Šerák

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Šerák
Ilustracja
Góra Šerák widoczna z góry Keprník
Państwo  Czechy
Położenie Ostružná
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1351 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Šerák
Šerák
Ziemia50°11′12,1″N 17°06′23,6″E/50,186694 17,106556

Šerák (niem. Hochschar[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1351 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1350 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník) w północno-wschodnich Czechach, na historycznej granicy Moraw i Śląska, w obrębie gminy Ostružná, oddalony o około 1,2 km na północny zachód od szczytu góry Keprník[2][3][4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Šerák jest czwartym co do wysokości (po szczytach Keprník, Vozka i Žalostná) szczytem części (mikroregionu) pasma Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Keprníka (czes. Keprnická hornatina), leżącym na jego głównym grzbiecie, ciągnącym się od przełęczy Červenohorské sedlo do Przełęczy Ramzovskiej (czes. Ramzovské sedlo). Jest dobrze rozpoznawalny, bowiem ze wszystkich wyższych szczytów tego Masywu jest położony najbardziej na północ, a ponadto usytuowany pośrodku, pomiędzy najwyższym szczytem Keprníkiem oraz charakterystyczną grupą skalną Obří skály, widoczną w postaci „zęba” wystającego ze stoku.

Góra ograniczona jest od południa przełęczą Sedlo pod Keprníkem w kierunku góry Keprník oraz dolinami potoków płynących ze stoków tej przełęczy, od zachodu mało wybitną przełęczą o wysokości 1287 m n.p.m. w kierunku drugorzędnego szczytu Mračná hora-V oraz częścią doliny potoku Vražedný p., od północnego zachodu przełęczą o wysokości 1066 m n.p.m. w kierunku szczytu Obří skály, od północnego wschodu przełęczą o wysokości 884 m n.p.m. w kierunku drugorzędnego szczytu Sněhulák-JV, od wschodu częścią doliny potoku Javořický p. oraz przełęczą o wysokości 1062 m n.p.m. w kierunku szczytu Šumný[2].

W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od południowego wschodu Keprník, od południowego zachodu Mračná hora-V, od północnego zachodu Obří skály i od północnego wschodu Sněhulák, Sněhulák-JV i Šumný[2].

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Połać szczytowa góry Šerák
Punkt geodezyjny na szczycie góry Šerák

Na wierzchołku panują surowe warunki klimatyczne (średnia roczna temperatura wynosi około 2,2 °C, średnia roczna suma opadów około 1200 mm, a pokrywa śnieżna w obrębie góry utrzymuje się przez około 180 dni w roku)[5].

Jest szczytem pojedynczym. Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1350,8 m n.p.m. z widocznym koło niego stalowym słupkiem[6]. Położony jest on na skraju niewielkiej polany szczytowej i jest punktem widokowym z ograniczonymi widokami głównie w wachlarzu kierunków od południowo-zachodnich do północno-wschodnich. Dojście do niego następuje ścieżką długości około 70 m z przebiegającego w pobliżu niego żółtego szlaku turystycznego Szlak żółty [2].

Stoki[edytuj | edytuj kod]

Skrzyżowanie szlaków o nazwie Šerák - rozc.

Wszystkie stoki zalesione są lasem świerkowym, ze zlokalizowaną na stoku zachodnim przecinką w kierunku szczytu Mračná hora na narciarską trasę zjazdową oraz towarzyszącym jej wyciągiem krzesełkowym. Ponadto na stoku wschodnim w kierunku szczytu Šumný znajdują się pojedyncze skaliska oraz na północ od szczytu, na wysokościach (1140-1190) m n.p.m. położona jest grupa skalna[2]. Na stokach wytyczono liczne szlaki turystyczne. Poza tym stoki pokryte są siecią nieoznakowanych dróżek i ścieżek. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu oraz zorientowanie w terenie.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym masyw góry Šerák należy do jednostki geologicznej zwanej kopułą Keprníka i jest zbudowany ze skał metamorficznych, głównie erlanów, gnejsów, ortognejsów, blasto-mylonitów, migmatytów i łupków metamorficznych oraz skał głębinowych – meta-granitów[7].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Grzbiet główny Masywu Keprníka, który przechodzi m.in. przez szczyt góry Šerák jest granicą głównego europejskiego działu wodnego między zlewiskami Mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry) na stokach: zachodnim, północnym i wschodnim oraz Czarnego (dorzecze Dunaju) na stoku południowym. Na wschodnim stoku góry ma swoje źródło potok Javořický p.[8], a na stoku zachodnim Vražedný p[9]. Ponadto w odległości około 1,64 km na północny wschód od szczytu na wysokości 907 m n.p.m. występuje źródło o nazwie (czes. Pramen Antonius quelle)[10]. W odległości około 1 km na północny zachód od szczytu na wysokości około 975 m n.p.m. na jednym z potoków, będącym dopływem Vražednego p. znajduje się wodospad o nazwie (czes. Vodopád u Obřích skal) o wysokości 5 m[11].

Chata Jiřího[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Chata Jiřího na Šeráku.
Schronisko Chata Jiřího na stoku góry Šerák
Dzwonnica blisko Chaty Jiřího

Około 170 m na północny wschód od szczytu, na wysokości 1323 m n.p.m. znajduje się jedyne czynne schronisko górskieChata Jiřího (niem. Georgschutzhaus)[12]. Jest to najstarsze schronisko, zbudowane w 1888 roku przez Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie (niem. Mährisch-Schlesischer Sudetengebirgverein (MSSGV)) przy współudziale przekazującego ten teren pod budowę kardynała Georga Koppa. Od jego imienia, ku jego pamięci schronisko nazwano Chatą Jiřího. W schronisku znajduje się stacja meteorologiczna[13] oraz stacja Pogotowia Górskiego. Ponadto w odległości około 70 m na południe od schroniska, na wysokości około 1325 m n.p.m. znajduje się kamienna dzwonnica[2].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Połać szczytowa oraz części wszystkich stoków znajdują się w obrębie Narodowego rezerwatu przyrody Šerák-Keprník (czes. Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník), będącego częścią wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[14][15][16].

Narodowy rezerwat przyrody Šerák-Keprník[edytuj | edytuj kod]

Narodowy rezerwat przyrody Šerák-Keprník położony jest na wysokościach (950–1423) m n.p.m.[17], ma powierzchnię 794,19 ha[18] (z ochronną strefą buforową nawet 1169,83 ha) oraz został utworzony 31 grudnia 1933 roku[18] w celu ochrony szeregu zachowanych formacji skalnych i glebowych, powstałych w wyniku surowego klimatu epoki lodowcowej, jakimi są: terasy krioplanacyjne, zręby mrozowe i tzw. tufury[19] oraz znajdującej się na ich obszarze flory i fauny[18][20]. Rezerwat jest udostępniony dla turystów[2]. Biegną w jego obrębie szlaki zarówno turystyczne jak i szlak rowerowy oraz ścieżka dydaktyczna[2]. Z uwagi jednak na ochronę cennego ekosystemu głębsze penetrowanie rezerwatu nie jest zalecane.

Ścieżki dydaktyczne[edytuj | edytuj kod]

Wzdłuż czerwonego szlaku turystycznego Szlak czerwony utworzono ścieżkę dydaktyczną o nazwie (czes. NS S Koprníčkem na výlet Keprnickými horami) na trasie:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Červenohorské sedlo – Ramzová (z 13 stanowiskami obserwacyjnymi)[21].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Šerák jest jednym z najpopularniejszych szczytów Wysokiego Jesionika. Góra jest miejscem aktywnego uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej i snowboardowej. Położona jest ona pomiędzy kluczowymi ośrodkami turystycznymi w Masywie Keprníka. Do najbliższej miejscowości Ostružná oraz jej części Ramzová z bazą hoteli i pensjonatów jest od szczytu około 3,5 km w kierunku zachodnim, do miejscowości Lipová-lázně około 5 km w kierunku północnym, do miejscowości Bělá pod Pradědem około 6,5 km w kierunku wschodnim, a do bazy turystycznej na przełęczy Červenohorské sedlo z hotelem górskim Červenohorské Sedlo jest od szczytu około 7,5 km w kierunku południowo-wschodnim[2].

Ponadto w odległości około 720 m na północny zachód od szczytu znajduje się chata Sněžná ch.[22], ale nie ma ona charakteru typowego schroniska turystycznego. Dojście do niej następuje nieoznakowaną ścieżką o długości około 220 m z niebieskiego szlaku turystycznego Szlak niebieski .

Najłatwiejszy dostęp na szczyt następuje kolejką linową z osady Ramzová[23][24]. Znajduje się tam parking dla zmotoryzowanych turystów. Kolejka została otwarta w 1981 roku. Dolna część na trasie Ramzová – góra Černava została odnowiona w 1996 roku i ma długość 1400 m z wyciągiem 4-krzesełkowym, górna część natomiast na trasie góra Černava – góra Šerák ma długość 1810 m z wyciągiem 2-krzesełkowym i stacją końcową położoną na wysokości 1326 m n.p.m., oddaloną o około 190 m na południowy zachód od szczytu[25]. Przewyższenie kolejki to 560 m.

Blisko szczytu, w odległości około 200 m na północny wschód, przy Chacie Jiřího utworzono pole z rampą do startów lotni i paralotni o nazwie (czes. PG startoviště Šerák)[26][27].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio na sam szczyt nie prowadzi żaden szlak turystyczny, natomiast w obrębie góry znajdują się cztery szlaki turystyczne na trasach[2]:

Szlak czerwony Červenohorské sedlo – góra Červená hora – źródło Vřesová studánka – przełęcz Sedlo pod Vřesovkou – Trojmezí – szczyt Keprník – przełęcz Sedlo pod Keprníkem – góra Šerák – Mračná hora – góra Černava – Ramzová;
Szlak niebieski Lipová-lázně – góra Sněhulák – góra Sněhulák-JV – góra Obří skály – góra Šerák – przełęcz Sedlo pod Keprníkem – góra Šumný – Filipovice;
Szlak żółty Jesionik – góra Javořík-SV – góra Javořík – przełęcz Sedlo pod Javoříkem – góra Miroslav – góra Sněhulák-JV – góra Šerák – Mračná hora, lanovka;
Szlak zielony Przełęcz Ramzovska – przystanek kolejowy Ramzová – Obří skály.

Na stronach internetowych poświęconych pieszej turystyce w Wysokim Jesioniku proponuje się turystom osady Ramzová okrężną łączoną trasę złożoną z przebiegu różnych szlaków[28][29].

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Na stokach góry wyznaczono również dwa szlaki rowerowe na trasach:

Stripe-marked biketrail red.svg Bělá pod Pradědem – góra Šumný – przełęcz Sedlo pod Keprníkem – góra Šerák – Mračná hora – góra Černava – Ostružná[30];
Stripe-marked biketrail green.svg Adolfovice – dolina potoku Javořický p. – przełęcz Sedlo pod Javoříkem – góra Miroslav – góra Šerák – góra Obří skály – Ramzová[31].

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W okresie ośnieżenia ze stoku zachodniego góry biegnie trasa narciarstwa zjazdowego, ośrodka narciarskiego o nazwie (czes. Lyžařské středisko Bonera-Ramzová)[32] o następującym przebiegu:

Pictogram Ski Slope red.svg szczyt Šerák – Mračná hora – góra Černava – Ramzová.

Jest to najdłuższa trasa narciarstwa zjazdowego w Czechach o łącznej długości 3260 m, o średnim stopniu trudności.

Wzdłuż czerwonego szlaku turystycznego Szlak czerwony poprowadzono również trasę narciarstwa biegowego tzw. Jesenicką magistrálę[33].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Šerák (1351 m) (Hochschar) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-12-23].
  2. a b c d e f g h i j Šerák (1351 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). Mapy.cz. [dostęp 2016-01-26].
  3. Góry bliskie sercu. Szerak (1351 m n.p.m.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2010-12-08. [dostęp 2016-01-26].
  4. Hrubý Jeseník – Šerák (1351 m.n.m.) (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2016-01-26].
  5. Rezerwaty przyrody. (NPR Šerák - Keprník) (pol.). W: Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki [on-line]. Jeseniky.ochranaprirody.cz. [dostęp 2016-01-26].
  6. Šerák. Tisicovky.cz ↓.
  7. Geologická mapa. (geologická jednotka: 1000, 1002, 1007, 1010 i 1012) ↓.
  8. Javořický potok (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2016-01-26].
  9. Vražedný potok, dříve Mordgraben (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2016-01-26].
  10. Jan Ondryáš: Pramen Antonius quelle (7790) (cz.). Estudanky.eu, 2013-12-12. [dostęp 2016-01-26].
  11. Vodopády Jesníků a okolí. Vodopád u Obřích skal (cz.). Vodopady.info. [dostęp 2016-01-26].
  12. Šerák (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2016-01-26].
  13. Meteorologická stanice Šerák (cz.). Pr-asv.chimi.cz. [dostęp 2016-01-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-15)].
  14. Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-05-17].
  15. Národní přírodní rezervace Šerák - Keprník (cz.). Rymarovsko.cz. [dostęp 2016-01-26].
  16. Keprník (NPR Šerák-Keprník) (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2016-01-26].
  17. Przegląd Rezerwatów przyrody. (PDF). powiat.nysa.pl ↓, s. 114.
  18. a b c Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník (cz.). W: Agentura Ochrany Přírody a Krajiny České Republiky [on-line]. ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-05-17].
  19. Rezerwaty przyrody. (NPR Šerák - Keprník) (pol.). W: Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki [on-line]. Jeseniky.ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-05-17].
  20. Tomáš Urfus: Botanické poklady Hrubeho Jeseníku (cz.). Prirodovedci.cz, 2015-06-09. [dostęp 2018-05-17].
  21. Naučná stezka S Koprníčkem na výlet Keprnickými horami (cz.). Sumperk.cz. [dostęp 2016-01-26].
  22. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Kamzičí chata (Sněžná chata, Horská chata) (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2016-01-26].
  23. Šerák (cz.). Geocaching.com. [dostęp 2016-01-26].
  24. Otakar Brandos: Lanovka na Šerák (cz.). treking.cz, 2016-11-29. [dostęp 2017-05-15].
  25. Sedačková lanovka Černava – Šerák (cz.). Lanove-drahy.cz. [dostęp 2016-01-26].
  26. Startoviště Šerák (cz.). Elspeedo.cz. [dostęp 2016-01-26].
  27. Startovačky - Šerák (cz.). Paragliding-mapa.cz. [dostęp 2016-01-26].
  28. Góry bliskie sercu. Skały olbrzymów. Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2012-05-20. [dostęp 2016-01-26].
  29. Ramzová – Šerák – Obří skály – Ramzová (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2016-01-26].
  30. Cyklotrasa Bělá pod Pradědem – Šerák – Petříkov cč 6207 (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2016-01-26].
  31. Šerák szlakiem rowerowym z Jesenika (szosą i szutrem) (cz.). Genetyk.com. [dostęp 2016-01-26].
  32. Lyžařské středisko Bonera-Ramzová (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2016-01-26].
  33. Narciarstwo. Trasy biegowe. Jesenická magistrála (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2016-01-26].
  34. Pivovar Holba (cz.). Jaso.cz. [dostęp 2016-01-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]