Żółta gorączka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żółta gorączka [żółta febra]
Febris flava
ICD-10 A95
A95.0 Leśna żółta gorączka
A95.1 Żółta gorączka, postać miejska
A95.9 Żółta gorączka, nie określona
Wirus żółtej febry na zdjęciu mikroskopowym

Żółta gorączka, żółta febra (łac. febris flava) – choroba wywoływana przez wirusa należącego do grupy flawiwirusów. Infekcja może przebiegać pod różnymi postaciami klinicznymi – od łagodnych objawów do ciężkiej choroby, kończącej się śmiercią. Słowo „żółta” w nazwie pochodzi od żółtaczki towarzyszącej części zakażeń.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Wirus ten przenoszony jest na ludzi (i inne naczelne) głównie przez komary tropikalne i subtropikalne (w miastach głównie przez komara egipskiego, ale także przez inne gatunki, głównie rodzaju Aedes, np. komara tygrysiego). Występuje w szerokim pasie okołorównikowym w 33 krajach Afryki i w 11 krajach Ameryki Południowej. W Afryce występują dwa typy wirusów – jeden w Afryce wschodniej, drugi w zachodniej. Ocenia się, że w Afryce dochodzi do 90% zakażeń żółtą febrą[1].

Zaobserwowano trzy różne cykle infekcyjne[2]: cykl miejski (gdzie wektorem jest głównie komar egipski, a ofiarami ludzie), cykl leśny (gdzie wektorami są komary gatunku Aedes africanus w Afryce oraz rodzaju Haemagogus i Sabethes w Ameryce Południowej, a ofiarami głównie inne naczelne; cykl ten nie podlega kontroli i jest głównym źródłem zachorowań w Ameryce Południowej; zarażeni w lesie ludzie mogą przenosić wirusa do miast i inicjować cykl miejski infekcji) oraz coraz powszechniejszy w Afryce cykl sawannowy (cykl pośredni na obszarach pomiędzy lasami i obszarami zurbanizowanymi, w którym wektorem są różne gatunki z rodzaju Aedes).

W ciągu ostatnich 20 lat na świecie wzrosła liczba epidemii żółtej gorączki, a coraz więcej krajów zgłasza przypadki tej choroby. Szacuje się, że w 2005 r. tylko w 12 krajach afrykańskich zachorowało na nią ok. 206 tys. osób, z czego 52 tys. zmarło. W Afryce i Ameryce wciąż żyje ogromna populacja osób niezaszczepionych, a zmiany w środowisku, takie jak malejąca ilość terenów leśnych, urbanizacja czy rozwój turystyki, zwiększają ryzyko zetknięcia się z wirusem.

Kraje, w których obowiązkowe jest szczepienie przeciwko żółtej febrze:

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Okres inkubacji trwa od 3 do 6 dni. W większości przypadków dochodzi do rozwoju łagodnej postaci choroby, której objawami są: gorączka, dreszcze, ból głowy, ból pleców, zmęczenie, utrata apetytu, bóle mięśni, nudności i wymioty. W tym przypadku objawy utrzymują się od około 3 do 4 dni.
W 15% zakażeń chorzy wchodzą w drugą, toksyczną fazę choroby z nawracającą gorączką, żółtaczką wywołaną uszkodzeniami wątroby i bólem brzucha. Często występują krwawienia z jamy ustnej, oczu i przewodu pokarmowego mogące wywołać krwawe wymioty i doprowadzić do wstrząsu (stąd hiszpańska nazwa tej choroby, vomito negro, czyli czarne wymioty). Może pojawić się czkawka, delirium oraz ostra niewydolność nerek, poza tym nie występują trwałe uszkodzenia narządów.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Historyczne źródła podawały śmiertelność w przedziale 1 na 17 przypadków (5,8%) i 1 na 3 przypadki (33%)[4]. Broszura WHO na temat żółtej febry zaktualizowana w 2001 podaje, że połowa pacjentów wchodząca w fazę toksyczną umiera w ciągu 10–14 dni, a reszta zdrowieje[5]. Przebycie choroby pozostawia trwałą odporność.

Szczepienia w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce można się zaszczepić przeciwko żółtej febrze w Wojewódzkich Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych w pracujących przy nich Poradniach Medycyny Tropikalnej oraz w Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni. Szczepienie potwierdzane jest międzynarodową książeczką zdrowia (tzw. „żółta książeczka”), której posiadanie jest warunkiem wjazdu do części krajów posiadających obowiązek szczepienia[6]. Zarejestrowany w Polsce preparat to żywa, atenuowana szczepionka Stamaril[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. MA. Tolle. Mosquito-borne diseases.. „Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care”. 39 (4), s. 97–140, Apr 2009. DOI: 10.1016/j.cppeds.2009.01.001. PMID: 19327647. 
  2. Barrett AD, Higgs S. Yellow fever: a disease that has yet to be conquered. „Annu. Rev. Entomol.”. 52, s. 209–29, 2007. DOI: 10.1146/annurev.ento.52.110405.091454. PMID: 16913829. 
  3. Signal Iduna – Lista krajów z wyszczególnieniem gdzie jakie szczepienia są wymagane. [dostęp 2011-03-13].
  4. Mauer HB: Mosquito control ends fatal plague of yellow fever. etext.lib.virginia.edu, 2006. [dostęp 2007-06-11].
  5. WHO Yellow Fever Fact Sheet. [dostęp 2007-02-22].
  6. szczepienia przeciw żółtej febrze.
  7. opis preparatu.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.