Škoda 14Tr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zabytkowy trolejbus 14Tr w Brnie
Trolejbus typu Škoda 14Tr w Cieplicach
14Tr w Pardubicach
Zmodenizowana wersja trolejbusu 14Tr – Škoda 14TrM
Škoda 14Tr w Ústí nad Labem
Ostrawski trolejbus typu Škoda 14Tr
Ryga: trolejbus Škoda 14Tr

Škoda 14Tr – typ czechosłowackiego trolejbusu. Produkowano go w latach 1980–2003 (prototypy powstały już w pierwszej połowie lat 70. XX wieku) w zakładach Škoda w Ostrowie nad Ochrzą.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu nieudanych prób unifikacji autobusu i trolejbusu (Karosa ŠM 11 i Škoda T 11) oraz niezrealizowanym projekcie Škoda 13Tr, na początku lat 70. XX wieku w zakładach Škody zaprojektowano kolejny typ trolejbusu, oznaczony (zgodnie z systemem oznaczeń Škody) jako 14Tr. Prace badawcze jednak przerwano, ze względu na spodziewane zastępowanie trolejbusów komunikacją autobusową. Problemy z dostawami ropy naftowej były bezpośrednią przyczyną wznowienia prac nad 14Tr.

14Tr jest dwuosiowym trolejbusem z samonośną karoserią. Jej szkielet tworzą zespawane ze sobą poszczególne części – rama, boczne ściany, dach i czoła. Każda część jest przygotowywana ze stalowych profili oraz ze spawanych, prasowanych części. Szkielet karoserii jest pokryty stalową blachą, część pod oknami jest izolowana cieplnie i akustycznie. Ściany są wyłożone płytami z tworzywa sztucznego. W prawej bocznej ścianie umieszczono dwoje (w części eksportowanych pojazdów) lub troje dwuskrzydłowych składanych drzwi. Poprzecznie ustawione siedzenia dla pasażerów są pokryte sztuczną skórą.

Jeśli chodzi o wyposażenie elektryczne, wykorzystano rozwiązania z wcześniejszych trolejbusów 9Tr – sterowanie impulsowe (tyrystorowe).

Pojazdy zerowej (próbne, oznaczone 14Tr0) oraz pierwszej (14Tr01) serii miały problemy ze stabilnością karoserii. Podczas, gdy w pierwszej serii problem rozwiązano, stosując dodatkowe wzmocnienie pudła[1], to trolejbusy 14Tr0 były szybko wycofane ze względu na złe parametry karoserii[2]. Trolejbusy produkowane w następnych seriach miały już wzmocnione pudło (mocniejsze słupki między oknami i drzwiami, wzmocniony szkielet pojazdu).

Od roku 1999 trolejbusy 14Tr produkowane są wyłącznie w zmodernizowanej wersji 14TrM (oraz w wersjach eksportowych 14TrE i 14TrSF).

Od roku 2002 w ostrovskich zakładach Škody (gdzie w roku 2004 zaprzestano produkcji kompletnych trolejbusów) produkowane są zamienne pudła, przeznaczone do napraw zniszczonych pojazdów (np. skorodowanych, wyeksploatowanych lub po wypadkach).

Parametry[edytuj | edytuj kod]

  • Długość: 11,34 m
  • Szerokość: 2,5 m
  • Wysokość: 3,41 m
  • Masa pustego pojazdu: 10 t
  • Liczba miejsc: 80 (wersja 3-drzwiowa) / 80 (wersja 2-drzwiowa)
    • miejsca siedzące: 24 – 29 / 32 – 41
    • miejsca stojące: 56 – 51 / 48 – 39
  • Moc: 100 – 120 kW
  • Prędkość maksymalna: 65 km/h

Prototypy[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy prototyp wyprodukowano w roku 1972. Różnił się on od pozostałych trolejbusów 14Tr innym wyglądem czoła. Po okresie testowym, w roku 1974, został przekazany do eksploatacji w Mariańskich Łaźniach, gdzie otrzymał numer boczny 22. Z ewidencji wykreślono go w roku 1981.

Losy kolejnego prototypu 14Tr były bardzo podobne. Wyprodukowano go w roku 1974 i jeszcze w tym samym roku trafił do Mariańskich Łaźni. Z numerem bocznym 23 jeździł aż do złomowania w roku 1984.

Po wznowieniu prac badawczych nad 14Tr, w roku 1980, wyprodukowano jeszcze 5 kolejnych prototypów, które jednak nie różniły się bardzo od tych, produkowanych seryjnie.

W roku 1988 wyprodukowano prototyp 14Tr przystosowany do jazdy w sieci o napięciu 750 V. Rok później trafił do eksploatacji w Bańskiej Bystrzycy, gdzie otrzymał numer boczny 1001.

Modernizacja[edytuj | edytuj kod]

  • Škoda 14TrR – kompletna modernizacja pudła, instalacja nowoczesnych elementów (wyświetlacze elektroniczne, nowe odbieraki prądu, modernizacja wnętrza, itp.).

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

W latach 1972–2004 wyprodukowano ok. 3852 trolejbusów (wliczając w to wersje Škoda 14TrM, Škoda 14TrE i Škoda 14TrSF).

Armenia Armenia[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Erywań artykuł          

Azerbejdżan Azerbejdżan[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Baku artykuł          

Bośnia i Hercegowina Bośnia i Hercegowina[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Sarajewo artykuł 14Tr   76 sztuk 551 – 626  

Bułgaria Bułgaria[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Warna artykuł          

Czechy Czechy[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Brno artykuł 1982–1995 123 sztuki    
  14Tr 1982–1994 103 sztuki 3164 – 3266  
  14TrM 1995 20 sztuk 3267 – 3286  
Cieplice artykuł 1983–1996 49 sztuk    
  14Tr 1983–1993 38 sztuk 101 – 105,

120 – 153

numer 102 niewykorzystany
  14TrM 1995–1996 11 sztuk 154 – 164  
Hradec Králové artykuł 1983–1995 32 sztuki    
  14Tr 1983–1990 30 sztuk 04 – 30, 57 – 59  
  14TrM 1995 2 sztuki 31, 32  
Igława artykuł 1983–1997 28 sztuk    
  14Tr 1983–1991 24 sztuki 20 – 43  
  14TrM 1996–1997 4 sztuki 44 – 47  
Mariańskie Łaźnie artykuł 14Tr 1974–1994 20 sztuk 22, 23, 33 – 50  
Opawa artykuł 1982–1998 34 sztuki    
  14Tr 1982–1991 24 sztuki 49 – 72  
  14TrM 1995–1998 10 sztuk 73 – 82  
Ostrawa artykuł 14Tr 1984–1991 39 sztuk 3123 – 3141,

3242 – 3261

 
Pardubice artykuł 1983–1999 68 sztuk    
  14Tr 1983–1994 48 sztuk 301, 303, 305,

306, 309, 310,

313 – 362

numery 335, 350, 352 – 354 i 358 – 360 niewykorzystane
  14TrM 1995–1999 20 sztuk 365 – 384  
Pilzno artykuł 1981–2003 126 sztuk    
  14Tr 1981–1991 116 sztuk 340, 346 – 460 nr 414 niewykorzystany, nr 340 wykorzystano dwukrotnie (pierwszy, testowy pojazd przekazano do Zlína)
  pudło 2002–2003 10 sztuk    
Škoda Ostrov 14TrSF 1998 1 sztuka  
Uście nad Łabą artykuł 14Tr 1988 5 sztuk 401 - 405 pojazd numer 403 jest wciąż eksploatowany (2010)
ZlinOtrokovice artykuł 1982–1995 43 sztuki    
  14Tr 1982–1991 41 sztuk 4, 12, 18 – 26,

34 – 37, 43, 58,

68, 69, 145 – 168

numer 26 wykorzystano dwukrotnie

numery 22, 23 i 36 niewykorzystane

  14TrM 1995 2 sztuki 169, 170  

Gruzja Gruzja[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Batumi artykuł 14Tr   2 sztuki    
Gori artykuł 14Tr   3 sztuki    
Kutaisi artykuł 14Tr   2 sztuki    
Ozurgeti artykuł 14Tr   2 sztuki    
Poti artykuł 14Tr   2 sztuki    
Rustawi artykuł 14Tr   1 sztuka    
Samtredia artykuł 14Tr   2 sztuki    
Suchumi artykuł 14Tr   2 sztuki    
Tbilisi artykuł 14Tr   226 sztuk    
Zugdidi artykuł 14Tr   1 sztuka    

Estonia Estonia[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Tallinn artykuł 14Tr 1983–1989 99 sztuk 210 – 308  

Kazachstan Kazachstan[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Ałmaty artykuł 14TrM 1997–2001 35 sztuk 1001 – 1033,

1056, 1057

 

Litwa Litwa[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Kowno (Kaunas) artykuł 14Tr        
Wilno artykuł 14Tr        

Łotwa Łotwa[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Ryga artykuł          

Węgry Węgry[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Segedyn (Szeged) artykuł 14Tr 1994 1 sztuka T-700  

Mołdawia Mołdawia[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Bielce artykuł 14TrM 2002 1 sztuka 154  
Kiszyniów artykuł 14TrM 1997–2003 39 sztuk 1264 – 1276,

2131 – 2143,

3815 – 3827

 

Niemcy Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Eberswalde artykuł 14Tr 1984 3 sztuki 1 – 3  
Poczdam artykuł 14Tr 1983 5 sztuk 401 – 405  
Weimar artykuł 14Tr 1982–1983 12 sztuk 8000 – 8011  

Słowacja Słowacja[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Bańska Bystrzyca artykuł 14Tr 1989 7 sztuk 1001 – 1007  
Bratysława artykuł od 1982 dotychczas 127 sztuk    
  14Tr 1982–1991 115 sztuk 6219 – 6315  
  pudło od 2004 dotychczas 12 sztuk    
Koszyce artykuł 14TrM 1999 7 sztuk 2001 – 2007  
Preszów artykuł 1982–2001 44 sztuki    
  14Tr 1982–1991 39 sztuk 45 – 81, 87 – 91 numery 66 – 68 niewykorzystane
  14TrM 2000–2001 5 sztuk 119 – 123  
Żylina artykuł 14Tr 1994–1996 15 sztuk 211 – 225  

Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Dayton artykuł 14TrE 1995–1999 57 sztuk 9601 – 9603,

9801 – 9854

 
San Francisco artykuł 14TrSF 2001–2004 240 sztuk 5401 – 5640  

Turkmenistan Turkmenistan[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Aszchabad artykuł 14TrM 2000 46 sztuk 001 – 046  

Ukraina Ukraina[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Czerniowce artykuł 14Tr 1983–1990 102 sztuki[3] 217–318 ponadto zakupiono 16 sztuk z Kijowa, Poczdamu i Pilzna (1991, 1994, 1997)
Stanisławów artykuł 14Tr 1984–1988 31 sztuk 126–156 ponadto 8 pojazdów pochodzi z Poczdamu (1994) i Pilzna (1997),

trolejbusy nr 116–125 kupiono w Ługańsku (1984)

Kijów artykuł 1980–1996 360 sztuk 101-199, 201-299, 301-398, 401-413, 1000-1003, 1006, 1008, 1009, 2001-2034  
  14Tr 1980–1989 356 sztuk[4] 001–002, 101–417, 1000–1009, 2001–2034 numery 200, 300, 399, 400, 1004–1005 i 1007 niewykorzystane
  14TrM 1996 4 sztuki[5] 410–413 numery wykorzystano ponownie
Lwów artykuł 14Tr 1984–1990 91 sztuk 500–590 ponadto 6 pojazdów: ex Mariańskie Łaźnie (1998), Hradec Králové i Pardubice (1999)
Ługańsk artykuł 14Tr 1984–1990 55 sztuk 201–245, 221/II–230/II ponadto 6 sztuk pochodzi z Pilzna (1995, 2002),

trolejbusy nr 221–230 przekazano do Iwano-Frankowska (Stanisławowa) (1984); 221–230 – ponowne wykorzystanie numerów (1988)

Mariupol artykuł 14Tr 1983–1990 76 sztuk 401–476 przenumerowane: 1401–1476
Równe artykuł 14Tr 1989 15 sztuk 101–115 ponadto 8 pojazdów: ex Hradec Králové (1997, 1998) i Brno (2003)
SymferopolAłusztaJałta artykuł 14Tr 1980–1991      
Tarnopol artykuł 14Tr 1984–1989 30 sztuk 086-115 ponadto 6 pojazdów: ex Plzeň (1995), Brno (2002) i Zlin (2003)

Uzbekistan Uzbekistan[edytuj | edytuj kod]

Miasto Artykuł Typ Rok dostawy Liczba pojazdów Numery boczne Uwagi
Taszkent artykuł 14TrM 1995 46 sztuk    
Urgencz artykuł 14TrM 1997 3 sztuki    

Uwaga: Wykaz państw i miast, do których dostarczono trolejbusy 14Tr, nie jest kompletny. Nie uwzględnia również miast, które otrzymały używane trolejbusy.

Pojazdy zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Brno (w Muzeum Technicznym w Brnie, numer boczny 3173)
  • Hradec Králové (numer boczny 28)
  • Opawa (numer boczny 58)
  • Ostrawa (numer boczny 3229)
  • Pardubice (numer boczny 311/II)
  • Pilzno – trolejbus nr 432 został przekazany klubowi ŠKODA-BUS (eksponat Muzeum Transportu w Strašicach)

Niemcy:

  • Eberswalde (numer boczny 3, ex Poczdam 976, ex 406, ex Weimar 8003)

Przypisy

  1. Petr Fiala, Jiří Mrkos: Trolejbusy v Brně. Ústí nad Labem: Vojtěch Wolf – Vydavatelství WOLF, 2000, s. 31.
  2. Škoda 14 Tr (słow.). Imhd.zoznam.sk, 2009-08-28. [dostęp 2009-09-27].
  3. Черновцы — TransPhoto, stts.mosfont.ru [dostęp 2017-11-28].
  4. Киев, Škoda 14Tr — Список подвижного состава — TransPhoto, stts.mosfont.ru [dostęp 2017-11-28].
  5. Киев, Lindner SN4 — Список подвижного состава — TransPhoto, stts.mosfont.ru [dostęp 2017-11-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]