80. i 90. członkowie grupy dokonali szeregu zamachów na pojedyncze cele, zwłaszcza liderów innych lewicowych i marksistowskich grup, działaczy lokalnych partii politycznych, związków zawodowych i organizacji chłopskich. 24 kwietnia 1985 roku w dniu wyborów prezydenckich, grupa próbowała zabić Domingo García Rade, Przewodniczącego Krajowej Rady Wyborczej. W 1988 roku zabity został Amerykanin Constantin Gregory, pracujący dla Agencji Stanów Zjednoczonych ds. Rozwoju Międzynarodowego. 4 grudnia tego samego roku zginęło dwóch Francuzów[32]. W sierpniu 1991 roku grupa zabiła jednego włoskiego i dwóch polskich księży w regionie Ancash[33]. W Limie Szlak rozpoczął penetrację dzielnic nędzy znanych jako Huaycán (znajdują się w obecnej dzielnicy Ate) i Villa El Salvador. W lutym w Villa El Salvador zabito Marię Elenę Moyano, działaczkę niechętną senderystom[34].

Rządy Fujimoriego i zmierzch działalności[edytuj]

W 1991 roku prezydent Alberto Fujimori wydał ustawę, nadającą bojówkom rondas status prawny. Od tego czasu zostały one oficjalnie nazwane Comités de auto defensa („komitety samoobrony”). Zostały one oficjalnie uzbrojone, zazwyczaj w dubeltówki oraz przeszkolone przez armię[35]. Początkowo wysiłki rządu w walce z Świetlistym Szlaku nie był skuteczne. W trakcie walk jednostki wojskowe dokonały wielu naruszeń praw człowieka, co spowodowało, że w oczach wielu osób Świetlisty Szlak uważany był za mniejsze zło. Wojsko używało nadmiernej siły i zabiło wielu niewinnych cywilów, rząd zniszczył wiele wsi i zabijał rolników podejrzanych o wspieranie Szlaku. Wiele zbrodni zostało popełnionych przez funkcjonariuszy Krajowej Służby Wywiadu i Służby Wywiadu Armii, Grupa Colina dokonała masakr w La Cantuta i w Barrios Altos[36][37].

12 września 1992 roku policja aresztowała Guzmána w jego domu w Limie. W wyniku aresztowania, policji udało się zdobyć ważne dane na temat struktur formacji[38][39]. Wraz z Guzmanem aresztowana została jego partnerka Elena Iparraguirre[40].

Organizacja pozbawiona dowódcy zaczęła tracić inicjatywę, odnosząc ciężkie straty. Świetlisty Szlak podzielił się na kilka regionalnych frontów. Po tym, gdy Guzmán wezwał do rozmów pokojowych z rządem, wewnątrz organizacji doszło do rozłamu[41]. Główną funkcję Guzmana przejął Oscar Ramirez Durand, alias Feliciano, który został schwytany w Huancayo w 1999 roku. Po jego schwytaniu grupa została niemal w całości rozbita, a jej działalność partyzantka zmniejszyła się, doszło też do zatrzymania konfliktu w obszarach wzmożonej aktywności maoistowskich partyzantów[42].

Po upadku rządu Fujimoriego i ucieczce dyktatora za granicę, tymczasowy prezydent Valentín Paniagua powołał Komisję Prawdy i Pojednania mającą zbadać konflikt. Komisja w swoim finalnym raporcie z 2003 roku ustaliła, że w konflikcie od lat 80. do XXI wieku zginęło lub zaginęło 69 280 osób. Świetlisty Szlak, według komisji był odpowiedzialny za około 54% zgonów i zaginięć[43]. Analiza statystyczna dostępnych danych prowadzona przez Komisję Prawdy i Pojednania oszacowała, że organizacja jest odpowiedzialna za śmierć lub zaginięcie 31 331 osób, 46% wszystkich zgonów i zaginięć[44]. Według podsumowania raportu Human Rights Watch, Świetlisty Szlak zabił połowę ofiar konfliktu, rządowe siły bezpieczeństwa zabiły jedną trzecią ofiar, nie udało się zbadać liczby ofiar mniejszych grup partyzanckich i lokalnych milicji[45].

XXI wiek[edytuj]

Chociaż aktywność grupy po 2003 zmniejszyła się, dalej dział zbrojny odłam grupy o nazwie Proseguir (lub „Naprzód”)[46]. 9 czerwca 2003 roku grupa bojowników zaatakowała obóz w Ayacucho, wzięła 68 pracowników argentyńskiej firmy Techint i trzech policjantów jako zakładników[47]. Według źródeł z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Peru, rebelianci zażądali sporego okupu. Dwa dni później, po szybkiej reakcji wojskowej, rebelianci porzucili zakładników. Według rządu, okup nie został zapłacony[48].

2004–2007[edytuj]

W styczniu 2004 roku Florindo Flores znany jako Towarzysz Artemio, określany jako jeden z liderów partyzantki, oznajmił w wywiadzie dla mediów, że grupa będzie kontynuować akcje przeciwko rządowi, jeśli w ciągu 60 dni nie udzieli on amnestii dowódcom partyzancki. Minister spraw wewnętrznych Fernando Rospigliosi ogłosił, że rząd odpowie na wszelkie ataki za pomocą użycia siły. We wrześniu tego samego roku, w wyniku akcji policji w pięciu peruwiańskich miastach aresztowano 17 osób podejrzanych o członkostwo w grupie. Według ministra spraw wewnętrznych, osiem z aresztowanych osób było nauczycielami i dyrektorami szkół[49].

Mimo aresztowań organizacja dalej prowadzi działalność. 22 grudnia 2005 roku, partyzanci dokonali zasadzki na patrol policji w regionie Huánuco, zabijając ośmiu funkcjonariuszy[50]. W tym samym dniu w innych akcjach rannych zostało dwóch innych policjantów. W odpowiedzi na to prezydent Alejandro Toledo ogłosił stan wyjątkowy w Huánuco i dał policji możliwość aresztowania podejrzanych bez nakazu. 19 lutego 2006 roku, siły rządowe zabiły Héctora Aponte dowódcę, prawdopodobnie odpowiedzialnego za zasadzkę z grudnia 2005 roku[51].

W grudniu 2006 roku wojsko podjęło akcje mające na celu przeciwdziałanie odnowieniu się ruchu partyzanckiego. Według urzędników państwowych, Świetlisty Szlak liczył wówczas około 300 partyzantów[52]. W listopadzie 2007 roku policja poinformowała o tym, że zabiła drugiego po Artemio dowódcę partyzanckiego znanego jako JL[53].

2008[edytuj]

We wrześniu 2008 roku, siły rządowe ogłosiły zabicie pięciu rebeliantów w regionie Vizcatan. Oświadczenie to zostało później zakwestionowane przez APRODEH, peruwiańską organizację praw człowieka, która uważa, że ci którzy zginęli w rzeczywistości nie byli rebeliantami, lecz lokalnymi rolnikami. W tym samym miesiącu, Artemio opublikował wywiad. Oświadczył, że Świetlisty Szlak nadal będzie kontynuował walkę. W październiku 2008 roku w regionie Huancavelica, partyzanci zaatakowali wojskowy konwój z materiałami wybuchowymi i bronią, potwierdzając zdolność do ataków na cele wojskowe. W ataku zginęło 12 żołnierzy i od dwóch do siedmiu cywilów. Dzień po starciu doszło do walk w regionie Vizatacan, w których zginęło pięciu rebeliantów i jeden żołnierz. W listopadzie 2008 roku rebelianci wykorzystali granaty i broń automatyczną w ataku, w którym zginęło czterech policjantów[54]. W kwietniu 2009 roku, Świetlisty Szlak zorganizował zasadzkę w Ayacucho, w jej wyniku zginęło 13 żołnierzy. W ataku wykorzystano granaty i dynamit[55].

2009–2011[edytuj]

W listopadzie 2009 roku minister obrony Rafael Rey ogłosił, że bojownicy Szlaku zaatakowali placówkę wojskową na południu Ayacucho. Jeden żołnierz zginął, a trzech innych zostało rannych. 28 kwietnia 2010 roku rebelianci zorganizowali zasadzkę i zabili policjanta oraz dwóch cywilów, którzy niszczyli plantacje koki w Aucayaco, w centralnym regionie Haunuco. Ofiary zostały zastrzelone przez snajpera ukrywającego się w gęstym lesie, w czasie gdy ponad 200 osób niszczyło rośliny koki. Od tego czasu frakcja Szlaku z siedzibą w Dolinie Górjego Huallaga, kierowana przez Florinda Eleuterio Floresa Hala, alias Towarzysza Artemio, straciła 9 z 10 najlepszych dowódców. Dwóch z ośmiu przywódców zginęło w czasie próby aresztowania. Utrata dowódców połączona z akcjami policji w listopadzie 2010 roku, skłoniły Towarzysza Artemio do deklaracji złożonej w grudniu 2011 roku zagranicznym dziennikarzom – Artemio ogłosił, że wojna partyzancka została przegrana a jego jedyną nadzieją jest porozumienie i amnestia ze strony rządu Peru[56].

2012 rok[edytuj]

12 lutego 2012 roku, w dżungli, odnaleziono ciężko rannego po starciu z wojskiem, Towarzysza Artemio, który został później skazany na dożywocie[57]. 3 marca został schwytany Walter Diaz, główny kandydat do sukcesji po Artemio. Ponadto frakcja doliny Huallago Alto rozpadła się. 3 kwietnia 2012 roku, wpadł też Jaime Arenas Caviedes, jeden z liderów grupy w dolinie Alto Huallaha, który po aresztowaniu Diaza uważany był za kolejnego z możliwych przywódców. Po Caviedesie, alias „Braulio”, prezydent Humala oświadczył, że Świetlisty Szlak nie jest już w stanie działać w dolinie Alto Huallaga[58].

7 października 2012 roku, rebelianci przeprowadzili atak na trzy śmigłowce w centralnym regionie Cusco. Według wojska w wyniku ataku żaden z żołnierzy nie został ranny ani uprowadzony[59].

Poparcie dla grupy[edytuj]

Chociaż Świetlisty Szlak dość szybko przejął kontrolę nad dużymi obszarami Peru, to nigdy nie udało mu się uzyskać poparcia większości społeczeństwa. Według sondaży z czerwca 1988 roku tylko 15% ankietowanych uważało, że działania ruchu są uzasadnione, w 1991 roku tego samego zdania było 17% ankietowanych[60]. W czerwcu 1991 roku w ankiecie przeprowadzonej wśród najuboższych 11% ankietowanych przyznało, że ma pozytywną opinię na temat organizacji, 31% odmówiło odpowiedzi, 58% wykazało dezaprobatę działalnością ruchu[61]. W sondażu z września 1991 roku, 21% ankietowanych stwierdziło, że w Limie organizacja nie zabiła niewinnych ludzi. Ten sam sondaż wykazał, że 13% uważa, że społeczeństwo będzie bardziej sprawiedliwe, jeśli wojnę wygra Świetlisty Szlak, 22% uważało, że Świetlisty Szlak zapewni sprawiedliwość na tym samym poziomie co obecny rząd[62].

O ile większość chłopów popierała metody rządów, to część rdzennego chłopstwa nie była zadowolona z rządów partyzantki z powodu chociażby braku szacunku organizacji dla indiańskich instytucji i kultury[63].

MOVADEF[edytuj]

Ruch na rzecz Amnestii i Praw Podstawowych jest organizacją, która zgodnie z peruwiańskim prawem próbowała się zarejestrować jako legalna partia polityczna. Mimo tego, że pod wnioskiem o rejestracje zebrała 360 tys. podpisów, to dwukrotnie odmówiono jej rejestracji. Według MOVADEF jest ona grupą oddolnych liderów, intelektualistów, artystów i prawników, którzy bronią więźniów politycznych i społecznych wyrzutków[64]. Na czele organizacji stoją dwaj prawnicy Guzmána – Manuel Fajardo oraz Alfredo Crespo. Organizacja jest przeciwna walce zbrojnej i domaga się uwolnienia założyciela ruchu. Niemniej jednak rząd postrzega ją jako organizację wywrotową i zwalcza kontakty grupy z urzędnikami państwowymi – gdy ambasador Peru w Argentynie skontaktował się z MOVADEF, został usunięty ze stanowiska[65].

Przypisy

  1. Johnson, Tim (December 14, 2010) „WikiLeaks: Peru insurgency gains strength as defenses drop” McClatchy News Service/Miami Herald, Retrieved December 14, 2010
  2. «Los actores armados, primer capítulo de la sección segunda del segundo tomo del Informe final elaborado por la Comisión de la Verdad y Reconciliación
  3. Maske, Mahesh. „Maovichar”, in Studies in Nepali History and Society, Vol. 7, No. 2 (grudzień 2002), s. 275
  4. Burt, Jo-Marie (2006). „'Quien habla es terrorista': The political use of fear in Fujimori's Peru.” Latin American Research Review 41 (3) 32–62.
  5. Council Common Position 2005/936/CFSP. Eur-Lex. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-07)].
  6. US Department of State, "Foreign Terrorist Organizations (FTOs)
  7. „Shining-Path”, Britannica.com
  8. «Los actores armados, primer capítulo de la sección segunda del segundo tomo del Informe final elaborado por la Comisión de la Verdad y Reconciliación
  9. a b c d e P. Łaciński: Peru między populizmem a liberalizmem. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2006, s. 108–110. ISBN 83-89964-91-0
  10. Comisión de la Verdad y Reconciliación. s. 16.
  11. A new outrage from Shining Path leader
  12. Gorriti, Gustavo (1999). The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Trans. Robin Kirk. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4676-7 s. 21
  13. Gorriti, Gustavo (1999). The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Trans. Robin Kirk. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4676-7 s. 29–36
  14. The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. s. 17. Gorriti, Gustavo trad. Robin Kirk, The University of North Carolina Press: Chapel Hill and London, 1999 (ISBN 0-8078-4676-7)
  15. Gorriti, Gustavo (1999). The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Trans. Robin Kirk. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4676-7 s. 17
  16. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VI Chapter 1 s.41.
  17. Isbell, Billie Jean. „Shining Path and Peasant Responses in Rural Ayacucho” s. 79 en Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. Segundo Edición. St. Martin's Press: New York, 1994. (ISBN 0-312-10619-X)
  18. Degregori, Carlos Iván. „Harvesting Storms: Peasant Rondas and the Defeat of Sendero Luminoso in Ayachucho,” s. 142 en Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  19. Smith, Michael L. „Taking the High Ground: Shining Path and the Andes,” s. 40 in Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. 2nd Edition. St. Martin's Press: New York, 1994. (ISBN 0-312-10619-X)
  20. Degregori, s. 152.
  21. Isbell, Billie Jean (1994). „Shining Path and Peasant Responses in Rural Ayacucho”. In Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. 2nd Edition. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-10619-X s. 85
  22. Amnesty International. „Peru: Summary of Amnesty International's concerns 1980 – 1995”.
  23. Human Rights Watch „The Women's Rights Project.”
  24. stosunki-miedzynarodowe.pl
  25. Gorriti, s. 185.
  26. Manrique, Nelson. „The War for the Central Sierra,” s. 211 w: Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X).
  27. Comisión de la Verdad y Reconciliación. kwiecień 28, 2003. „La Masacre de Lucanamarca (1983)”.
  28. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VII „Ataque del PCP-SL a la Localidad de Marcas (1985)”
  29. Stéphane Courtois et al. The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-07608-7 s. 679–680
  30. Human Rights Watch. Peru: Human Rights Developments. 2008
  31. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Los Asesinatos y Lesiones Graves Producidos en el Atentado de Tarata (1992). s. 661.
  32. Stéphane Courtois et al. The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-07608-7 s. 677
  33. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Annex 1 s. 190.
  34. Burt, Jo-Marie. "The Shining Path and the Decisive Battle in Lima's Barriadas: The Case of Villa El Salvador, s. 291 in Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  35. Army of Peru (2005). „Proyectos y Actividades que Realiza la Sub Dirección de Estudios Especiales.”
  36. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. „2.45. Las Ejecuciones Extrajudiciales en Barrios Altos (1991.)” Available online in Spanish. Retrieved January 13, 2008
  37. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. „2.19. La Universidad Nacional de educación Enrique Guzmán y Valle «La Cantuta».” Available online in Spanish. Retrieved January 13, 2008
  38. Rochlin, James F (2003). Vanguard Revolutionaries in Latin America: Peru, Colombia, Mexico. Boulder and London: Lynne Rienner Publishers: ISBN 1-58826-106-9. s. 71
  39. P. Łaciński: Peru między populizmem a liberalizmem. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2006, s. 180. ISBN 83-89964-91-0
  40. Retrial for Peru Shining Path rebel
  41. Sims, Calvin (5 kwietnia, 1996) „Blasts Propel Peru's Rebels From Defunct To Dangerous.”. The New York Times.
  42. Rochlin, James F (2003). Vanguard Revolutionaries in Latin America: Peru, Colombia, Mexico. Boulder and London: Lynne Rienner Publishers: ISBN 1-58826-106-9. s. 71–72
  43. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book I Part I Page 186. Retrieved January 14, 200
  44. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Annex 2 Page 17. Retrieved January 14, 2008
  45. Human Rights Watch. August 28, 2003. „Peru – Prosecutions Should Follow Truth Commission Report”.
  46. United States Department of State (2005). Country Reports on Human Rights Practices: Peru – 2005.
  47. „Pipeline Workers Kidnapped”. The New York Times
  48. „Peru hostages set free”. BBC, 11 lipca, 2003
  49. „En operativo especial capturan a 17 requisitoriados por terrorismo”. La República
  50. „Rebels Kill 8 Policemen”. The New York Times
  51. „Jefe militar senderista ‘Clay’ muere en operativo policial”. La República
  52. Washington Times. 2006. „Troops dispatched to corral guerrillas.”
  53. „Peru police 'kill leading rebel'” . BBC
  54. Peru's Shining Path rebels kill four police in ambush
  55. „Rebels kill 13 soldiers in Peru”. BBC
  56. http://elcomercio.pe/politica/1344679/noticia-entrevista-camaradaartemio-no-vamos-realizar-mas-ataques
  57. Maciej Stasiński: Wpadł ostatni dowódca peruwiańskich partyzantów (pol.). Gazeta Wyborcza, 2012-02-14. [dostęp 2012-02-15].
  58. „Shining Path 'defeated' in Alto Huallaga stronghold”. BBC News.
  59. „Peru rebels burn helicopters at jungle airfield”. BBC.
  60. Kenney, Charles D. 2004. Fujimori's Coup and the Breakdown of Democracy in Latin America. Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame. Citing Balibi, C.R. 1991. „Una inquietante encuesta de opinión.” Quehacer: 40–45.
  61. Kenney, Charles D. 2004. Fujimori's Coup and the Breakdown of Democracy in Latin America. Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame
  62. Kenney, Charles D. 2004. Fujimori's Coup and the Breakdown of Democracy in Latin America. Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame
  63. Del Pino H., Ponciano. „Family, Culture, and 'Revolution': Everyday Life with Sendero Luminoso,” s. 179 in Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  64. http://movadef.net/
  65. Scott Long: Peruwiańscy terroryści zmieniają skórę. wyborcza.pl, 2006-02-14.

Bibliografia[edytuj]

  • Terrorist Group Profiles, Dudley Knox Library, Naval Postgraduate School
  • Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  • „Coup against Shining Path”, La Republica (Lima), 2003
  • Jarosław Tomasiewicz: Terroryzm na tle przemocy politycznej (Zarys encyklopedyczny), Katowice 2000, s. 320–321
  • Wiesław Bar: Na krwawym szlaku. Sendero Luminoso – prześladowca. Lublin 1999

Linki zewnętrzne[edytuj]