Świniarsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świniarsko
Kościół parafialny w Świniarsku
Kościół parafialny w Świniarsku
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Chełmiec
Liczba ludności (2010) 2900
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 33-395[1]
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0421078
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Świniarsko
Świniarsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świniarsko
Świniarsko
Ziemia49°36′18″N 20°39′12″E/49,605000 20,653333

Świniarskowieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Chełmiec. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś liczy 1639 mieszkańców (stan na 30 czerwca 2004). Do końca 2009 częścią Świniarska była Mała Wieś, obecnie osobna miejscowość.

Położenie[edytuj]

Świniarsko leży w Kotlinie Sądeckiej, na lewym brzegu Dunajca, u ujścia potoku Niskówka[2].

Części wsi[edytuj]

Integralne części wsi Świniarsko[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0421084 Brzegi część wsi
0421144 Gaj przysiółek
0421090 Kamieniec część wsi
0421115 Młynczyska część wsi
0421121 Ulica część wsi
0421138 Zarzecze część wsi

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1225, kiedy to papież Honoriusz III potwierdził dokument biskupa krakowskiego Wincentego, mówiący o nadaniu dziesięciny ze Świniarska, klasztorowi w Miechowie. W 1257 wieś została zapisana Kindze przez jej męża Bolesława Wstydliwego. W tym okresie musiał nastąpić podział Świniarska na dwie części Świniarsko Major (Świniarsko Duże, Większe, Wielkie) oraz Świniarsko Minor (Świniarsko Małe – dzisiejsza Mała Wieś). W tym czasie w niewyjaśnionych okolicznościach Świniarsko Większe znajdowało się w rękach scholastyka, a później kanonika krakowskiego Wysza, który w swoim testamencie z 1280 zapisał Świniarsko oraz należącą do niego Muszynę biskupstwu krakowskiemu. Akt ten zakwestionowała jego bratanica Bogusława wraz ze swym mężem Mironiegiem, zgłaszając swe prawa do Świniarska. Spór rozstrzygnął się w 1288, kiedy zawarty został układ z biskupem krakowskim Pawłem z Przemankowa, zatwierdzony przez Leszka Czarnego. Od tego momentu wieś należała do biskupów krakowskich.

Świniarsko Mniejsze w 1280 przeszło na własność klasztoru klarysek starosądeckich, co potwierdził papież Marcin V bullą z 5 lipca 1283. W 1655 tutejsi chłopi, wchodząc w skład oddziału starosty Konstantego Lubomirskiego, przyczynili się do oswobodzenia Nowego Sącza z rąk szwedzkich.

7 września 1939 wieś została zajęta przez wojska niemieckie. Wówczas doszło do walk z oddziałami polskimi, w wyniku których, zginął niemiecki oficer. W odwecie Niemcy rozstrzelali 18 mieszkańców i spalili 26 gospodarstw. Była to pierwsza wieś spacyfikowana na ziemi sądeckiej. W czasie II wojny światowej Świniarsko było wsią karną. W styczniu 1945 Armia Czerwona stoczyła walkę z Niemcami, w której Świniarsko zostało częściowo spalone. 21 września 1986 na pamiątkę męczeństwa mieszkańców wsi, Świniarsko zostało odznaczone Krzyżem Grunwaldu III klasy.

Od 1947 działa piłkarski Ludowy Klub Sportowy Świniarsko, który w sezonie 2005/2006 powrócił do nowosądeckiej klasy okręgowej.

Zabytki[edytuj]

Stary kościół został przeniesiony w 1958 ze Stadeł. Wzniesiony w 1786 przez starosądeckie klaryski. Pod koniec XVIII wieku zamieniono go na zbór ewangelicki, w czasie rozbiorów służył mieszkającym tu niemieckim osadnikom. 10 maja 2003 część kościoła zniszczył pożar wywołany przez uderzenie pioruna.

Jest to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, z wieżą na słup. Nakrycie wieży namiotowe z ciężką latarnią o cebulastym hełmie. Kościół posiada dwie kondygnacje okien w kształcie leżących prostokątów. Wewnątrz kościoła znajduje się renesansowy ołtarz z XVI-XVII wieku, ambona z końca XVIII wieku i chrzcielnica o tradycjach barokowych z końca XVIII wieku. Obok kościoła znajduje się murowana kapliczka z 1676, o dwóch kondygnacjach, z których górna jest w formie arkady. W arkadzie znajduje się barokowy posąg Chrystusa. Z kapliczką związana jest legenda o Świniarze.



Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2013-10-10].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. 2013 poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].

Linki zewnętrzne[edytuj]