Świnoujście

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świnoujście
Widok z przeprawy promowej na centrum miasta
Widok z przeprawy promowej na centrum miasta
Herb Flaga
Herb Świnoujścia Flaga Świnoujścia
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1765
Prezydent Janusz Żmurkiewicz
Powierzchnia 197,23 km²
Wysokość 5 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

41 516[1]
211 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 91
Kod pocztowy 72-600 do 72-612
Tablice rejestracyjne ZSW
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Świnoujście
Świnoujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świnoujście
Świnoujście
Ziemia 53°54′28″N 14°14′51″E/53,907778 14,247500Na mapach: 53°54′28″N 14°14′51″E/53,907778 14,247500
TERC
(TERYT)
3263011
SIMC 0979722
Hasło promocyjne: Świnoujście – kraina 44 wysp
Urząd miejski
ul. Wojska Polskiego 1/5
72-600 Świnoujście
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Świnoujście w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Świnoujście w Wikisłowniku
Strona internetowa
Świnoujście nocą

Świnoujście (niem. Swinemünde[2]) – miasto na prawach powiatu, uzdrowisko w północno-zachodnim krańcu Polski, w woj. zachodniopomorskim z portem morskim i kąpieliskiem morskim, położone nad Świną i Morzem Bałtyckim, jedyne w Polsce miasto położone na 3 dużych wyspach: Uznam, Wolin, Karsibór oraz na kilkudziesięciu (łącznie 44) małych, niezamieszkanych wysepkach. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto zamieszkiwało 41 516 osób, co lokuje miasto na 5. pozycji w województwie pod względem ludności[3]. Granice Świnoujścia obejmują powierzchnię 197,23 km² (2. miejsce w województwie i 8. w kraju), z czego 91,23 km² to powierzchnia lądowa, a 106 km² to powierzchnia wód, w tym Zalewu Szczecińskiego, przez co Świnoujście wyprzedza pod tym względem takie miasta jak: Bydgoszcz, Katowice, Lublin czy Rzeszów[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest nad cieśniną Świną, która w północnej jego części łączy się z Morzem Bałtyckim, a południowej z Zalewem Szczecińskim. Leży na trzech zamieszkanych wyspach: Uznam (35 712 mieszkańców w 2010 r.[5]), Wolin (4317 mieszkańców[5]), Karsibór (703 mieszkańców[5]) oraz na 41 mniejszych niezamieszkanych wyspach. Świnoujście znajduje się w północno-zachodnim krańcu woj. zachodniopomorskiego (o współrzędnych 53°54′N 14°14′E/53,900000 14,233333). Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia gminy miejskiej wynosi 197,23 km²[6], w tym obszar zurbanizowany 16,11 km² (8,2%)[potrzebne źródło]. Co roku powierzchnia miasta powiększa się poprzez nanoszenie piasku na plaży przez prądy morskie[7].

Części miasta Świnoujścia na wyspach
Wyspa Części miasta[8]
Uznam Płachcin, Smogorze, Śpikorz, Śródmieście, Ulno, Paprotno, os. Posejdon, Dzielnica Nadmorska
Wolin Chorzelin, Czajczyn, Grębice, Klicz, Kwarantanna, Lubiewo (leśniczówka), Łunowo, Ognica, Przytór, Warszów
Karsibór Bożyce, Dalimierz, Karsibór, Osiecze

Między wyspami Uznam i Wolin istnieje stałe i bezpłatne połączenie promowe, a wyspy Wolin i Karsibór są połączone Mostem Piastowskim.

Świnoujście graniczy z gminami:

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Wydmy i plaże w Świnoujściu

Urząd Miasta Świnoujścia przedstawia, że gmina miejska obejmuje 44 wyspy – trzy zamieszkane: Uznam, Wolin, Karsibór oraz mniejsze niezamieszkane m.in.: Chełminka, Karsiborska Kępa, Koński Smug, Przytorskie Łęgi, Lądko, Mały Krzek, Mielino, Ostrówek, Świńskie Kępy, Trzcinice, Warnie Kępy, Wielki Krzek, Wiszowa Kępa, Wola Kępa, Wołcza Kępa i Wydrza Kępa.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Polską część wyspy Uznam porasta w większości Świdny Las[9], mieszany z przewagą sosny, rozciąga się od południowo-wschodniego krańca wyspy nad Zalewem Szczecińskim (rezerwat przyrody Karsiborskie Paprocie), po zachodnie osiedla miasta i drogę krajową nr 93 na wschodzie oraz granicę polsko-niemiecką na zachodzie. Brzegiem lasu a ulicą Wojska Polskiego biegnie ścieżka rowerowa prowadząca od centrum miasta do granicy państwowej. Obok ścieżki, u zbiegu ulic Wojska Polskiego i 11 Listopada znajduje się stacja kolejowa Świnoujście Centrum. Na terenie Świdnego Lasu leśnictwo Świnoujście (Paprotno).

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

W rozmieszczeniu roślinności na terenie miasta decydującą role odgrywa ukształtowanie terenu. Wysoczyzny morenowe wyspy Uznam i Wolin porastają lasy bukowe z przewagą buka oraz sosen, sporadycznie rosną dęby i brzozy. W podszycie licznie występują mszaki i porosty oraz w zależności od wilgotności oraz inne rośliny zielne. Wydmy to siedliska borów sosnowych występujących w różnych odmianach w zależności od stosunków wilgotnościowych podłoża. Na wydmach występują też takie rośliny jak: mikołajek nadmorski, rokitnik oraz gatunki roślin wydmowych takie jak: honkenia piaskowa, rukwiel nadmorska i solanka kolczysta[10]. Obszar miasta to także obszar występowania buczyn pomorskich, lasów oraz lasów bukowo-dębowych. Na wyspach spotyka się również rozległe łąki i torfowiska. Południowe zbocza wyspy Wolin porośnięte są gęsto tarniną, głogiem, różami oraz różnorodnymi ziołami. Oddziaływanie zarówno słodkowodnego jak i morskiego środowiska stworzyło warunki, w których przyjęła się roślinność pochodzenia atlantyckiego. Obszar 44 wysp to również środowisko życia wielu zwierząt, głównie zwierząt morskich takich jak: ryby (śledź, dorsz, płastuga, szprot i makrela), meduzy (chełbia modra) czy różnorodne skorupiaki. W Zalewie Szczecińskim natomiast występują ryby słodkowodne, a w szczególności płocie, leszcze, certy, okonie i szczupaki. Schronienie znajduje tu wiele gatunków ptaków m.in.: kaczki, mewy, łabędzie, kormorany itp. Kompleksy leśne występujące na terenie miasta zamieszkują głównie dziki, sarny, lisy, wiewiórki czy zające. Wśród owadów zaobserwować można liczną populację chrząszczy. Na terenie wysp występuje największy w Polsce chrząszcz, jelonek rogacz[11].

Rzeźba terenu i geologia[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie lotnicze Świnoujścia

O ukształtowaniu krajobrazu wysp i samego miasta w głównej mierze zdecydowały przemiany zachodzące 11-12 tysięcy lat temu w okresie lądolodu. Układ przestrzenny miasta uwarunkowany jest rzeźbą terenu, a nade wszystko obecnością Świny i jej kanałów. Mierzeja Bramy Świny leży w obrębie dwóch jednostek geologicznych: wału pomorskiego i niecki szczecińskiej. Obie struktury położone względem siebie równolegle z kierunku północno-zachodniego na południowo-wschodni[12]. Granicę tych dwóch struktur wyznacza dyslokacja przebiegająca w rejonie miasta. Powstanie wału pomorskiego (jura/kreda) wiąże się z wysadami solnymi – diapiry występującymi w rejonie Przytoru. Nieckę szczecińską wyścielają osady trzeciorzędowe, które jednak w wyniku stałego wypiętrzania (od mezozoiku) i denudacji obszaru zostały w wielu miejscach usunięte. Czwartorzęd to okres kiedy rzeźba tego obszaru modelowana była przez lodowiec, którego największe znaczenie związane jest z pomorską fazą zlodowacenia bałtyckiego. W holocenie zaś podnoszący się poziom wód morskich wywoływał kilkukrotne transgresje morskie. Po ustąpieniu morza na obniżonych terenach dawnych pradolin i obniżeń morenowych rozpoczęła się akumulacja morska powodująca powstanie mierzejowych fragmentów obu wysp oraz częściowego odcięcia Zalewu Szczecińskiego od otwartego morza. Warunki klimatyczne, litologiczne oraz w zależności od głębokości zalegania wód gruntowych na terenie miasta wykształciły się gleby bielicowe, rozwijające się z osadów piaszczystych i piaszczysto-żwirowych np. na piaskach wydmowych, a także torfowe i bagienne[13].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimatogram dla Świnoujścia
St Lu Ma Kw Ma Cz Li Si Wr Pa Li Gr
 
 
33
 
4
-3
 
 
30
 
4
-2
 
 
37
 
9
0
 
 
45
 
11
6
 
 
49
 
17
10
 
 
64
 
19
13
 
 
82
 
21
14
 
 
68
 
20
14
 
 
41
 
17
11
 
 
49
 
12
7
 
 
44
 
6
3
 
 
46
 
5
-1
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm

Świnoujście leży w strefie klimatu umiarkowanego, o charakterze wybitnie przejściowym, na który znaczny wpływ ma ciepły prąd atlantycki[14]. Przejściowość klimatu cechuje znaczna zmienność pogody oraz znacznie mniejsze skoki temperatury, niż to ma miejsce w głębi kraju. Opady są tu nieduże (ok. 550 mm rocznie), zimy zaś są łagodniejsze i mniej mroźne. Klimat panujący latem jest dość zmienny, zdarzają się długie okresy ciepłej i słonecznej pogody i odwrotnie – tygodnie deszczowe. W lecie dzień jest tutaj dłuższy o około 1 godzinę niż w Polsce południowej a zimą o godzinę krótszy.

Średnie wartości temperatur i opadów w Świnoujściu[15]
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Czer Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rocznie
Najwyższe temperatury [°C] 13.5 13.1 19.7 25.1 29.4 31.8 34.4 33.2 30.2 24.2 17.7 14.8 34.4
Średnie najwyższe temperatury [°C] 3.9 4.2 8.8 11.2 16.9 19.1 20.6 20.1 16.6 12 6.2 4.7 12.00
Średnie temperatury [°C] 0.4 0.9 4.5 8.7 13.2 15.8 17.2 16.9 13.9 9.4 4.4 1.7 8.92
Średnie najniższe temperatury [°C] -3.1 -2.5 0.1 6.2 9.5 12.5 13.8 13.7 11.2 6.8 3 -1.4 5.82
Najniższe temperatury [°C] -22.3 -23.6 -17.3 -6 -2.3 1 4 2.5 -2.2 -5.3 -11.6 -15.1 -23.6
Opady [mm] 33 30 37 45 49 64 82 68 41 49 44 46 588

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Lista drzew pomnikowych i pomników przyrody na terenie Świnoujścia[16]:

  • cisy "Korsarze" – cisy (ul. Paderewskiego i ul. Chopina)
  • cisy "Żeglarze" – obwody: 60 i 57 cm (Nabrzeże Władysława IV, przed kapitanatem portu)
  • dęby "Dwaj Kapitanowie" – dęby (Nabrzeże Władysława IV)
  • lipy "Żony marynarzy" – lipy (Nabrzeże Władysława IV)
  • platan "Cudzoziemiec" – platan klonolistny(Ul.Bohaterów Września 39)
  • sosna "Rodzina" – Sosna zwyczajna z oplotem bluszczu (ul. Matejki, przed wejściem na stadion)
  • wiązy "Przemytnicy" – wiązy (ul. Jachtowa, Park Zdrojowy)
  • dęby "Powodzianie" – dęby (Karsibór, ul. Trzcinowa)
  • dąb "Latarników" – dąb o obwodzie 635 cm (Warszów, ul. Sosnowa)
  • dąb "Karczmarz" – dąb (Warszów – centrum)
  • dąb "Szyper" – dąb o obwodzie 295 cm (Przytór, przy kościele)
  • jodła "Elżbieta" – jodła o obwodzie 275 cm (przy drodze Świnoujście-Międzyzdroje, niedaleko granicy powiatów, rejon Łunowa)

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: ludność Świnoujścia.

Liczba ludności miasta Świnoujście w poszczególnych latach:

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Mapa okolic Świnoujścia

W 1182 roku zapisano Szvvine jako nazwę miejscową[17]. Dalsze zapisy dotyczyły cieśniny.

Do 1945 roku (włącznie) używano polskiej nazwy miasta Świnioujście[18][19][20] i Swinoujście[21]. W 1946 r. wprowadzono urzędowo rozporządzeniem nazwę Świnoujście[22].

Nazwa miasta powstała poprzez złączenie słów charakterystycznych dla tego miejsca – centrum miasta znajduje się w miejscu, gdzie Świna łączy się z Bałtykiem i ma charakter ujścia rzeki. Podaje się także, że polska nazwa została dosłownie przetłumaczona z niemieckiego Swinemünde.

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Świna, w sekcji Hydronimia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze osady ludzkie na terenach, gdzie obecnie leży Świnoujście, pojawiły się już przed 5 tysiącami lat, na co wskazują znaleziska archeologiczne[23], a najstarsze zapisy dotyczące tych okolic sięgają XII wieku. Przed tysiącem lat tereny nad Świną wchodziły w skład plemiennego państwa Wolinian, które Mieszko I włączył do swego państwa. W wiekach późniejszych władali tu książęta pomorscy, którzy po obu stronach rzeki wznosili grody warowne, kilkakrotnie niszczone przez duńskie najazdy w XII w. W 1170 i 1173 na obu brzegach Świny założono gródki strażnicze zniszczone najazdem duńskim w 1177 i odbudowane w latach 1181-1182. W latach 1185-1227 Świnoujście z całym Pomorzem Zachodnim stało się lennem Danii.

W 1628 wojska cesarskie opanowały Bramę Świny i wybudowały umocnienia broniące dostępu na Świnę od strony morza.

24 czerwca 1630 na wyspie Uznam wylądowały wojska szwedzkie. Król Szwecji Gustaw II Adolf pięć dni spędził w Karsiborze. Kończący wojnę trzydziestoletnią (1618-48) pokój westfalski pozostawił miasto wraz z całym Pomorzem Zachodnim Szwecji do 1720, kiedy to Prusy odkupiły wyspy Wolin i Uznam za sumę 10 mln talarów w złocie.

W latach 1738-40 wobec konieczności wnoszenia wysokich opłat za przepływanie cieśniną Peenestrom (ten akwen razem z Wolgast należał do Szwecji do 1815) rząd pruski postanowił umożliwić żeglugę Świną do Szczecina i rozpoczął pogłębianie jej głównego koryta. W 1743 na północ od wioski Swine powstało osiedle o nazwie Swinemünde, oficjalnie ogłoszone portem morskim w 1747 roku. Świnoujście uzyskało prawa miejskie od Fryderyka Wielkiego w 1765.

XIX wiek przyniósł[styl do poprawy] znaczną rozbudowę portu, wybudowane zostało drewniane molo, pogłębiono tor wodny i miało miejsce wzniesienie latarni morskiej, wówczas znacznie poprawiły się warunki bezpieczeństwa żeglugi. Uruchomiona została regularna żegluga pasażerska a pod koniec tegoż wieku, miasto uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem. Wszystko to wpłynęło korzystnie na rozwój miasta.

Bramę Świny ujęto w latach 1818-23 w dwa kamienne falochrony a w latach 1875-1890 w celu usprawnienia żeglugi pomiędzy Szczecinem a Bałtykiem w południowo-wschodniej części wyspy Uznam przekopano Kanał Piastowski. W 1854 roku rozpoczęto budowę najwyższej wówczas w świecie latarni morskiej, którą uruchomiono już w grudniu 1857 roku[24].

Miasto około 1900 roku

W 1824 miasto stało się kurortem, a w 1895, po odkryciu źródeł solanki i borowinyuzdrowiskiem. W końcu XIX wieku w szybkim tempie powstała dzielnica uzdrowiskowa, oddzielona od centrum miasta parkiem. W drugiej połowie XIX wieku uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem (zniszczone w 1945 stacje Świnoujście Główne, Świnoujście Nieradków i Świnoujście Port).

Tablica Pamiątkowa "50 lat Polskiego Świnoujścia"

W czasie II wojny światowej funkcjonowała mała stocznia, port przeładunkowy oraz baza zaopatrzenia floty wojennej (okręty podwodne, kutry). Miasto i port zostały zniszczone głównie podczas nalotów alianckich 12 marca i 16 kwietnia 1945. Liczba ofiar przekroczyła 23 tysiące. Miasto poddało się Armii Czerwonej 5 maja 1945. Po zakończeniu II wojny światowej, na mocy układu poczdamskiego Świnoujście zostało najbardziej na zachód położonym polskim portem.

Zimą 1945/1946 na skutek spiętrzenia kry na Świnie zerwane zostało jedyne drogowe połączenie lądowe z resztą Polski. Wówczas też w mieście doszło do mordów pozostałej na miejscu niemieckiej ludności cywilnej. IPN ocenia liczbę ofiar na ponad 40. Zdarzyły się też gwałty, pobicia i kaleczenia. Sprawcami tych zajść byli młodzi funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa i MO[25].

W 1948 r. rozpoczęto odbudowę i przebudowę portu Świnoujście z wojennego na handlowo – rybacki. Rozpoczęto też budowę wielkiego kombinatu rybnego, zbudowano olbrzymi basen i budynki przemysłowe, a 3 lata później przekazano do eksploatacji Bazę Rybacką[26].

Dopiero 27 listopada 1950 r. rząd NRD wyraził zgodę na przekazanie Polsce ujęcia wody dla miasta Świnoujścia, położonego przy jeziorze Wolgastsee i wytyczeniu tam na nowo granicy[27]. W czerwcu 1951 roku włączono do Polski obszar o powierzchni 76,5 ha wraz ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w obszar niemiecki charakterystyczny cypel (tzw. Worek[28] 53°54′49,11″N 14°11′11,18″E/53,913642 14,186439). W zamian Niemcom przyznano podobny obszar między ujęciem wody a Zatoką Pomorską[29].

Na przełomie lat 40. i 50. powstało PPDiUR "Odra". Część uzdrowiskowa miasta zajmowana była przez wojska radzieckie do 1957, a do przełomu lat 80. i 90. w Świnoujściu istniała baza radzieckich okrętów wojennych wraz z zapleczem. Do 1972 r. miasto należało do powiatu wolińskiego.

W latach 60. i 70. XX wieku powstał port morski, który wraz ze szczecińskim utworzył zespół portów Szczecin–Świnoujście[30].

W grudniu 2006 podjęto decyzję o budowie w Świnoujściu na wyspie Wolin portowego terminalu LNG mającego podnieść bezpieczeństwo energetyczne Polski.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Odrestaurowana wieża dawnego kościoła z 1905 z punktem widokowym na szczycie
Deptak
Kapitanat Portu
Latarnia morska na prawobrzeżu Świny

Miasto posiada specyficzną zabudowę wynikająca z morskiego charakteru miasta. Znajdują się tu zabytkowe budowle portowe, ale także i kamienice, liczne pensjonaty, hotele. Ukształtował się tutaj także drugi układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej położonej pomiędzy świnoujską promenadą a oddzielającym ją od śródmieścia pasem zieleni, przede wszystkim zabytkowym Parkiem Zdrojowym.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki chronione prawnie w Świnoujściu:

  • układy urbanistyczne z XVIII-XIX w.[31], układ urbanistyczny śródmieścia wybudowany w latach 20. XVIII w. oraz układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej z lat 40. XIX w.,
  • wieża garnizonowego kościoła luterańskiego pw. Marcina Lutra z 1904 r., zniszczonego pod koniec II wojny światowej, obecnie pełni funkcję wieży widokowej i kawiarni (ul. Paderewskiego 7),
  • zespół fortów twierdzy Świnoujście nad rzeką Świną, wybudowanych w latach 1848-63 i 1877-1900:
  • Park Zdrojowy, z XIX wieku,
  • kamienica przy ul. Armii Krajowej 13, z ok. 1904,
  • kamienica przy ul. Bolesława Chrobrego 21 z 1908 r.,
  • zabytkowe kamienice przy ul. Hołdu Pruskiego[32]
  • pensjonat „Posejdon” przy ul. Kasprowicza 15, z końca XIX,
  • willa ryglowa przy ul. Konopnickiej 2, z 1920 r.,
  • gimnazjum przy ul. Narutowicza 10, z lat 1922-27, obecnie Szkoła Podstawowa nr 1,
  • gmach poczty przy ul. Piłsudskiego 1, budynek z czerwonej cegły, z 1878, przebudowany w 1900,
  • dawny ratusz, z 1805, obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego na Placu Rybaka, ze zbiorami z historii rybołówstwa, dziejów miasta i regionu, zabytkowymi przyrządami nawigacyjnymi, okazami fauny morskiej, miejsce wielu wystaw.
  • wille przy ul. Sienkiewicza 3, 4,
  • kamienica z dwiema oficynami na Placu Słowiańskim, z 1906,
  • dawny szpital miejski przy ul. Wyspiańskiego 34a, z lat 1914-19 i 1927-29, zespół z budynkami głównym, oddziału zakaźnego oraz park leśny
  • pensjonat, ul. Żeromskiego 14, z 1905,
  • willa drewniana przy ul. Żeromskiego 28, wybudowana po 1920,
  • zespół rzeźni przy ul. Kościuszki 15 z 1911, obejmujący kotłownię z maszynownią, halę uboju zwierząt, wieżę ciśnień, budynek administracyjny (obecnie mieszkalny) przy ul. Kościuszki 13,
  • dawna stocznia z lat 1897-1903 przy Wybrzeżu Władysława IV (Basen Północny), obejmujące 2 budynki administracyjne, halę warsztatową (później magazyn), 3 magazyny , wieżyczkę wodowskazową, nabrzeża Basenu Północnego z urządzeniem dźwigowym oraz kolejową wieżę ciśnień, zbudowaną w 1898 z czerwonej cegły i czerwonego granitu, znacznie uszkodzona podczas bombardowań portu w 1945.

Zabytki w dzielnicach Świnoujścia:

Obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • basen U-bootów – położony jest na wyspie Karsibór. Powstał w 1944 roku, jako stała baza promów wojskowych i miejsce postoju U-Bootów 4 szkolnej flotylli Kriegsmarine ze Szczecina. Obok basenu stoi jeszcze ruina hali warsztatowej, w której obsługiwano zawijające tu okręty. Dziś z basenu korzystają głównie wędkarze.
  • Brama Zachodniego Kompleksu Fortecznego, wybudowana około roku 1877 stanowiła jedyne lądowe połączenie miasta z terenem Zespołu Fortecznego i Basenem Jachtowym. Bramę umieszczono w wale fortecznym i połączono z wysokim ceglanym murem poprowadzonym w fosie zachodniej, zaś po obu stronach Bramy znajduje się 6 strzelnic skierowanych na przyległe odcinki zasypanej fosy.
  • falochrony:
    • Falochron Zachodni ze Stawą Młyny – o długości ok. 350 m, wybudowany w latach 1818-1923, na końcu plaży na wyspie Uznam przy ujściu Świny do Bałtyku. Stawa Młyny jest symbolem Świnoujścia.
    • Falochron Wschodni – budowany w latach 1818-1923, na prawobrzeżnej części miasta na wyspie Wolin przy ujściu Świny o długości przeszło 1400 metrów w głąb morza (najdłuższy falochron kamienny w Europie).
Kościół Chrystusa Króla (dawniej ewangelicki) parafii pw. Chrystusa Króla
  • kościoły:
    • kościół Chrystusa Króla zbudowany w latach 1788-1792, wzniesiony na miejscu gotyckiej świątyni w centrum miasta przy Placu Kościelnym (Słowiańskim). W nawie głównej zwisa ze stropu drewniany model korwety żaglowej. Znajdują się tu także zabytkowe organy. Od połowy maja do połowy września w sobotnie wieczory odbywają się tutaj Świnoujskie Wieczory Organowe.
    • neogotycki kościół NMP "Stella Maris" z końca XIX wieku.
  • Kapitanat Portu z 1870, wybudowany w czasie szybkiego rozwoju i rozbudowy portu. W okolicy ulokowana jest zabytkowa kotwica.
  • dawny ratusz, obecnie muzeum.

Pomniki i miejsca pamięci narodowej[edytuj | edytuj kod]

Pomnik wystawiony "Tym, którzy nie powrócili z Morza"
  • Tablica Pamiątkowa "50 lat Polskiego Świnoujścia",
  • Pomnik wystawiony "Tym, którzy nie powrócili z Morza",
  • Tablica ku czci prześladowanych, zmarłych, pomordowanych ofiar komunizmu w Polsce w latach 1939-1989
  • pomnik poświęcony lotnikom RAF-u zestrzelonym w kwietniu 1945 podczas bombardowania niemieckiego ciężkiego krążownika "Lützow" cumującego na Kanale Piastowskim.
  • schron – "Miasto wczoraj i dziś". Historia miasta na zdjęciach i wiele innych eksponatów związanych z miastem – ul. Wyspiańskiego 51.
  • Tablica pamiątkowa w kościele "Stella Maris", która upamiętnia śmierć świnoujścian w Grenoble w tragicznym wypadku autokaru.

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

Zieleń miejska obejmuje 3 parki i zieleń przy promenadzie nadmorskiej.

Kanał w Parku Zdrojowym

Uzdrowisko Świnoujście[edytuj | edytuj kod]

Zakład Przyrodoleczniczy "Rusałka"

W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby układu nerwowego, choroby reumatologiczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie, choroby górnych i dolnych dróg oddechowych, otyłość, choroby endokrynologiczne, osteoporoza, choroby skóry[33].

Na terenie Świnoujścia znajduje się 15 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego: 2 szpitale uzdrowiskowe, 11 sanatoria uzdrowiskowe, 1 zakład przyrodoleczniczy, 1 przychodnia uzdrowiskowa[34].

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze[35]:

  • złoża wód leczniczych (woda chlorkowo-sodowa, jodkowa, żelazista) z ujęć "Jantar" (ul. Powstańców Śląskich 2/4, XXX-lecia PRL, ul. Sienkiewicza 26) oraz "Teresa" (ul. Żeromskiego 45B)
  • złoże borowinowe "Płachcin"

W 1824 Świnoujście zostało ogłoszone kąpieliskiem morskim. W 1897 zostały odkryte na terenie miasta źródła leczniczej solanki, wówczas zbudowane tutaj zostały odpowiednie urządzenia przyrodolecznicze.

Wykorzystywane są określone właściwości lecznicze surowców naturalnych, borowiny nizinnej oraz solanki bromkowo-jodkowo-sodkowej. Uzdrowisko specjalizuję się w leczeniu schorzeń: kardiologicznych, narządów ruchu, endokrynologicznych, pulmonologicznych, reumatologicznych, laryngologicznych, dermatologicznych jak i: rehabilitacją po mastektomii, wczesną rehabilitacją kardiologiczną, leczeniem otyłości[36]. Wykonywane są również zabiegi z zakresu balneoterapii, hydroterapii, kinezyterapii, elektroterapii, fototerapii[37].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Stateczek białej floty wpływający do portu

W Świnoujściu funkcjonują całoroczne punkty informacji turystycznej, jeden z nich znajduję się na Wybrzeżu Władysława IV (przy miejskiej przeprawie promowej), drugi zaś przy byłym przejściu granicznym Świnoujście-Ahlbeck. Sezonowy punkt informacji turystycznej działa przy marinie żeglarskiej. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin – Szczecin – Bałtyk.

Plaża[edytuj | edytuj kod]

Wejście do portu w Świnoujściu (ujście Świny – na lewo plaża na wyspie Uznam na prawo plaża na wyspie Wolin)

Jedną z atrakcji Świnoujścia jest plaża, która ciągnie się na przestrzeni 10 kilometrów (3,7 km z wyspie Uznam oraz 6 km na wyspie Wolin). Co roku plaża poszerza się wskutek cofania się morza i dzięki temu zjawisku świnoujskie kąpielisko jest płytkie.

Nad Zatoką Pomorską wyznaczono letnie kąpielisko morskie Świnoujście-Uznam. W 2013 r. sezon kąpielowy określono na okres od 1 lipca do 31 sierpnia[38].

Latem wody Bałtyku w rejonie Świnoujścia są najcieplejsze na polskim wybrzeżu[39]. Oprócz zażywania kąpieli morskich i słonecznych można również korzystać z wodnych zjeżdżalni, trampolin, motorówek z pontonem, a także wypożyczyć skuter wodny.

Świnoujskie kąpielisko na wyspie Uznam corocznie (od 2006 roku) otrzymuje certyfikat "Błękitnej Flagi". Jest ona przyznawana kąpieliskom, które spełniają wysokie wymogi jakości i bezpieczeństwa na plaży.

Promenada nadmorska
Fontanna na promenadzie, charakteryzująca się zmiennością barwy świateł
Przystań jachtowa w Basenie Północnym

Promenada[edytuj | edytuj kod]

Promenada nadmorska w Świnoujściu to przedwojenny bulwar graniczący z dzielnicą uzdrowiskową. Wzdłuż promenady znajdują się punkty gastronomiczne, kawiarnie, bary, ogródki piwne, muszla koncertowa, kasyno i oceanarium. Na świnoujskiej promenadzie udostępniony jest internet bezprzewodowy[40].

Rejsy[edytuj | edytuj kod]

Jedną z możliwości spędzenia wolnego czasu jest rejs statkami białej floty. Latem można skorzystać z rejsów po porcie, Bałtyku i do pobliskich niemieckich miejscowości letniskowych: Ahlbecku, Heringsdorfu i Bansinu, a od 2004 roku także do Międzyzdrojów. Katamaranem można popłynąć na wyspę Rugia, a wodolotem do i ze Szczecina.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Świnoujskie szlaki rowerowe są wytyczone, oznakowane i przygotowane do ruchu według europejskich standardów turystycznych. Drogi przebiegu szlaków są wyrównane i utwardzone, przebiegi tras wskazuje 249 znaków na drzewach i tabliczkach. Przy szlakach znajdują się wiaty turystyczne, wyposażone m.in. w stojaki na rowery, a także tablice edukacyjne. Łącznie szlaki posiadają 109 km długości.

Szlaki piesze[41][edytuj | edytuj kod]

Szlaki kajakowe[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Muszla koncertowa
Dawny ratusz obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego

Głównym ośrodkiem kulturalnym jest Miejski Dom Kultury, w którym organizowane są także różnego typu wystawy i przedstawienia teatralne. Przy MDK-u istnieje Kino "Pegaz". Działa tutaj również Uniwersytet III wieku, pod honorowym patronatem Prezydenta Świnoujścia. MDK posiada także salę teatralną oraz salę kameralną. Instytucja ma również swoją filię w Przytorze, na Warszowie oraz w Karsiborze.

Istotnymi obiektami kulturalnymi są amfiteatr i muszla koncertowa przy promenadzie w dzielnicy nadmorskiej nieopodal plaży. Odbywają się tam koncerty, festyny i letni festiwal studencki FAMA.

Na placu Rybaka, w dawnym ratuszu, z lat 1805-09, Muzeum Rybołówstwa Morskiego. W Forcie Gerharda funkcjonuje Muzeum Obrony Wybrzeża.

Miejskie galerie sztuki: Galeria "ART", Galeria "Słowianin" oraz Galeria 99, będąca studiem sztuki współczesnej.

Fort Gerharda w którym mieści się Muzeum Obrony Wybrzeża

Lokalne media[edytuj | edytuj kod]

Telewizja Słowianin

W Świnoujściu wydawane są trzy gazety lokalne: "Nowy Wyspiarz", "Kurier nad Morzem", będący bezpłatnym dwutygodnikiem wydawanym w sezonie letnim, oraz "Wyspiarz Niebieski", będący tygodnikiem ukazujący się w Świnoujściu, ale także w Międzyzdrojach i w Wolinie. W mieście działa także oddział Głosu Szczecińskiego, którym składany jest cotygodniowy dodatek ukazujący się w piątki "Głos nad Morzem". Wśród serwisów internetowych funkcjonują 2 portale informacyjne eswinoujscie.pl oraz iswinoujscie.pl.

W mieście działają dwie lokalne telewizje: Telewizja Świnoujście[42] (największa lokalna telewizja) oraz Telewizja Słowianin[43]. Znajduje się tu także oddział Polskiego Radia Szczecin.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Sport w Świnoujściu.

W Świnoujściu znajduje się stadion należący do OSiRu, na którym swoje mecze rozgrywa MKS Flota Świnoujście. Świnoujście ma także 3 hale sportowe[44] do koszykówki, siatkówki oraz do tenisa, lodowisko, 4 korty tenisowe, 5 siłowni, fitness club, kryty basen oraz skatepark dla fanów deskorolki i łyżworolek. W Basenie Północnym znajduje się marina jachtowa. Dużą rolę odgrywa Ośrodek Sportu i Rekreacji "Wyspiarz", do którego należą obiekty sportowe i rekreacyjne.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: lista szkół w Świnoujściu.

W mieście znajduje się jeden żłobek miejski, sześć przedszkoli, osiem szkół podstawowych i cztery gimnazja publiczne, liczne szkoły średnie a także szkoły artystyczne i policealne. W mieście działają również filie wyższych uczelni oraz samodzielny Wydział Przedsiębiorczości ZPSB.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

W mieście działalność religijną prowadzą następujące wspólnoty wyznaniowe:

W mieście znajdują się także domy zakonne Zgromadzenia sióstr zakonnych: Uczennice Krzyża w Świnoujściu-Przytorze oraz Siostry Maryi Niepokalanej[47]. Przy Parafii Chrystusa Króla działa również Duszpasterstwo Młodzieży. Ponadto w mieście znajduje się

Information icon.svg Zobacz też: synagoga w Świnoujściu.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Biurowiec Klif należący do spółki Euroafrica Linie Żeglugowe
Drogi wjazdowe na Terminal Promowy
Okręt Transportowo-Minowy Toruń wchodzący w skład struktur 8 Flotylli Obrony Wybrzeża (8 FOW)

Rozwój gospodarczy Świnoujścia uwarunkowany jest z jego położeniem geograficznym. Gospodarka morska i turystyka wraz z funkcją uzdrowiskową oraz handel to dziedziny, na których opiera się rozwój miasta. Prawobrzeżna część miasta to obszar silnie zindustrializowany, zaś na lewobrzeżu dominują podmioty gospodarcze związane z turystyką i działalnością uzdrowiskową.

Według danych z 2007 roku w mieście działało 6540 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 5478 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2007 r. spośród 283 spółek handlowych, 119 z nich miało udział kapitału zagranicznego[48].

Świnoujście należy także do grona najbogatszych miast w Polsce, dochód samorządu na 1 mieszkańca wynosi 4817,54 zł, co stawia miasto na 2. miejscu wśród miast na prawach powiatu pod względem dochodów w kraju[49].

W końcu kwietnia 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Świnoujściu obejmowała ok. 1,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,7% do aktywnych zawodowo[50].

Dochody w budżecie Urzędu Miasta Świnoujście w złotych na 1 mieszkańca[48][51]:

Struktura demograficzna mieszkańców Świnoujścia według danych z 31 grudnia 2007[48]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 40 871 100 21 055 51,52 19 816 48,48
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 6746 16,51 3324 8,13 3422 8,37
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 27 484 67,25 13 208 32,32 14 276 34,93
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 6641 16,25 4523 11,07 2118 5,18

Gospodarka morska[edytuj | edytuj kod]

Nabrzeża przeładunkowe portu Świnoujście

Główny ciężar działalności gospodarczej w Świnoujściu, skupia się w prawobrzeżnej, silnie zindustrializowanej części miasta w dzielnicy Warszów, gdzie zlokalizowane są główne świnoujskie przedsiębiorstwa, nie tylko związane z branżą morską.

Głównymi przedsiębiorstwami gospodarki morskiej w mieście są[potrzebne źródło]:

Handel i usługi[edytuj | edytuj kod]

Miasto ma rozwiniętą bazę handlową.

W mieście znajdują się 3 duże centra handlowe[53] oraz 2 pasaże handlowe[54] oraz wiele dyskontów spożywczych i sklepów. W budowie jest galeria handlowo – usługowa Platan.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

MF Wawel i MF Pomerania przed Terminalem Promowym Świnoujście to jedne z promów pływających do Skandynawii
Prom Karsibór III na przeprawie przez Świnę w ciągu DK93
Nowy Most Piastowski nad Starą Świną w tle Ognickie Łęgi
Autobus komunikacji miejskiej
Przystań miejskiej przeprawy promowej w centrum Świnoujścia
Perony na stacji Świnoujście

Świnoujście od Berlina dzieli 160 km, od Danii 150 km, a od wybrzeży Szwecji 175 km[55]. Do Świnoujścia dotrzeć można między innymi samochodem, drogą krajową nr 3, która prowadzi z Jakuszyc z południa Polski, koleją, oraz – w sezonie letnim – wodolotem[56]. Promy łączą miasto ze Skandynawią.

Komunikacja wodna[edytuj | edytuj kod]

Droga wodna prowadzi przez Kanał Piastowski, Odrę, Kanał Haweli i łączy Świnoujście z południem Polski. Dostęp do Morza Bałtyckiego i na cały świat zapewnia port handlowy[styl do poprawy], jak również terminal promów morskich i pasażersko-towarowych z rejsami do Skandynawii.

Transport morski[edytuj | edytuj kod]

W Świnoujściu znajduje się Terminal Promowy Świnoujście skąd regularnie kursuje stąd 9 promów morskich do Szwecji (Trelleborg i Ystad) i Danii (Kopenhaga oraz latem Rønne na Bornholmie). Połączenia te realizowane są przez Polferries oraz Unity Line.

Do Świnoujścia zawijają również statki białej floty umożliwiające rejsy do okolicznych miejscowości w Polsce i w Niemczech. Rejsy te organizuje głównie niemiecki armator Adler-Schiffe. Od kwietnia 2008[potrzebne źródło] ze Świnoujścia do Szczecina i z powrotem kursuje wodolot[56].

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Świnoujście leży na początku drogi krajowej nr 3 (planowanej drogi ekspresowej S3), która jest częścią trasy europejskiej E65, wiodącej z północy na południe Europy – od Malmö do miejscowości Chaniá na Krecie.

Łunowo z byłym przejściem granicznym Świnoujście-Garz łączy droga krajowa nr 93 w ciągu której od wielu lat planowane jest wybudowanie tunelu drogowego pod Świną. Istniało także drugie przejście graniczne, do Seebad Ahlbeck, oba dnia 21 grudnia 2007 zostały zlikwidowane na mocy Układu z Schengen.

Dworzec autobusów regionalnych jak i dalekobieżnych znajduje się w naprzeciw dworca kolejowego Świnoujście.

Drogi przechodzące przez Świnoujście
Droga Trasa Ulica
Droga krajowa nr 3E65 Świnoujście – Szklarska Poręba-Jakuszyce / granica PL/CZ ul. Fińska, ul. Wolińska
Droga krajowa nr 93 Świnoujście – Garz ul. Grunwaldzka, ul. Nowokarsiborska, ul. Karsiborska, ul. Pomorska

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Komunikacja miejska w Świnoujściu.

Obsługiwana jest poprzez Komunikację Autobusową w Świnoujściu Sp. z o.o. Komunikacja miejska realizuje przewozy na terenie miasta Świnoujścia, zarówno na wyspie Uznam, Wolin jak i Karsibór, oraz na terenie Międzyzdrojów. Od 2004 w mieście uruchomiono autobusową Linię Europejską (obsługiwaną wraz z Ostseebus) łączącą Świnoujście z niemieckimi kurortami Ahlbeck, Heringsdorf i Seebad Bansin.

Komunikację pomiędzy wyspami Uznam i Wolin zapewniają promy Bielik kursujące pomiędzy centrum i Warszowem przez całą dobę, które zabierają pieszych, pojazdy jednośladowe oraz samochody osobowe mieszkańców miasta oraz prowadzących na jego terenie działalność gospodarczą. Drugą przeprawę promową stanowią promy Karsibór pływające pomiędzy Ognicą i południową częścią wyspy Uznam, promy te zabierają pieszych oraz wszystkie pojazdy.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Na wyspie Wolin znajduje się dworzec kolejowy Świnoujście oraz przystanki: Świnoujście Odra, Świnoujście Przytór i Świnoujście Port. Obsługiwane są przez PKP. Z miasta kursują pociągi regionalne do Szczecina jak również pociągi dalekobieżne (pospieszne, ekspresowe, InterCity oraz TLK) do różnych miast m.in. do Krakowa, Warszawy, Poznania, Wrocławia, Lublina czy Katowic.

Na wyspie Uznam znajduje się tylko jedna stacja Świnoujście Centrum, z której od 20 września 2008 kursują pociągi Usedomer Bäderbahn (Uznamskiej Kolei Nadmorskiej) do Heringsdorf, Wolgast, Züssow oraz Stralsund, a w sezonie także do Berlina.

W sprawie powrotu kolei do miasta na wyspie Uznam, w listopadzie 2005 został podpisany list intencyjny między prezydentem miasta a Uznamską Koleją Nadmorską, a 24 lipca 2006 przekazano w 30-letnią dzierżawę grunt pod inwestycję, dzięki czemu na początku 2008 Niemcy przedłużyli o ok. 1,5 km linię UBB do centrum Świnoujścia i została wybudowana stacja Świnoujście Centrum (ok. 300 m od miejsca gdzie znajdowała się nieistniejąca stacja Świnoujście Nieradków (niem. Swinemünde Bad).

Dalsza rozbudowa planowana jest etapami. Pierwszy ma obejmować budowę linii do portu lotniczego Heringsdorf i ma być wykonany do 2012[57], a drugi budowę linii do Ducherow, gdzie linia połączy się z siecią kolei niemieckich Deutsche Bahn, etap ten ma być zrealizowany do 2015[57]. Po zakończeniu inwestycji podróż do Berlina ma zajmować ok. 2 godzin[57].

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W odległości 13 km od centrum miasta po niemieckiej stronie granicy znajduje się port lotniczy Heringsdorf, który obsługuje sezonowe letnie połączenia z 6 miastami w Niemczech (Brema, Dortmund, Düsseldorf, Kolonia/Bonn, Monachium, Frankfurt nad Menem) oraz od 2009 r. także do Zürichu w Szwajcarii oraz Warszawy.

W granicach Polski, port lotniczy Szczecin-Goleniów znajduje się ok. 70 km od Świnoujścia i obecnie obsługuje całoroczne rejsowe połączenia z Dublinem, Londynem, Rygge k. Oslo i Warszawą.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W 2009 r. wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w Świnoujściu wynosił 77,5%[58][59]. W 2009 r. stwierdzono w Świnoujściu m.in. 79 kradzieży z włamaniem, 2 kradzieże samochodów, 73 przestępstwa narkotykowych[60][61][62].

Świnoujście jest położone w strefie nadgranicznej i zasięgiem służbowym obejmuje je placówka Straży Granicznej w Świnoujściu z Morskiego Oddziału SG[63][64].

Miasto jest obszarem właściwości Prokuratury Rejonowej w Świnoujściu i Prokuratury Okręgowej w Szczecinie[65].

Na terenie Świnoujścia działa jednostka ratowniczo-gaśnicza przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej i jej posterunek na Warszowie[66], a także jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Karsiborze i Przytorze[67].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Granice Świnoujścia

Świnoujście ma status miasta na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Świnoujścia 21 radnych[68], w trzech okręgach wyborczych[69]. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest urząd miasta przy ul. Wojska Polskiego.

Prezydenci Świnoujścia:

Świnoujście jest członkiem następujących związków i organizacji:

W obrębie Świnoujścia zostały utworzone 4 jednostki pomocnicze miasta:

  • Dzielnica Uzdrowiskowa – obejmuje całą wyspę Uznam bez obszaru przy Bramie Świny, bez Fortu Zachodniego, Fortu Anioła, Basenu Zimowego, Węglowego, Południowego oraz półwyspów Kosa i Zieliny[70]
  • Osiedle Warszów
  • Osiedle Przytór-Łunowo
  • Sołectwo Karsibór – obejmuje wyspę Karsibór i wszystkie wyspy delty wstecznej Świny

Miasto jest obszarem właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Świnoujściu, Sądu Okręgowego w Szczecinie[71] oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie[72].

Mieszkańcy Świnoujścia wybierają radnych do Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 2. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 41, senatora z okręgu wyborczego nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

W mieście znajdują się 1 biura poselskie: Ewa Żmuda-Trzebiatowska[73].

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Miasto należy do euroregionu Pomerania. Dzięki położeniu miasta nad Bałtykiem, jego gospodarka i kultura są trwale związane z państwami nadbałtyckimi. Przykładem takiej współpracy jest program "Cztery Zakątki" promujący wzajemną turystykę, oraz dający możliwość wymiany kulturalnej i młodzieżowej pomiędzy Południową Skanią w Szwecji, duńską wyspą Bornholm, niemiecką Rugią i Świnoujściem[74].

Jednostka administracyjna Kraj Data podpisania umowy
 Heringsdorf Niemcy 3 września 2007
 Nordenham Niemcy 13 sierpnia 1992
 powiat Vorpommern-Greifswald Niemcy 29 października 1998
 Swietłyj (Светлый) Rosja 14 maja 1993
 Ystad Szwecja 25 stycznia 1990

Europejskie wyróżnienia dla miasta[edytuj | edytuj kod]

27 czerwca 2002 w Pałacu Europy w Strasburgu miasto otrzymało Dyplom Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, za promocję idei europejskich, wkład w rozwój Euroregionu Pomerania oraz za współpracę z miastami partnerskimi[potrzebne źródło]. Kolejnym wyróżnieniem dla miasta jest Flaga Honorowa Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, przyznana w kwietniu 2005. Flagę wręczył podczas uroczystej sesji miasta Wilfried Böhm, członek honorowy Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.

Honorowi obywatele Świnoujścia[edytuj | edytuj kod]

Lista honorowych obywateli Świnoujścia[75]:

  • August von Mackensen – tytuł nadano w 1923 r. przez niemiecką radę miejską Świnoujścia
  • Adolf Hitler – tytuł nadano w 1934 r. przez niemiecką radę miejską Świnoujścia
  • Bolesław Bierut – tytuł nadano w 1947 r., dyplom wręczono w 1948 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu
  • Władysław Gomułka – tytuł nadano w 1947 r., dyplom wręczono w 1948 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu
  • Stanisław Sroka – tytuł nadano 27 sierpnia 1964 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu

Urodzeni w Świnoujściu[edytuj | edytuj kod]

Lista osób urodzonych w Świnoujściu, które mają biogram na stronach Wikipedii:

Osoby związane ze Świnoujściem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Świnoujściem.

Przypisy

  1. Wyniki spisu ludności i mieszkań (XII.2011 r.)
  2. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 392. ISBN 83-04-01090-9.
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2011 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118.
  4. Miasta w Polsce (statystyki)
  5. 5,0 5,1 5,2 Świnoujście w liczbach - dane statystyczne za 2010 rok
  6. 2009 r.. „Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym”, 2009-08-20. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  7. Urząd Miasta Świnoujście: O mieście. Strona miasta Świnoujście. [dostęp 2013-06-10].
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 200)
  9. Wyspa Wolin, Woliński Park Narodowy, mapa turystyczna w skali 1:50 000. Warszawa: ExpressMap, 2006. ISBN 83-60120-54-4.
  10. Flora i fauna Świnoujścia na uznam.com.pl
  11. Fauna i flora w Świnoujściu
  12. Środowisko i krajobraz wydm nadmorskich Mierzei Bramy Świny
  13. Gleby mierzei bramy Świny
  14. Ośrodek campingowy RELAX
  15. Wartości średnie temperatury (°C) i opadów (mm) w Świnoujściu (ang.). weatherbase.com. [dostęp 2009].
  16. Jerzy M. Kosacki. zbiór drzew pomnikowych i pomników przyrody z własnymi nazwami rosnących na terenie województwa zachodniopomorskiego. „Wędrowiec Zachodniopomorski”. 22/2007, 2007. Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Szczecinie. ISSN 1642-8455 (pol.). 
  17. Cod. No. 90. W: Robert Klempin: Pommersches Urkundenbuch. T. 1. Abt. 1, 786-1253. Stettin: 1868, s. 69.
  18. ks. Kozierowski, S., Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. Poznań: Nauka i Praca, 1934. mapa
  19. Mapa Polski 1:1000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945
  20. W labiryncie wód. „Kurier Szczeciński”. Nr 1 z dn. 7-8 października 1945, s. 2, 1945. 
  21. Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-7. 
  22. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85)
  23. Historia miasta na uznam.com.pl
  24. Historia Świnoujścia
  25. Adam Zadworny: "Zabijali Niemców z zemsty" (pol.). Gazeta Wyborcza, 2008-01-18. [dostęp 22 lipca 2008].
  26. Historia Świnoujścia na muzeum-swinoujscie.pl
  27. Historia Świnoujścia. Dostęp: 21-03-2010
  28. Wyspa Wolin: 1:50 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2006, s. 1-2. ISBN 8360120544.
  29. Alina Hutnikiewicz. 1999: Pomorze Zachodnie po II wojnie światowej (do 1995 r.). Polskie Pomorze Zachodnie. W: Piskorski Cz. (red.) Pomorze Zachodnie poprzez wieki.Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin
  30. Świnoujście. W: Plaże Onet.pl [on-line]. Grupa Onet.pl SA. [dostęp 2012-06-17].
  31. zachodniopomorski WKZ, nr rej. A-1177 z 8.03.1991
  32. ul. Hołdu Pruskiego 4-11,11a,12-14,
  33. (§7. Statutu Uzdrowiska Świnoujście) Uchwała nr LI/411/2009 Rady Miasta Świnoujście z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2009 r. Nr 15, poz. 627)
  34. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr III/6/2010 Rady Miasta Świnoujście z dnia 14 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. Nr 24, poz. 388)
  35. (§6. Statutu Uzdrowiska Świnoujście) Uchwała nr LI/411/2009 Rady Miasta Świnoujście z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2009 r. Nr 15, poz. 627)
  36. Oferta lecznicza. Uzdrowisko Świnoujście SA. [dostęp 2012-06-17].
  37. Zabiegi. Uzdrowisko Świnoujście SA. [dostęp 2012-06-17].
  38. Uchwała Nr XXXVIII/319/2013 Rady Miasta Świnoujście z dnia 23 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 2447)
  39. Pracownia Dynamiki Morza
  40. promenada.swinoujscie.pl
  41. Informacje Świnoujskiej Organizacji Turystycznej (ŚOT)
  42. Telewizja Świnoujście – radość oglądania siebie – Aktualności
  43. Telewizja "S³owianin" – www.tv.slowianin.pl
  44. Przy ul. Piłsudskiego
  45. Świadkowie Jehowy. Sala Królestwa (ul. Wielkopolska 25)
  46. Sala Królestwa (ul. Łąkowa 2)
  47. Informacje Dekanatu Świnoujście
  48. 48,0 48,1 48,2 Bank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14].
  49. Rzecznik Prezydenta Miasta: Najbogatsze polskie samorządy 2007. iswinoujscie.pl, 2008-07-24. [dostęp 14 września 2008].
  50. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu kwietnia 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-17].
  51. www.swinoujscie.pl/download.php?id=7237
  52. Morska Stocznia Remontowa (pol.). [dostęp 2009-03-09].
  53. Mahattan, Rondo, Uznam
  54. Centrum, Żeglarska
  55. Świnoujście – województwo zachodniopomorskie. Vaan Chanum – Agencja Filmowo-Promocyjna; Film zrealizowany na zlecenie Urzędu Miasta Świnoujście
  56. 56,0 56,1 Wodolot Szczecin >> Świnoujście. Adler-Schiffe Polska. [dostęp 2012-06-17].
  57. 57,0 57,1 57,2 http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2007/0514/lokales/0024/index.html [język niemiecki] [dostęp 2009-03-11]
  58. Przestępstwa ogółem (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  59. Województwo zachodniopomorskie. W: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2010 (SVS 2010) [on-line]. Urząd Statystyczny w Szczecinie. [dostęp 2011-08-13].
  60. Kradzieże samochodów (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  61. Kradzieże z włamaniem (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  62. Przestępstwa narkotykowe (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  63. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 188, poz. 1580)
  64. Placówka SG w Świnoujściu. Komenda Morskiego Oddziału Straży Granicznej. [dostęp 2011-08-14].
  65. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 marca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 49, poz. 297)
  66. Struktura Organizacyjna. Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Świnoujściu. [dostęp 2012-06-17].
  67. Piknikowo w Karsiborze. [dostęp 2012-06-17].
  68. Zarządzenie Nr 75/2010 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 25 lutego 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 20, poz. 389)
  69. Uchwała Nr LXVII/440/2002 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r. Nr 53, poz. 1189, →zmiana Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 84, poz. 1605)
  70. Uchwała Nr XXXIV/299/2008 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 31 marca 2008 r. ws. utworzenia jednostki pomocniczej Dzielnica Uzdrowiskowa (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2008, Nr 50, poz. 1124)
  71. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 180, poz. 1508)
  72. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925)
  73. Ewa Żmuda-Trzebiatowska. Kancelaria Sejmu. [dostęp 2011-11-20].
  74. Miasta partnerskie. UM w Świnoujściu. [dostęp 2013-06-10].
  75. dr Józef Plucinski: Chichot istorii (pol.). iswinoujscie.pl, 2010-02-14. [dostęp 14 lutego 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg