Škofja Loka
| |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Gmina | |||
| Populacja (2023) • liczba ludności |
| ||
| Nr kierunkowy |
01 | ||
| Kod pocztowy |
4220 | ||
| Tablice rejestracyjne |
KR | ||
Położenie na mapie gminy Škofja Loka  | |||
Położenie na mapie Słowenii  | |||
 46°10′01,99″N 14°18′10,94″E/46,167219 14,303039
| |||
| Strona internetowa | |||
Škofja Loka – miasto w zachodniej Słowenii, siedziba gminy Škofja Loka. W 2018 roku liczyło 11 611 mieszkańców[1].
Rozwinięty przemysł włókienniczy, drzewny, maszynowy oraz odzieżowy[2].
W miejscowości jest stacja kolejowa Škofja Loka.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Średniowiecze
[edytuj | edytuj kod]Początki Škofja Loka sięgają roku 973, kiedy cesarz Otton II (955–983) przekazał terytorium Loško jako lenno biskupowi Fryzyngi, Abrahamowi[3][4]. Przekazany obszar odpowiadał nie obecnemu centrum miasta, lecz tzw. Starej Loce (Stara Loka). Ze względu na strategiczne położenie, biskupi ustanowili tam administracyjne i gospodarcze centrum swoich dóbr[3][4].
W XI lub XII wieku cesarz przyznał biskupom prawo do bicia monety oraz pobierania opłat i ceł. Pierwsza wzmianka o Škofja Loce jako mieście targowym pochodzi z 1248 roku, natomiast prawa miejskie uzyskała w 1274 roku[3].
W średniowieczu miasto rozwijało się jako lokalny ośrodek rzemieślniczy i handlowy. Pod Kamiennym Mostem młyn istniał już w 1309 roku. W mieście działali kowale, szewcy, krawcy, piekarze i inni rzemieślnicy. W 1673 roku odnotowano obecność 95 mistrzów rzemiosła wraz z pomocnikami, zorganizowanych w cechy, które największy rozkwit osiągnęły w XVII wieku. Szczególnie rozwinięty był handel żelazem, tkaninami i sitami.
Z przekazów historycznych wynika, że w XIV wieku miasto otoczone było murami obronnymi z pięcioma wieżami i pięcioma bramami miejskimi. Škofja Loka cieszyła się statusem miasta autonomicznego. W 1457 roku została splądrowana i spalona przez Jana Vitovca, dowódcę wojskowego hrabiów z Celje. W 1476 roku miasto zaatakowały oddziały tureckie. W kolejnych stuleciach było kilkakrotnie nawiedzane przez epidemie dżumy.
W 1511 roku Škofja Loka została poważnie zniszczona w wyniku trzęsienia ziemi, którego epicentrum znajdowało się w Idriji. Odbudową miasta kierował ówczesny biskup Filip, feudalny właściciel tych ziem. Niektóre budynki wzniesione po tej katastrofie zachowały się do dziś, jednak Górna Wieża (Stolp na Gorenjem gradu) nie została odbudowana i pozostała w ruinie[4].
Era nowożytna
[edytuj | edytuj kod]Niszczycielskie dla miasta były pożary w latach 1660 i 1698. W 1789 roku rozebrano mury i zlikwidowano bramy miejskie.
W 1803 roku Škofja Loka została przyłączona do austriackiego księstwa Karyntii. Škofja Loka była pierwszym miastem w Karyntii, w którym zainstalowano elektryczne oświetlenie. W 1894 roku na rzece Sora w Škofji Loce zaczęła działać elektrownia wodna działająca na potrzeby fabryki kapeluszy. Nadwyżki energii zostały wykorzystane do uruchomienia w mieście pierwszej na tym terenie sieci elektrycznej[5].
Druga wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Podczas drugiej wojny światowej Škofja Loka została najpierw zajęta przez siły włoskie (13 kwietnia 1941r.), a następnie zastąpione przez armię niemiecką 17 kwietnia. Pierwszych mieszkańców miasta Gestapo aresztowało już 6 maja 1941 roku, a w kolejnych tygodniach 26 rodzin zostało wysiedlonych do Serbii. Partyzanci wyzwolili miasto 9 maja 1945 roku[4].
Po 1945 roku
[edytuj | edytuj kod]Miasto przejęło zamek Loka w 1959 roku. Škofja Loka ma jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych centrów miejskich w Słowenii, a miasto zostało wpisane na listę zabytków kultury w 1987 roku[6].
Herb
[edytuj | edytuj kod]
Herb miasta ma formę tarczy. Na zielonym tle na czarnym podłożu stoi złoty zamek z główną wieżą i dwiema bocznymi o stożkowatym dachu. W drzwiach znajduje się głowa czarnoskórego mężczyzny ze złotym kolczykiem i czerwoną koroną, ustami i kołnierzem.
Z wizerunkiem czarnoskórego mężczyzny wiąże się legenda. Według legendy jeden z panów ziemskich z Freising, Abraham, udał się do pobliskiej doliny, gdzie został zaatakowany przez niedźwiedzia. Czarnoskóry mężczyzna, będący jego poddanym, uratował go przez dzikim zwierzęciem i zabił go strzałą. W podziękowaniu biskup obiecał, że uczyni go sławnym, "że będzie pamiętany przez wiele pokoleń". Jego wizerunek z koroną stał się symbolem diecezji Freising, a w konsekwencji także miasta Škofja Loka[7].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- XIII-wieczny kościół św. Jakuba
- kościół kapucynów z XVIII wieku
- Most Kapucyński
Ludzie urodzeni w Škofjej Loce
[edytuj | edytuj kod]
Współpraca
[edytuj | edytuj kod]Miejscowości partnerskie:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Prebivalci po spolu, občine in naselja, Slovenija, 1. januar 2018. Statistični urad Republike Slovenije. [dostęp 2019-04-06]. (słoweń.).
- ↑ Škofja Loka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-03-25].
- ↑ a b c Republika Slovenija, Statistični, Naselje Škofja Loka [online], www.stat.si [dostęp 2023-07-18] (słoweń.).
- ↑ a b c d O začetkih Škofje Loke [online], Loški muzej Škofja Loka [dostęp 2023-07-18] (słoweń.).
- ↑ Marko Hočevar, Lovrenc Novak, Primož Drešar, Gašper Rak, The Status Quo and Future of Hydropower in Slovenia, „Energies”, 15 (19), 2022, s. 6977, DOI: 10.3390/en15196977, ISSN 1996-1073 [dostęp 2023-07-19] (ang.).
- ↑ Register nepremične kulturne dediščine [online], giskd2s.situla.org [dostęp 2023-07-18].
- ↑ E-občina, Simboli občine - skofjaloka.si [online], www.skofjaloka.si [dostęp 2023-07-18] (słoweń.).